Je redt het allemaal gewoon niet in je eentje

Gen Z lijkt meer interesse te hebben in religie, klopt aan bij kerken en staat open voor zingevingsvragen. Hun mentale gezondheid gaat achteruit door prestatiedruk, sociale media, oorlogsdreiging, klimaatcrisis en woningnood. Stevige uitspraken. Maar wat is het perspectief van de jongeren zelf? Hoe ervaren zij de aan hen toegeschreven ‘zoektocht naar zin’? Nathan en Rozamaryn, de Jonge Theologen der Nederlanden, schrijven elke maand een column over wat hun eigen generatie beweegt. Deze maand de column van Rozamaryn over ‘nothingness’.

Soms plof ik na mijn werkdag op de bank en voel ik leegte. Dat lege gevoel is vaak gekoppeld aan een verlangen naar rust. Wat is dit? En ben ik de enige?

Nothingness

Juist op werkdagen heb ik het idee een zinvolle invulling te hebben en toch voel ik leegte. Want ‘zin ervaren’ is een tegenovergestelde van ‘leegte’, toch? Toen ik het nummer Fields van de artiest Raye voor het eerst hoorde, viel mijn mond open van verbazing. Zij lijkt exact te beschrijven wat ikzelf definieerde als ‘een vage leegte’. Heel letterlijk beschrijft ze in het lied: ‘I wanne be rid of the nothingness that waits for me in the living room’. Het viel mij daarnaast op dat andere leeftijdsgenoten deze ‘nothingness’ ook weleens bespreken, waarna we ons afvragen: wat voor gevoel is dat? En hoe moet je ermee omgaan?

Natuurlijk zijn ‘leegte’ en ‘eenzaamheid’ simpelweg hele menselijke gevoelens. Toch zie ik ook een verband met de wereld waarin mijn generatie opgroeit en ‘leegte’. Opgroeien in een welvarende westerse wereld, waarin een mengeling van individualisme, secularisatie en kapitalisme de boventoon voeren, resulteren in de belofte dat geluk gemaakt of gekocht kan worden. Hierbij betrek ik graag de temporele definitie van ‘secularisatie’ die Herman Paul formuleert in het boek De slag om het hart:

“Augustinus definieert het saeculum als de tijd tussen val en voleinding. Van secularisatie is sprake als mensen in deze ‘tussen-tijd’ dusdanig opgaan, dat zij hun verlangens meer en meer in het hier en nu vervuld willen zien. Zo bezien is secularisatie niet een grensovergang, maar een eschatologische vergetelheid waaraan ook christenen kunnen lijden.” (Paul, 2017, p. 11)

Mijn generatie heeft bewust of onbewust geleerd dat leegte te behandelen is met werken, maken of kopen. Tegelijkertijd is mijn generatie ook op jonge leeftijd al geïnformeerd door beelden van onrecht en geweld op mondiaal niveau. Er is echter geen enkel individu dat klimaatcrisis, oorlog, ziekte, uitbuiting van mens/dier/natuur in zijn eentje kan oplossen door hard te werken.

Zou het kunnen dat dit bijdraagt aan de ervaring van leegte? Dat we ergens allemaal door hebben ‘dat we het niet in ons eentje redden’?

Mijn generatie heeft geleerd dat leegte te behandelen is met werken, maken of kopen.

De beweging naar verlangen

Dat brengt mij bij ‘dat verlangen naar rust’ waarvan ik opmerkte dat het gekoppeld is aan de leegte. Want stel nu dat er een moment komt, dat het allemaal goed zit. Dat alles wat wij ademen liefde en rechtvaardigheid is. Deze beweging van leegte naar verlangen brengt mij bij psalm 121. Dit lied werd mogelijk gezongen tijdens de reis naar Jeruzalem als bemoediging. Het begin is als volgt:

1 Ik sla mijn ogen op naar de bergen.
Van waar komt mijn hulp?

Wanneer je onderweg bent maar je bestemming nog lang niet zichtbaar is, kun je je voorstellen dat je even je blik omhoog richt en denkt ‘hoe dan, hoe kom ik hierdoorheen?’. In het eerste vers gaat het over deze beweging. Een beweging die aansluit bij de ervaring van leegte die overslaat in een zucht naar verlangen en rust. ‘Hoe dan? Is er ooit die voldoende rust?’

Wat interessant is in deze psalm, is dat het niet bij deze zucht blijft. Ik stel me soms voor dat deze psalm door groepjes pelgrims werden gezongen. Wanneer de ene pelgrim vermoeid zijn blik omhoog richt en God zoekt, omdat de reis nog lang is en God ver weg lijkt, is er die ander die samen zingt (v8): ‘De HEER houdt de wacht over je gaan en je komen van nu tot in eeuwigheid.’ Het perspectief verschuift van ‘zoeken naar God in het hier en nu’ naar ‘Gods aanwezigheid in de eeuwigheid’.

Wanneer ik ‘s avonds leeg en moe op mijn bank plof, dan vind ik het lastig om dat in perspectief te zetten. Daar heb ik de ander voor nodig. Dus laten we samen zuchten, zingen en onderweg zijn.

Rozamaryn Orsel is 24 en woont in Ede. Ze is afgestudeerd aan de Christelijke Hogeschool Ede en werkt bij het Leger des Heils. Ze houdt zich bezig met praktische theologie.

Lees ook