Vóór we gaan beschrijven en nadenken over hoe wij omgaan met sterven en begraven, luisteren we eerst naar de Bijbel. Wat weten we in dezen over de bijbelse tijd? Hoe wordt over sterven en begraven, maar vooral over God en het leven, en een mogelijk na-dit-leven, gedacht en geschreven…?

Onlangs verscheen het boek Van doopvont naar avondmaalstafel, waarin prof. dr. Wim Verboom een pastorale uitleg van de liturgische formulieren bij doop, belijdenis en avondmaal biedt. Wat is de waarde van deze liturgische formulieren? Doen ze nog wel recht aan de geïndividualiseerde geloofsbeleving van veel hedendaagse christenen? We praten er met hem over.

Pastorale zorg in de christelijk gemeente vertrekt vanuit een gedeeld verhaal, zo schreef ik in de vorige blog. Concreet gaat dat ook om de oude vraag naar de relatie tussen bijbel en pastoraat. In deze vraag zitten in elk geval drie lagen: een praktische, een pastoraal-theologische en een ecclesiologische.

Vorig najaar bracht de Protestantse Kerk een nieuwe visienota uit. Om huidige ontwikkelingen richting de toekomst te duiden, om wellicht beleid op af te stemmen, om… in ieder geval als praatstuk te dienen bij de bezinning in onze gemeenten. Om u daarbij van dienst te zijn vond u hier in mei een eerste verkenning, nu een tweede.

Het juni-nummer van het Ouderlingenblad stond in het teken van de ‘Gemeente als zorggemeenschap.’ In deze ‘Aan de slag’ vindt u vragen en suggesties om daarmee verder aan het werk te gaan in uw kerkenraad of pastoraal team.

Is een online kerkdienst een ‘echte’ eucharistieviering? Wat leren we door de coronacrisis over de sacramenten? In dit artikel bespreekt Mattijs Ploeger de positieve kanten van de online diensten, vanuit ervaringen in de Oud-Katholieke Kerk de afgelopen periode. Tegelijk maakt hij duidelijk wat we als ‘online kerkgangers’ missen: de lokale en lichamelijke ontmoeting met Christus en elkaar.

Vanaf maart 2020 hebben kerkgemeenschappen veel ervaring opgedaan met online liturgie vieren. Veel gemeenten, parochies en kloosters zijn begonnen met het registreren van kerkdiensten zonder publiek. Kerkdiensten worden vooraf opgenomen of live gestreamd. Het kleinst mogelijke aantal mensen dat nodig is om een viering te doen is bij elkaar in de kerkruimte en daarnaast is iedereen welkom om via de camera bij de liturgie aan te sluiten. Ook wanneer de liturgische actanten doen wat ze altijd doen, brengt een feestelijke intochtsprocessie vooral lege banken in beeld.

Toen vanaf maart vorig jaar de kerken vanwege de eerste coronalockdown gesloten werden voor bezoekers aan de eredienst, stonden veel pastores voor de vraag: wat nu? De oplossing werd vrijwel meteen gezocht in de digitale wereld. Hoewel er talloze digitale mogelijkheden zijn, kwam toch snel de nadruk te liggen op het streamen van de zondagse vieringen. Die werden hiermee een soort prototype van lockdownliturgie. En ze zijn gebleven, ook toen de kerken weer opengingen. Is vieren online én in de kerk nu het ‘nieuwe normaal’?

Gedurende de corona-pandemie was er soms kritiek te horen op de kerken: zij kregen in belangrijke mate vrijstelling van de strenge maatregelen en waren daarom in staat om bijeen te blijven komen. Er waren verschillen te zien in de manier waarop kerkgemeenschappen met deze vrijheid omgingen. Veel kerken hielden zich aan het advies van dertig personen per dienst, op andere plaatsen werd alleen nog maar online gevierd. Enkele gemeenschappen trokken zich van de adviezen weinig aan en kwamen met honderden bij elkaar. Hoe gingen de kerken de afgelopen eeuwen om met epidemieën, en is er iets veranderd?