Door samen in stilte ontvankelijk te zijn voor de stem van God proberen quakers Gods wil gewaar te worden. Dat doen ze niet alleen tijdens bezinningssamenkomsten, maar ook bij vergaderingen. Beide worden ‘eredienst’ genoemd. De aanwezigen maken door de overgave aan God een transitie door. Tijdens de vergadering hebben ze in feite samen de leiding en laten ze zich omvormen, tot er een gezamenlijk besluit ontstaat.

Gideon van Dam beschrijft hoe hij als geestelijk begeleider omgevormd wordt: ‘De ander en ik mogen persoonlijke zorgen, oordelen, bevangenheid loslaten. Het besef mag gaandeweg groeien dat het leven niet om mij draait. Maar ook kan de begeleide terugvallen naar het zelf willen sturen, bevangen blijven door zorgen. In dat proces – hoe dat ook verloopt – verander ik zelf, word ik omgevormd in een richting die mij steeds weer blij verwondert.’

De Bijbel, paus Franciscus en de leefregel van de benedictijnen zeggen veel over goed leiderschap. Rode draad is: wees nederig en aanwezig.

In het bijbelboek Ester staat hoe koningin Ester in een penibele situatie de leiding in handen neemt. Het verhaal wordt getekend door een diepe spiritualiteit. Ester begint met een periode van inkeer: ze gaat vasten. Ze observeert. De tijd is haar bondgenoot; ze durft te vertragen, waardoor het kwaad uiteindelijk aan zichzelf ten onder gaat.

In dit artikel, dat gebaseerd is op mijn lezing tijdens het Nationaal Religiedebat 2021, beschrijf ik in vogelvlucht een aantal aspecten van de complexe dynamiek tussen religie en klimaatverandering. Zijn er lijnen te ontdekken in de houding van christenen en andere gelovigen tegenover klimaatverandering?

Een paar maanden geleden was ik als rolstoelbegeleider aanwezig bij een open dag voor mensen met een handicap bij de European Space Agency (ESA) laboratories in Noordwijk. Ik was er die dag om te helpen met koffie halen en eventuele drempels te slechten en we hadden samen een topdag, Harco en ik.

Na het themanummer ‘Onze doden begraven’ nu aan de slag – in gesprek gaan over je eigen afscheid en je wensen daarvoor. Welke tekst of welk lied is voor u of jou zo veelzeggend dat het dan gelezen of gezongen zou moeten worden?

Op een sjabbatsmorgen zit er een onbekende, oude man in het leerhuis van rabbi Sineour Zalmen van Liadi. Tijdens diens uitleg van de Tora luistert de vreemdeling aandachtig, maar het is duidelijk dat hij er weinig van begrijpt. Na afloop van de bijeenkomst spreekt rabbi Sineour de vreemdeling aan. ‘Heeft u mijn lessen van vandaag een beetje kunnen volgen?’ ‘Ik deed mijn best, maar het ging allemaal ver boven mijn pet. Ik schaam me ervoor.’ Dan begint de man te huilen. De rabbi legt een hand op zijn schouder en nodigt hem uit iets meer over zichzelf te vertellen.

Wanneer ben of word je ergens toe ‘geroepen’? En wat bedoelen we eigenlijk als we spreken van een ‘roeping’? Is het een bijzondere ervaring die slechts aan enkelen is voorbehouden? Of gebeurt het ook ‘gewoon’ in ons leven van alledag?