Toen ik in 1988 mijn werkzaamheden als gevangenispredikant van Molukse afkomst in het Jeugdhuis van bewaring ‘de Vest’ te Haarlem oppakte, kwam ik terecht in een door secularisatie doordrenkte omgeving. Het merendeel van de jonge gevangenen was niet gewend om actief of in stilte mee te doen in de erediensten. Ze waren onbekend met de liturgie en de liederen uit de kerkelijke zangbundels. De Bijbelse verhalen die ze gehoord hadden waren ze grotendeels kwijt geraakt. In het Protestantse team van geestelijke verzorgers van de twee Haarlemse huizen van bewaring zochten wij naar een manier om tijdens de kerkdiensten de gevangenen te bereiken.

De Psalmen vormen al eeuwenlang het ‘liedboek’ van Joodse en christelijke gelovigen. Ze worden zowel individueel als gemeenschappelijk gezongen, gelezen en gebeden. Tot op de dag van vandaag zijn psalmen prominent aanwezig in de liturgie van protestantse kerken. Calvijn schrijft dat het boek van de Psalmen alle delen van de ziel ontleedt, ‘omdat er geen aandoening in de mens is, die hier niet als een spiegel voorgesteld wordt.’

In Nehemia 9:5 roepen Levieten, nadat het volk Israël uit het boek van de wet van JHWH hun God is voorgelezen, het volk op om te staan en JHWHte zegenen. Een lang zegengebed volgt (9:6vv). Onduidelijk is echter waar dat waar eindigt. In 9:37 met de woorden: ‘Daarom zijn wij in grote benauwheid’ (NBG’51)? Of moet daar toch in elk geval 10:1[1] nog bij gerekend worden: ‘Op grond van dit alles sluiten wij een vast verbond en stellen het op schrift, en onze oversten, onze Levieten, onze priesters zetten hun zegel eronder’ (NBG’51)? De wij-groep van het gebed houdt namelijk niet op met spreken.

Van Jezus is maar een preek overgeleverd die werkelijk die naam mag hebben. Zijn redevoeringen op de berg en in het veld (Matteüs respectievelijk Lukas) behoren tot een ander genre, een veel vrijere vorm: een betoog doorspekt met halachische opmerkingen. Maar Schriftuitleg in de context van de liturgie, daarbij zien we Jezus maar een keer aan het werk: in de synagoge in Nazaret (Lukas 4:14-30). Wat daar gebeurt, is in vele opzichten bijzonder.

In de coronatijd hebben mensen de natuur herontdekt. Is dit ook een herontdekking van schepping en Schepper? Kan de natuur, ondanks (of dankzij) de dreigende ecologische crisis, een bron van inspiratie zijn?

In het kader van ‘De gemeente als zorggemeenschap’ spreken Gerry Kramer-Hasselaar en Roelof de Wit, vier mensen die betrokken zijn bij een kerk die actief een zorgende rol op zich neemt: Hart van Vathorst, Seinpost Slinge, Het Pand en Hebron.

In het pastoraat, het omzien naar de ander, is de geloofsbeleving van de bezoeker van belang. Het zicht op en de ervaring met God bepalen hoe we naar de ander (willen) kijken. Daarom is het goed en nodig die eigen spiritualiteit te voeden.

In de samenleving gaat het vaak over zorgverleners en zorgafhankelijken. Kijken we binnen de gemeente zo ook naar elkaar? Hoort diaconaat dan bij zorgverlening? Hier een veel ruimere, en vooral gelijkwaardiger visie op ons ‘dienstbaar zijn’.

Wie als vrijwilliger, al dan niet ambtsdrager, in de gemeente aan de slag gaat, kan zich ‘zomaar in het diepe gegooid’ voelen… Hoe luister je naar dat gevoel? Hoe word je beter toegerust voor je taak?