Commercieel denken (en handelen) past – op het eerste gehoor…! – niet goed bij ons vertrouwde beeld van gemeente-zijn. Toch hier maar eens verder luisteren naar wat wérkelijk de bedoeling is?

Ter inleiding op het thema De gemeente als zorggemeenschap zet Roelof de Wit ‘het omzien naar elkaar’ in een breed kader – zowel diaconaat als pastoraat, zowel naar binnen als naar buiten, en zelfs met een commerciële insteek… Hoe zijn we vandaag gemeente?

De gemeente is een geloofsgemeenschap, maar ook een pastorale gemeenschap: we zien naar elkaar om. We hebben – vaak, meestal… – de neiging dat te organiseren. Maar is dat nodig? Hoe is dat ‘omzien naar elkaar’ werkelijk bedoeld en vorm te geven?

“Onder je voeten liggen tienduizenden lijken.” Ik kijk naar beneden en om mij heen. Er zitten mensen op het terras en ik sta op een geplaveid plein. Behalve de kerk achter mij is er geen enkel teken te zien van het feit dat op deze plek zoveel mensen begraven liggen. Als stadsgids en collega Gerard zich niet had verdiept in de geschiedenis van Hattem, had ik het niet geweten.

Vanaf maart 2020 hebben kerkgemeenschappen veel ervaring opgedaan met online liturgie vieren. Veel gemeenten, parochies en kloosters zijn begonnen met het registreren van kerkdiensten zonder publiek. Kerkdiensten worden vooraf opgenomen of live gestreamd. Het kleinst mogelijke aantal mensen dat nodig is om een viering te doen is bij elkaar in de kerkruimte en daarnaast is iedereen welkom om via de camera bij de liturgie aan te sluiten. Ook wanneer de liturgische actanten doen wat ze altijd doen, brengt een feestelijke intochtsprocessie vooral lege banken in beeld.

Toen vanaf maart vorig jaar de kerken vanwege de eerste coronalockdown gesloten werden voor bezoekers aan de eredienst, stonden veel pastores voor de vraag: wat nu? De oplossing werd vrijwel meteen gezocht in de digitale wereld. Hoewel er talloze digitale mogelijkheden zijn, kwam toch snel de nadruk te liggen op het streamen van de zondagse vieringen. Die werden hiermee een soort prototype van lockdownliturgie. En ze zijn gebleven, ook toen de kerken weer opengingen. Is vieren online én in de kerk nu het ‘nieuwe normaal’?

Vanaf maart 2020 kwamen de (wijk)gemeenten en parochies in Nederland terecht in een nieuwe werkelijkheid, waarmee de meesten geen ervaring hadden: online kerk zijn. Kerken die al voor de coronacrisis hiermee vertrouwd waren, hadden vaak een geoefend team klaarstaan om de registratie van de vieringen soms op een zodanige manier vorm te geven dat het leek op een echte televisiedienst.

Heeft u uw abonnement op God al verlengd? Mis hem niet! U wilt immers onbeperkt gestreamde kerkdiensten blijven volgen, meedoen wanneer u maar wilt en kijken op uw smarttelevisie, Playstation of Chromecast!

Elke zondag stemmen tienduizenden mensen af op Omrop Fryslân. Deze regionale zender is al vrij snel na het uitbreken van de coronacrisis tijdens de gedeeltelijke lockdown in maart begonnen met het live uitzenden van kerkdiensten vanuit de Martinikerk in Franeker.