Tien jaar na de gewelddadige dood van de prior van de gemeenschap van Taizé is in 2015 deze biografie in het Frans gepubliceerd. De auteur is theologe en classica en werkt als zuster van de communauté apostolique de Saint-François-Xavier met jongeren. Zij heeft toegang gekregen tot het archief van de gemeenschap van Taizé en heeft haar bevindingen aangevuld met onderzoek naar de familie waaruit de Zwitser Roger Schutz stamde en met gesprekken met wie hem goed hebben gekend, onder wie uitgetreden broeders.

Thomas Merton (1915–1968), monnik van de trappistenabdij van Gethsemani, Kentucky, volgde de ontwikkelingen in de wereld kritisch. Hij was vertrouwd met de geschriften van de vroegchristelijke en middeleeuwse monastieke traditie, maar ook met de moderne theologische werken van zijn tijd: Barth en Bonhoeffer, Gilson, Chenu, Maritain en nog zoveel anderen. Hij nam actief deel aan de dialoog met andere religies, waarbij hij met name geïnspireerd was door de Japanse zen-meester Suzuki, terwijl hij contact onderhield met de Dalai Lama en met paus Johannes XXIII. Ook politiek en sociale actie hadden zijn aandacht. Tal van boeken publiceerde hij over contemplatie, het leven in eenzaamheid, Zen enz. De Bespiegelingen bevatten een selectie die Merton zelf maakte uit zijn dagboeken tussen 1956 en 1965, waar hij zelf ook weer nieuwe ideeën aan toevoegde, gepubliceerd 1966 als Conjectures of a Guilty Bystander. De vorige Nederlandse vertaling, Oplettende toeschouwer (1969), was al lang niet meer verkrijgbaar.

Is er over het boek Job, zó vaak besproken en geïnterpreteerd, nog iets nieuws te ontdekken? Ja. Wanneer je het leest vanuit de context van deze auteur gebeuren er bijzondere dingen.

Dat de filosofische hermeneutiek van Hans-Georg Gadamer van eminent belang is voor theologie en Bijbelwetenschap, staat buiten kijf. Dankzij Gadamer zijn we verrijkt met inzichten die het lezen van de Bijbel en de theologie beslissend hebben beïnvloed. En wat mij betreft ten goede. De dissertatie van Matthias Baum, verdedigd aan de universiteit van Heidelberg, probeert de verbinding tussen de hermeneutiek van Gadamer en de christelijke (systematische) theologie nog uitdrukkelijker te leggen.

Deze studie van Jan Veenhof, van 1973 tot 1990 hoogleraar dogmatiek en dogmageschiedenis aan de Vrije Universiteit, biedt een even moedige als uitdagende pneumatologie. Gebruikmakend van huidige natuurkundige inzichten toont hij zich in zijn ontwerp open voor een verwijd wereldbeeld, voor een spiritualiteit van de mystici en New Age. Hij overschrijdt daarbij grenzen waarvoor de meesten van het gilde der theologen, liberaal of orthodox, maar zonder uitzondering horig aan Kant, terugschrikken. Ik noem een paar belangrijke gezichtspunten in dit rijke boek.

Dit boek, dat onlangs als theologisch boek van het jaar werd verkozen, is het eerste deel van een trilogie. Zoals de titel al stelt, biedt het zich aan als een theologische visie voor de 21ste eeuw. Wat dat betekent wordt op haast elke bladzijde duidelijk gemaakt. Alle directe apologetiek om de zinvolheid van christelijke theologie duidelijk te maken, wordt inadequaat geacht, al is het indirecte apologetische effect van het vertoog er niet minder om. Het boek brengt de lezer medias in res. De auteur streeft ernaar een theologie die de werkelijkheid zoals ze in het licht van Christus is, verstaanbaar en vertelbaar te maken. Christus is van dit verhaal en deze tekst de grammatica.

Van de Beek heeft sinds zijn promotie in 1980 een imposant oeuvre bijeen geschreven. Dat is uitgemond in een complete zesdelige dogmatiek, gepubliceerd tussen 1998 en 2017. In de hier besproken uitgave worden deze zes omvangrijke delen handzaam samengevat: een complete dogmatiek in zakformaat. Er zijn zes hoofdstukken, corresponderend met de zes eerder gepubliceerde delen. De opzet van het geheel (de christologie met aangehangen Israëltheologie voorop; de eschatologie direct aansluitend; dan de ecclesiologie; de scheppingsleer en de Godsleer pas aan het slot) bleef zo gehandhaafd. Met één (relatieve) uitzondering: de pneumatologie, in het hoofdwerk ondergebracht bij de ecclesiologie, verschijnt nu in het verband van de eschatologie.

In 2018 verscheen het boek Het vergeten evangelie. Het geheim van Jezus verandert alles van Reinier Sonneveld. Het boek deed het nodige stof opwaaien in orthodoxe kringen, omdat de auteur een pleidooi hield voor een Christus victor-benadering ten koste van de idee dat Jezus’ plaatsvervangend sterven verzoening voor onze zonden zou hebben bewerkstelligd. Het boek was aanleiding voor een studiedag. De bijdragen aan deze dag zijn voor voorliggende bundel uitgebreid en geannoteerd. De bundel maakt zo nu en dan een merkwaardige indruk, doordat zaken niet goed zijn doordacht. Zo spreekt de titel van verlossing, terwijl vrijwel alle bijdragen over verzoening gaan. Verlossing wordt zonder nadere uitleg gelijkgesteld aan verzoening, maar zijn beide termen wel synoniemen van elkaar?

Dit boek is deel 21 in de Lindeboomreeks, de boekenserie over medisch-ethische thema’s vanuit het Lindeboominstituut. Gewoonlijk worden de bijdragen vanuit het Lindeboominstituut getypeerd als pro life. De redacteuren maken echter duidelijk dat het ze niet te doen is om een antithetische positie tegenover pro choice of het terugdraaien van de abortuswetgeving, maar om een positieve ethische bijdrage aan het morele debat over abortus en vruchtbaarheidstechnieken.