Theaterweekend in dieren

Sinds 2006 wordt in de Protestantse gemeente te Dieren jaarlijks een Theaterweekend met, voor en door tieners georganiseerd. Geen musical waar maanden op gerepeteerd wordt. Geen toneelspel waarvan iedere letter op papier staat. Een productie waarvoor de spelers op vrijdagavond bij elkaar komen en horen welk verhaal er op de planken komt – en de uitvoering vindt plaats op zondagochtend tijdens de eredienst.

Voorbereiding van het weekend

Aan dit weekend gaan maanden van voorbereiding vooraf. Allereerst moet een keuze gemaakt worden voor een bijbels thema of verhaal. Hierin spelen jongeren een belangrijke rol. Zij geven aan of ze voorkeur hebben voor een thema of verhaal. Na een aantal jaren met thema’s gewerkt te hebben, waren ze vorig jaar duidelijk over hun voorkeur voor het uitspelen van één verhaal. Hieraan werd gehoor gegeven.

Vervolgens zetten de raderen van de inmiddels gesmeerde machine zich in beweging. De regie knipt het verhaal in scènes. In het overzicht, dat daaruit voortkomt, wordt beschreven wat er in welke scène aan bod moet komen. Geen letterlijke tekst of regieaanwijzing, maar een globale beschrijving. Eén van de scènes wordt vervolgens uitgekozen om met de kinderen te verfilmen. Tijdens een kerkdienst een aantal weken vóór het Theaterweekend wordt dat filmpje tijdens de kerkdienst vertoond. De kindernevendienst werkt hier graag aan mee.

Naast toneelspel verleent één van de koren muzikale medewerking door tussen de scènes door liederen te zingen die bij het verhaal passen. Deze muzikale omlijsting krijgt op een vroeg moment vorm, zodat het koor de tijd heeft om zich waar nodig nieuw repertoire eigen te maken.

Met de scène-beschrijving in de hand duiken de decorbouwers in de doos playmobil om zich een ruimtelijk idee te vormen van het verhaal. Door middel van de playmobil-poppetjes ontwikkelen zij een plan hoe het decor eruit moet komen te zien. Welke materialen kunnen er uit de opslag getoverd worden? En wat moet er nieuw gemaakt worden? Hoe komt de achtergrond eruit te zien? De foto’s die dit oplevert vormen met de scène-beschrijving het inhoudelijk draaiboek voor het weekend.

Naast het verzorgen van een natje en droogje tijdens het hele weekend regelt de keukenploeg een kleinigheid voor de bezoekers van de kerkdienst. Door dit als aandenken te verkopen, genereert de organisatie middelen om een volgend weekend te kunnen bekostigen.

Het weekend zelf

Zo komen jongeren na maanden van voorbereiding op vrijdagavond met de regisseurs bij elkaar om het verhaal en het toneelspelen te verkennen. Allereerst wordt het verhaal uit de doeken gedaan. De foto’s die de decorbouwers met hun playmobil-poppetjes gemaakt hebben, zijn hier uitermate geschikt voor. Dit geeft iedereen inzicht in hoe het verhaal loopt en hoe het eruit gaat zien.

Verder worden er deze avond wat oefeningen gedaan om aan elkaar te wennen en wat vrijer op het podium te staan. Hoe reageren jongeren op elkaar? Staan ze zelfverzekerd op het podium en kunnen ze een rol goed brengen? Zouden ze zelf een rol willen spelen en zo ja, hoe groot mag die zijn? Dit zijn aandachtspunten voor de regisseurs. De rollen zijn nog niet definitief verdeeld. In de loop der jaren is wel duidelijk geworden welke jongeren interesse hebben in een rol in het Theaterweekend en ook wat de capaciteiten van de verschillende jongeren zijn. Soms wordt er, bijvoorbeeld voor het filmpje met de kinderen, al één van de jongeren gecast voor een rol. Na het overleg tussen de regisseurs aan het einde van de vrijdagavond ligt de rolverdeling klaar.

Zaterdag is de dag van de waarheid. De rollen worden verdeeld, de scènes ingevuld. Jongeren kruipen in de huid van hun personage. Hoe reageert hij in deze scène tegenover deze tegenspeler? Wat zegt zij eigenlijk? Wat denkt hij en hoe ziet dat eruit? Hoe zorg ik ervoor dat het ook écht zo klinkt als ik het zeg? Iedere scène wordt doorgewerkt. Hier is niet eindeloos de tijd voor, maar voldoende voor iedereen om een goed idee te krijgen bij wat er gaat gebeuren. Tijdens het ontdekken ontstaan grapjes en worden serieuze momenten serieus neergezet. De scènes worden eigen gemaakt, maar er worden geen teksten vastgelegd. Er worden afspraken gemaakt over hoe scènes gaan lopen, wie wat doet en hoe reageert. Zo verandert de tekst met het doorlopen van de scènes telkens weer.

Aan het einde van de middag is de eerste doorloop van het gehele theaterstuk. Wanneer dit het eerste moment is dat je komt binnenlopen, blijf dan gerust zitten. Teksten kloppen niet of komen hortend en stotend naar buiten, scènes moeten bijna eindeloos over, niets gaat nog soepel. Toch is dit moment uitermate belangrijk voor de jongeren. In plaats van verschillende, afzonderlijke scènes ontstaat er tijdens de doorloop het besef van één theaterstuk. Na een goede maaltijd is er ’s avonds tijd voor nog een doorloop met het koor. Deze doorloop gaat alweer beter dan de eerste, let maar op!

Uitvoering

Zondagochtend begint vroeg. Want voordat de gemeente wordt meegenomen het bijbelverhaal in, wordt de generale repetitie gespeeld. Voor het eerst in bij de rol passende kleding. Dat maakt het al een flink stuk echter. Daarnaast heeft iedereen een nachtje kunnen slapen in zijn of haar rol. De laatste attributen zijn ter plekke en de puntjes staan op de i wat betreft het decor. Na deze generale worden de spelers voorzien van microfoons en make up en zijn ze klaar voor de grote finale: de uitvoering zelf!

Een eredienst als deze is een viering anders dan anders. De gemeente wordt welkom geheten. We zingen samen een lied en worden bemoedigd, zoals gewoonlijk. Maar waar normaal de Bijbel open gaat en de bijbeltekst klinkt, komen nu de jongeren in actie om het verhaal handen en voeten te geven. De gemeente hoort, ziet en beleeft het bijbelverhaal op deze manier met de jongeren mee. Een overweging bij het bijbelverhaal is niet nodig. Zien wat de personen doen, hoe ze reageren en door de jongeren meegenomen worden in hun overwegingen is preek genoeg. De verhalen komen op deze manier dichtbij. Ze zitten de jongeren op de huid en daarmee de hele gemeente.

Meerwaarde

Heeft zo’n weekend meerwaarde? Absoluut! Er zijn verschillende groepen voor wie een Theaterweekend meerwaarde heeft. Uiteraard begin ik bij de jongeren. Zij duiken letterlijk met huid en haar in het verhaal. Zij geven de personages een stem en een lichaam. Deze verhalen, hoe klein soms ook, vergeten ze van hun leven niet meer. Het spel van de jongeren triggert bij de gemeente, een andere groep, een nieuwe manier van luisteren naar het verhaal. In plaats van ‘alleen maar’ luisteren is er de gelegenheid om ook te kijken. Dit maakt identificeren met de personages nog makkelijker. Een bijbelverhaal komt op deze manier dichterbij dan wanneer het, zoals iedere zondag, gelezen wordt.