Gemeentepastoraat lijkt een paraplubegrip, het betekent van alles. In het eerste decennium van deze eeuw was bijvoorbeeld de beknopte definitie van Gerben Heitink bepalend: ‘Pastorale zorg heeft als regel plaats in en vanuit een kerkelijke gemeente’.1 Deze typering werd overgenomen in verschillende Handreikingen van de Protestantse Kerk in Nederland (PKN) en stond tot voor kort ook op een webpagina van de PKN.

Van Jezus is maar een preek overgeleverd die werkelijk die naam mag hebben. Zijn redevoeringen op de berg en in het veld (Matteüs respectievelijk Lukas) behoren tot een ander genre, een veel vrijere vorm: een betoog doorspekt met halachische opmerkingen. Maar Schriftuitleg in de context van de liturgie, daarbij zien we Jezus maar een keer aan het werk: in de synagoge in Nazaret (Lukas 4:14-30). Wat daar gebeurt, is in vele opzichten bijzonder.

De premisse van dit artikel is dat secularisatie en antiklerikalisme in de Wes-terse wereld zich tot elkaar verhouden als de bewoners van een weerhuisje. Wanneer het vrouwtje naar buiten komt, trekt het mannetje zich terug. Een maatschappij waarin kerk en geloof een dominante positie hebben, biedt een uitstekende voedingsbodem voor het opbloeien van het antiklerikalisme. In een samenleving waar de secularisatie om zich heen grijpt en kerk en geloof aan belang inboeten, verliest het antiklerikalisme zijn functie.

Inleiding De titel boven dit artikel kan enige bevreemding wekken: waarom wordt er gesproken over een theologie van de mensenrechten? Is het niet beter om te spreken over een theologische […]

De laatste decennia is in tal van protestantse gemeenten in Nederland de avondmaalspraktijk aanmerkelijk gewijzigd. Waar vroeger in kerken van de gereformeerde traditie tafels werden opgesteld, waaraan de belijdende leden van de gemeente, en eventuele gasten die zich voor de dienst aan de kerkenraad bekend gemaakt hadden, na de lezing van het avondmaalsfor-mulier aangingen om brood en wijn te ontvangen, worden kerkgangers nu in veel gemeenten naar voren genodigd om ‘lopend’ aan de communie deel te nemen.

Waaruit put je troost als je geconfronteerd wordt met de angstaanjagende realiteit van terreur? Troost is van origine verwant aan trust, vertrouwen en vooral ‘grond van vertrouwen’. Waar ligt je houvast, je enige troost? Is dat alleen in de eschatologische hoop op een betere toekomst? Of is God ook direct bij de strijd tegen de terreur betrokken? Als Hij over alles regeert, is Hij misschien zelfs bij de terreur betrokken. Het besef van Gods voorzie-nigheid is voor christenen de eeuwen door een bron van troost geweest in de confrontatie met een onoverzichtelijke en chaotische kluwen van goed en kwaad.

In 2008, het jaar waarin de financiële crisis begon, was ouderdom het thema van de nationale boekenweek. Ik schreef voor die gelegenheid een boekje De armoede van het zwitserlevengevoel. Pleidooi […]

In gesprek met Bram van de Beek Zoals altijd prikkelt het werk van Bram van de Beek tot stellingname, tot heroverweging, en roept het naast reacties van grote instemming eveneens […]

Inleiding De herdenkingsjaren buitelen over elkaar heen. Het begon al in 2004 met Bullinger en Kant. Bij hen zien we, hoe verschillend er in de Europese theologie en filosofie over […]