Eén van de redenen dat er geregeld nieuwe vertalingen van de Bijbel of gedeelten daarvan verschijnen, is het feit dat het ook na twintig eeuwen of langer nog steeds regelmatig voorkomt dat we van bepaalde woorden of passages een beter begrip van de betekenis krijgen. Dergelijke ontdekkingen hoeven niet altijd bijzonder schokkend te zijn, maar in principe is natuurlijk elke nieuwe lichtstraal die er op de Schrift geworpen wordt welkom, en vele stralen tezamen veranderen toch langzaam maar zeker ons beeld.

Heil is vanuit christelijk oogpunt sterk verbonden met de gestalte van de lijdende Christus. Daarom is Pasen, waartoe traditiegetrouw ook Goede Vrijdag wordt gerekend, het liturgisch zwaartepunt van het kerkelijk jaar. In maart 2020 moesten kerken vanwege de coronapandemie plotsklaps omschakelen van fysieke samenkomsten naar online video-opnames. Ook Goede Vrijdag en Pasen op 10 en 12 april moesten zo online gevierd worden. In deze bijdrage wil ik over het voetlicht brengen hoe er tijdens die vieringen betekenis werd gegeven aan de lijdende Christus; oftewel hoe de heilzaamheid van het lijden, sterven en opstaan van Jezus toen werd uitgelegd.

Na de liberale omwenteling van 1848 fungeerde de naam van de filosoof Spinoza als een wachtwoord voor het liberaal-zijn. Zijn denken bood, in een situatie waarin gevestigde religieuze tradities sterk aan betekenis inboetten, de gelegenheid de moderne natuurwetenschap geheel serieus te nemen en tegelijk een nieuwe eenheidsvisie, een nieuw beeld van mens en wereld voor ogen te krijgen. Daarmee speelde de naam Spinoza tegelijk ook een constitutieve rol op de scheidslijn tussen het liberalisme en een zich nieuw constituerende orthodox-gereformeerde stroming.

In het huidige theologisch landschap is een onmiskenbare trend in het spre-ken over ‘vergoddelijking’ en ‘participatie’ waarneembaar. Daarom is Muis’ resolute afwijzing van zowel metafysisch participatiedenken in de theologie als taal die iets van deelhebben van de mens aan de drie-Ene God sugge-reert markant.

Begin 2007 publiceert Joseph Ratzinger het eerste deel van zijn studie Jezus van Nazareth, in 2011 gevolgd door het tweede deel.[1] Joseph Ratzinger / Benedictus XVI, Jesus von Nazareth. Erster […]

Tijdens mijn pionierswerk in Amsterdam (2002-2017) kwam ik regelmatig mensen tegen die zichzelf beschreven als ‘niet-religieus maar wel spiritueel’. Het is niet zo eenvoudig om vast te stellen hoe groot deze groep mensen is, maar in 2013 schreef Joep de Hart dat er onder de Nederlanders van achttien jaar en ouder, naast de ruim vier miljoen kerkelijke gelovigen en ruim vijf miljoen personen zonder religieuze belangstelling, bijna twee miljoen zijn die wel belang hechten aan spiritualiteit, maar geen binding hebben met een kerkgenootschap of godsdienstige groepering.

Het heil laat zich moeilijk in een definitie vastleggen. Bij ons thuis werd het woord eigenlijk alleen door volwassenen gebruikt, in zinnen als: ‘Daar zie ik wel of geen heil in.’ Beter paste het in de Bijbellezing of het geestelijke lied. Het woordenboek van Koenen laat zien dat heil in alledaagse situaties vervangen mag worden door een eenvoudiger term als voorspoed of nut. Tot de kerkelijke sfeer behoren lastiger omschrijvingen als ‘welzijn van de ziel’ of ‘gelukzaligheid’. Die hebben een eigen charme, je herkent het woord vooral op de klank en minder op een precies vastgelegde inhoud.

De tijd dat de predikant voornamelijk zwaaiend door het dorp heen fietste en een mooie preek op zondag hield, ligt achter ons. Zij wordt geacht naast herder en leraar ook missionair, een vaardig bestuurder en een inspirator voor de vrijwilligers te zijn. Ook dient de predikant er een gezond geloofs-leven op na te houden, zich permanent te laten bijscholen, de gemeente te redden van krimp én een woord voor de wereld te hebben.

Een essay kan veel losmaken, meer dan ik ervaren heb met boeken en artikelen die ik eerder publiceerde. Het onderwerp van de strijd tegen het kwaad en het verlangen naar veiligheid lééft. Allerlei jongerenverenigingen en clubs willen weten wat ze tegen terrorisme moeten doen. Leeskringen willen doorpraten over de vermeende angst voor buitenlanders en vluchtelingen. Pacifisten lieten weten dat zij vinden dat we juist elke strijd moeten afzweren. Bezorgde christenen kwamen vragen hoe ze een veiligheidsplan voor hun kerkgebouw moeten maken. Een islamistische studente politicologie kwam vertellen dat ook zij op deze manier vanuit haar religie de strijd tegen het kwaad probeert te strijden.