De bijna 92 jaar geworden Anne van der Meiden is geroemd om zijn vertaling van de Bijbel in het Twents. Maar Anne heeft nog een vertaling geschreven die onderbelicht is gebleven: de Heliand. Het loont de moeite de tekst te lezen. Want als je de Heliand leest, leer je het karakter van het christendom in de Lage Landen beter begrijpen.

De afgelopen tijd heb ik aan een nieuwsinfuus gelegen. En ik ben echt niet de enige. We zijn getuigen van een broedermoord. Rusland en Oekraïne zij als de Bijbelse Kaïn en Abel: in dit geval verdedigt Abel zich nog wel, maar we weten allemaal diep in ons hart dat de Russische Beer uiteindelijk wel zijn zin zal krijgen. Mijn collega’s van de Tilburg School of Catholic Theology en ikzelf worden bijna dagelijks op de hoogte gehouden over de situatie door Tara Tymo, de vice-decaan internationalisering van de Ukrainian Catholic University in het relatief veilige Lviv.

De Taramuhara uit de Koperkloof zijn een volk van superatleten. In directe confrontaties met de Noord-Amerikaanse ultra-loopelite frustreren zij hun hypermodern uitgeruste tegenstanders tot op het bot, door wedstrijden over honderdzestig kilometer of meer op blote voeten, breed lachend en okselfris te winnen. Nadat zij onderweg uitgebreid de tijd hebben genomen om een pijpje te roken, welteverstaan.

Studenten proppen zich al weken in overvolle treinen, werkend Nederland sluit aan in Teams-overleg of de file. Tussen hen zijn jongeren die in een zinderend Lissabon paus Franciscus hoorden over een kerk voor iedereen, of die het Sint Pietersplein vulden met een indrukwekkend Taizé-gebed. Deze jeugd heeft niet de toekomst… zij máákt de toekomst, met de zegen van paus Franciscus.

Ik eindigde mijn eerdere blog (The Great Filter) met de vraag hoe een kerk op Mars eruit zou zien. Misschien denk je: dat is toch irreëel? Het is nog helemaal niet helder of er überhaupt ooit mensen op Mars zullen komen. Niet omdat het technisch gezien onmogelijk is, maar omdat de kosten ontzettend hoog zullen zijn, en er op onze planeet genoeg te doen is. Dus moeten we dat wel willen?

In deze blog staat de rol van de kerk centraal; Kerk met een hoofdletter en kerk zoals jij die leidt, bezoekt of organiseert. Van het appel dat ik op jou persoonlijk deed in de voorgaande blog, naar het collectief dat wij als christenen samen zijn: het lichaam van Christus.

In een wereld die alsmaar meer van mensen vraagt, herinnert de Sabbat aan het geheim van ‘meer dan genoeg’. Bernd Hirschfeldt belicht hoe deze rustdag ons kan bevrijden uit de eindeloze ratrace naar méér. De Sabbat zou uitgerekend vandaag weleens een geschenk uit de hemel kunnen zijn.

Mensen zijn geobsedeerd door patronen. We vinden ze in de sterren, in de grond, en wie goed op let ziet ze ook in andere mensen. Het herkennen van patronen kan noodzakelijk zijn, omdat het ons helpt een complexe wereld te categoriseren en te navigeren. Toch kleeft er ook een schaduwzijde aan: wanneer patronen gebruikt worden om een andere groep te controleren, te definiëren of zelfs te schaden. Op het moment dat categorieën worden verheven van voorlopige beschrijvingen naar onbetwistbare waarheden, volgt schadelijk gedrag in onze meest intieme omgevingen en in onze belangrijkste instellingen. In gezinnen spreken we bijvoorbeeld over de “verantwoordelijke eerstgeborene kinderen” en zien we hoe die labels geleidelijk verharden tot verwachting. In samenlevingen worden mensen ingedeeld in “verdienstelijk” of “onwaardig,” en vervolgens wordt daar beleid op gemaakt. Wat begint als een handige mentale snelweg verandert langzaam in een script dat bepaalt wie mag floreren en wie klein moet blijven.

Voor protestanten is synodaliteit een heel bekend woord en ook ordes en congregaties zijn gewend te werken op synodale wijze, met een kapittel bijvoorbeeld. In de katholieke kerk is dit een relatief nieuwe term, hoewel de basis al in elk geval in Vaticanum II werd gelegd. Het betreft vooral het samen onderweg zijn naar een levendige kerk met toekomst. Het gaat om het betrekken van alle gedoopten als leden van dat ene lichaam, en om daarin ieder diens verantwoordelijkheid in te laten nemen. Wat heeft dat voor consequenties?