De Nederlandse politiek zoekt al jaren naar manieren om de CO₂-uitstoot terug te dringen. Er worden warmtepompen gesubsidieerd, elektrische auto’s gestimuleerd en eindeloos discussies gevoerd over stikstof, vliegbelasting en rekeningrijden. Maar stel dat een van de effectiefste klimaatmaatregelen al drieduizend jaar in de Bijbel staat.

In een nauwsluitend, vreemdsoortig ruimtepak in de Australische kleuren, alsof ze van een andere planeet op bezoek kwam. Daarmee snelde Cathy Freeman eind september 2000 in Sydney naar de olympische titel op de 400 meter. Een icoon was geboren. Want Cathy Freeman deed zoveel meer dan een atletiekwedstrijd naar haar hand zetten.

Sinds kort is er een partij in Nederland die ‘PRO’ heet. PRO is pro van alles: pro rechtvaardigheid, sociaal beleid, noem maar op. Maar wie ‘pro’ is, is natuurlijk ook altijd ‘contra’. De nieuwe naam van deze progressieve partij lijkt me typerend voor de huidige samenleving, die steeds meer uiteenvalt in kampen: voor en tegen, links en rechts, intellectueel en volks, gelovig en ongelovig, stad en platteland. Het hoort bij de politiek, maar de scheiding der geesten heeft inmiddels de samenleving doordesemd. Er lijkt sprake van een nieuwe verzuiling, het clubgevoel is terug van weggeweest.  Wij zijn voor onszelf en tegen die anderen, de tegenpartij. De maatschappij als voetbalwedstrijd.

De derde zondag van de advent gaat over vreugde. Het gaat over vreugde over de komst van Gods koninkrijk met de geboorte van Jezus. Maar wat betekenen ‘vreugde’ en ‘zich verheugen’ in een tijd waarin de wereld verlies, verdriet, lijden en verwoesting ervaart door conflicten, natuurrampen, economische ongelijkheid en andere vormen van onrecht?

In mijn vorige blog beschreef ik een scenario, namelijk de mogelijkheid van een kerk op Mars. Ik ben gewend om in scenario’s te denken; iets wat ik leerde bij het eerst bedrijf waar ik werkte, een multinational in de energiesector. Het belang van de scenario’s beschrijven was niet de betrouwbaarheid van de voorstellingen van de toekomst zelf, maar de reacties en zelfs strategieën die opgesteld werden naar aanleiding van die drie zeer uiteenlopende visioenen.

Een paar maanden geleden las ik een ontroerend verslag van een tweegesprek tussen columnist Elma Drayer en activist Milou Deelen in het NRC. Onderwerp van gesprek was de verhouding tussen seksualiteit en feminisme. Het is vooral een gesprek over de verschillen tussen het feminisme van de jaren 70 en het ‘jonge feminisme’ van vandaag, terwijl er tegelijk nog zo weinig veranderd lijkt te zijn aan seksueel geweld. Wat opvalt: de liefdevolle verbazing van ‘boomer’ Drayer over de twintiger: “Arme Milou, jij moet op eieren lopen.”

In een tijd waarin individuele vrijheid centraal staat, vraagt theoloog Erik Sengers zich af: wat zijn we bereid te geven voor het welzijn van de samenleving? In dit prikkelende essay pleit hij niet voor dwang, maar voor een cultuur van dienen als antwoord op de discussie over de herinvoering van de dienstplicht.

Is het een vorm van beroepsdeformatie dat je als predikant, bezig met een preek, een andermans preek van 400 jaar geleden leest? Ik was een verwijzing naar de betreffende oude preek wel eerder tegen gekomen en wist zelfs de naam van de predikant: Lancelot Andrewes. Maar de preek had ik nog nooit gelezen en ik had me ook niet gerealiseerd dat Andrewes ten nauwste betrokken was geweest bij de King James vertaling. Nu wilde ik iets controleren. Wat had T.S. Eliot in een van zijn mooiste religieuze gedichten, ‘The Journey of the Magi,’ precies overgenomen van die preek?

Wij verlangen naar levende heiligen. Naar mensen die zichzelf wegcijferen, die altijd beschikbaar zijn en zichtbaar leven vanuit een roeping die groter is dan henzelf. Maar, zodra iemand in dat beeld past, stellen we ongemerkt minder vragen. Het aureool neemt het over van de kritische blik. Dat is niet alleen een psychologisch mechanisme, aldus Kelly Keasberry, maar het is ook een theologisch probleem.