De tijd van je leven

Met wie voer je liever een pastoraal gesprek? Met een oude of jonge predikant, pastor, ouderling? Soms zegt leeftijd iets over ervaring en kunde. Gemiddeld genomen heeft een oudere meer meegemaakt. Toch kun je je vergissen: iemand die oud is, heeft een hogere leeftijd, maar dat zegt niet alles over het resultaat van het gesprek. Een jongere kan onbevangen vragen stellen, simpelweg omdat die bepaalde dingen nog niet kan weten. Die onbevangenheid kan ook heel prettig zijn.

Ieder mens heeft reeds een bepaalde tijd geleefd. En dat zegt iets. Letterlijk betekent ‘leeftijd’ zoiets als ‘de tijd die je al hebt geleefd’. Net na de geboorte tellen we die tijd in dagen en maanden; later in je leven gaat het om jaren. Ieder mens en ook ieder jong kind doorloopt allerlei stadia. Die levensfasen zijn voor vrijwel ieder mensenkind gelijk. In de eerste jaren worden die levensfasen soms groeisprongetjes genoemd. Zo weet je op basis van de leeftijd of het kind voor- of achterloopt ten opzichte van andere kinderen. De leeftijd is dan een soort meetlat van de ontwikkeling. Nog enkele levensfasen: puberteit, volwassenheid, middelbare leeftijd en overgang, pensioengerechtigde leeftijd.

Gevoelsleeftijd

Leeftijd kun je ook op een andere manier bezien: meer in levensfasen of mentale ontwikkeling. Als volwassene met een verstandelijke beperking kun je een heel leven lang nog als kind denken en voelen. Vroeger noemden ze mensen met dementie vaak ‘kinds’. Dat geeft aan dat een hogere leeftijd niet alles zegt over de persoonlijke groei van iemand, de ontwikkeling en hoe je door jezelf en door anderen wordt gezien. Misschien ben je wel tachtig en als je dan op die hoge leeftijd verliefd wordt, voel je je alsnog vele malen jonger dan je kalenderleeftijd je vertelt. Of: wanneer ben je te oud om te spelen? ‘Koester het kind in jou’ is een wijze raad voor persoonlijke ontwikkeling op latere, volwassen leeftijd. Zo zie je dat leeftijd en de manier waarop iemand naar zichzelf (of anderen) kijkt niet altijd gelijk opgaat met de leeftijd uitgedrukt in levensjaren.

Wie is wijs?

Dat leeftijd ons wel veel kan zeggen over iemand, dat is zeker. Maar het zegt zeker niet alles. Zeker ook onder diegenen die zogenaamd ‘zonder een beperking’ leven, heb je onder volwassenen mensen die soms echt niet volwassen zijn in hun gedrag. Sommige volwassenen gedragen zich steevast als verwende kleine kinderen als ze hun zin niet krijgen. Mensen met een verstandelijke beperking zijn dan regelmatig op hun eigen manier veel wijzer. Soms zelfs verstandiger en levenswijzer dan iemand met een universitaire opleiding. En ook het idee ‘oud en wijs’ gaat niet altijd op. In verpleeghuizen is pestgedrag, waarbij ouderen elkaar het leven zuur maken, geen uitzondering. Zeker niet alle ouderen gedragen zich naar wat hun hoge leeftijd zou vermoeden: als verstandige en wijze, invoelende mensen.

Geloofsvoorbeelden

‘We leven zeventig, als we sterk zijn misschien tachtig jaar,’ lezen we in psalm 90. Elders in de Bijbel stuiten we op uitzonderingen, zoals Metuselach, die extreem hoge leeftijden bereikten. Een hoge leeftijd bereiken is een teken dat iemand in zekere zin gezegend is. Dat wil niet zeggen dat alleen de oudste ouderen geloofsvoorbeelden zijn. In de Bijbel worden kinderen juist genoemd als voorbeeld, als geloofsgetuigen die blijk geven van iets dat kernachtig en puur is. Het pure, onbevangen geloof van kinderen is nastrevenswaardig voor allen die hen qua levensjaren al ver voor zijn.

Zo zie je dat iedere leeftijd voors en tegens heeft: een oudere heeft wellicht meer levenservaring. Een jongere heeft vaak het voordeel een onbevangen, naïeve en idealistische levenskijk (en levensenergie) te hebben. Iedere leeftijd heeft iets eigens dat werkelijk van waarde is. Bij iedere leeftijd kun je de tijd van je leven hebben.