De verandering
Het verhaal van Zacheüs
Van jongs af aan woon ik in Jericho. Ik heb er mijn leven opgebouwd. Als ik eerlijk ben, was dat niet gemakkelijk. Om allerlei redenen had ik altijd het gevoel dat ik er niet echt bij hoorde. Misschien kwam het wel omdat ik nogal klein van stuk ben. Men keek letterlijk op mij neer.
Ik wilde laten zien dat ik wel de moeite waard was, dat ik iets kon bereiken. Het was een behoorlijke financiële investering om tollenaar te worden. Maar bij het werk, het innen van de belastingen voor de Romeinse bezetter, kon ik altijd wat meer vragen, zodat ik mijn schuld kon aflossen. Het werk ging zo goed, ik werd al snel hoofdtollenaar en er kwam steeds meer geld binnen. Ik kon me veel veroorloven, en ik wist: op mij hoefde je niet meer neer te kijken. Sterker nog: er werd tegen me op gezien!
Natuurlijk weet ik ook wel dat het tollenaarschap me meer kostte dan me lief was. Niemand kan het waarderen dat je voor de vijand werkt. Mijn familie en vrienden, maar ook mijn geweten en mijn eer, ja zelfs mijn verbinding met God, ik had het allemaal op het spel gezet en verloren. Toen dat ten volle tot me doordrong, kon het me allemaal niet meer schelen. Ik ging steeds meer geld vragen, mensen afpersen. Ik zat nu toch al in het systeem en kon er niet meer uit. Dit was mijn leven geworden.
Toen ik hoorde dat Jezus langs zou komen, werd ik nieuwsgierig. Men zei dat Hij mensenlevens kon veranderen. Het zou mij benieuwen. Maar ik wist hoe het zou gaan: mensen laten mij niet voor en als ik achteraan sta, zie ik niks. Gelukkig ben ik behendig, ik klom in een vijgenboom. Zat ik gelijk mooi verborgen achter de bladeren. Net als Adam en Eva lang geleden…
Jezus liep langs, ik kon Hem goed zien en horen, en niemand die mij zag. Ik hoorde wat Hij vertelde over God, over liefde en rechtvaardigheid. Het raakte me en tegelijkertijd dacht ik: het is niet voor mij. Ik heb nu eenmaal een andere weg gekozen, voor mij is er geen weg terug.
Ja, en toen stond Jezus dus stil, precies onder de boom waar ik zat, en Hij keek naar boven. Mijn wereld stond op z’n kop. Ik was de toeschouwer, maar nu werd ik gezíen; ik zat stilletjes verborgen, maar ik werd ontdekt; ik dacht dat ik Jezus zocht, maar Hij zocht mij.
Toen noemde Hij mijn naam: ‘Zacheüs’. ‘De rechtvaardige’, ‘de zuivere’, betekent mijn naam. Hij riep mij zoals God Adam en Eva riep. Jezus zei: ‘Zacheüs, kom vlug, want vandaag moet ik in jouw huis verblijven.’ Ik hoefde niet na te denken en sprong uit de boom; ik stond ineens letterlijk en figuurlijk in het licht.
Alles waar ik in vast zat, waardoor ik bedrukt werd, wat me onverschillig had gemaakt en oneerlijk… het leek wel of het opengebroken werd. Alsof er ruimte kwam in mijn hart en in mijn leven. Ik zag mijn leven in een ander licht en sinds lange tijd ervoer ik diepe vreugde.
Toen wist ik wat me te doen stond. Al die rijkdom, ik wilde het delen, al dat geld waar ik geen recht op had, ik wilde het teruggeven en vergoeden wat ik had afgenomen. Ik begreep dat het anders kan. Voor het eerst van mijn leven kreeg ik het gevoel dat mijn naam misschien toch wel bij mij paste.
Tanja Viveen-Molenaar is geestelijk verzorger in het Ziekenhuis St Jansdal te Harderwijk, verhalenverteller en redactielid van Open Deur.