Tijd voor actie

Zacheüs besluit na zijn ontmoeting met Jezus om zijn geloof meteen van betekenis te laten zijn voor zijn gemeenschap. Hij herstelt wat hij door zijn corruptie kapot heeft gemaakt. De helft van zijn bezittingen geeft hij aan de armen en hij vergoedt viervoudig het geld dat hij anderen heeft afgeperst.

Onrecht, tegen mensen of tegen het milieu, ontstaat door wat individuen of groepen doen of toelaten. Oplossingen voor onrecht kunnen alleen voortkomen uit menselijk handelen als dat handelen voor alle partijen de kant van het recht kiest en niet de kant van de macht. In Lucas 19:2 lezen we dat Zacheüs hoofdtollenaar was, en erg rijk. Er wordt dus gesuggereerd dat hij niet alleen actief was in het innen van belastingen, maar dat hij ook rijkdom had vergaard door misbruik van zijn positie. Hier wordt op gezinspeeld in vers 8: ‘Maar Zacheüs was gaan staan en zei tegen de Heer: ‘Luister, Heer, de helft van mijn bezittingen zal ik aan de armen geven, en als ik iemand iets heb afgeperst, zal ik het viervoudig vergoeden.’ Dus: om rijk te worden, had hij de minder populaire, maar wel de ‘winnende’ kant gekozen.

In het vers ervoor lezen we dat toeschouwers negatief reageerden toen Jezus naar het huis van Zacheüs ging. Dit impliceert dat zij Zacheüs, door zijn associatie met het onrecht van de Romeinse belasting, zagen als medeplichtig aan het ontstaan en de ondersteuning van hun economische onderdrukking. Zacheüs was het ermee eens. Na een gesprek met Jezus voelde hij zich geraakt en nam hij vastbesloten actie. Hij ging op weg om zoveel mogelijk te corrigeren van de ongelijkheden die hij had helpen verergeren.

Een kant kiezen

Net zoals Zacheüs ontdekte wat hij in zijn situatie moest doen, moeten wij dat ook doen in de onze. Soms is het makkelijker om niets te doen of ons aan te sluiten bij de winnende kant, ook als die fout zit. Soms, zoals Zacheüs, ben je zelf de oorzaak van het onrecht. Om echt iets te veranderen, moet je met zelfbewustzijn handelen. Aartsbisschop Desmond Tutu illustreerde het zo: ‘Als je neutraal bent in situaties van onrecht, heb je de kant van de onderdrukker gekozen. Als een olifant zijn voet op de staart van een muis heeft en je zegt dat je neutraal bent, zal de muis je neutraliteit niet waarderen.’ Juist jouw neutraliteit maakt het mogelijk dat de olifant zijn gedrag zonder problemen kan voortzetten.

Wij hebben allemaal net als Zacheüs de mogelijkheid om positieve verandering in gang te zetten. Dat is niet noodzakelijkerwijs omdat we iets fout gedaan hebben. Ons inzetten voor positieve verandering in onze omgeving kan ook voortkomen uit de wetenschap dat onrecht Jezus aan het hart gaat – en ons ook.