Stefan Paas – De weg van vrede. Een rondleiding door het christelijk geloof

In De weg van vrede wil theoloog Stefan Paas de ziel van het christelijk geloof blootleggen vanuit de Bijbel. Wat is christelijk geloof en waar is het goed voor? Hoe zou ik het uitleggen aan m’n vrienden of collega’s? Waarom zou ik christen worden of blijven? Wat houdt die bonte verscheidenheid bij elkaar die we christendom noemen? Het antwoord op die vragen heet evangelie, goed nieuws. Over dat goede nieuws gaat dit boek. Lees hieronder een fragment uit De weg van vrede.

Hoopvol leven

Ergens in de Bijbel staat een verhaal van dorstige mensen die sloten graven. In een woestijn, welteverstaan. Zij graven in opdracht van een profeet met de naam Elisa. Hij heeft namelijk beloofd dat er water zal komen. En dus gaan ze graven. Er staat niet bij dat ze enthousiast zijn. Sommigen voelen zich misschien voor gek staan en anderen steken alleen voor de vorm hun schep in de grond. Maar blijkbaar zijn er toch genoeg die hun best hebben gedaan, want – zo vertelt het verhaal – de volgende ochtend stroomt er water vanaf de bergen naar beneden en in minder dan geen tijd staan alle sloten vol water (2 Koningen 3:15-20).

Het klinkt als een scène uit een absurde film. Het is moeilijk je iets voor te stellen dat zinlozer is dan sloten graven op een kurkdroge plek, met de zon die op je hoofd brandt. Belachelijk en onrealistisch. Behalve als het inderdaad gaat regenen. Achteraf blijkt dat sloten graven een voorbereiding te zijn op de toekomst.

Toekomst

Veel dat we doen in het leven is alleen realistisch als we het bekijken vanuit de toekomst. Sparen voor de oude dag bijvoorbeeld. Als je aan je eerste baan begint, weet je niet of je dat geld ooit nodig hebt, maar als je inderdaad oud wordt, ben je blij dat je het hebt gedaan. Je richt een babykamer in, zaait je groentetuin in, pakt je koffers in voor de vakantie, je koopt een uitzet, je legt de eerste steen voor een kathedraal die je in je eigen leven nooit voltooid zult zien worden. Je stampt Franse woordjes, omdat de lerares en je ouders je vertellen dat je daar ‘later’ veel plezier van gaat hebben.

Je probeert zwanger te worden of je ziet er juist vanaf, je besluit geen vlees meer te eten en minder te vliegen, en zo af en toe ga je naar de stembus. Allemaal handelingen die hopelijk gerechtvaardigd worden door toekomstige ontwikkelingen.

Meer dan hoop

Je gaat als een van de weinigen in het verzet of je neemt onderduikers in huis, niet wetend of de bezetter ooit verslagen zal worden. Je spant je in voor democratie in een land waar de politieke vrijheden alleen maar verder beperkt worden. Mensen wagen hun leven voor ongewisse zaken, omdat ze geloven dat het anders kan en moet. Soms hebben we niets anders dan onze hoop en ons verlangen om ons door de dag heen te helpen. Ik las ooit een ontroerend verhaal van twee broers die geroofd waren door slavenhalers in een Afrikaans land. Aangekomen in Amerika, waar de oudste broer moest werken op een plantage, leerde hij zijn jongste broertje elke avond woorden uit hun eigen taal.

Veel dat we doen in het leven is alleen realistisch als we het bekijken vanuit de toekomst

Het was streng verboden en levensgevaarlijk, maar hij deed het toch. Ooit zouden ze terugkeren naar huis, geloofde hij, en dan moest ook zijn broertje de taal van thuis spreken. En als zij zelf niet zouden terugkeren, dan toch hun kinderen of hun achterachterkleinkinderen. Zo spande hij zich in, avond aan avond, om het verlangen naar hun land levend te houden. Het deed me denken aan een lied uit de Bijbel van mensen die weggevoerd waren uit hun land. Het is een lied vol heimwee, trauma en verlangen. ‘Hoe zou ik jou vergeten, Jeruzalem?’ (Psalm 137:5-6).

Realisme

Om het christelijk geloof te begrijpen, moet je begrijpen dat het gericht is op de toekomst. Het is een geloof dat draait om verlangen, beloften, heimwee, verwachting en bovenal: hoop. Voor zover christenen zichzelf beschouwen als realisten, is dat realisme gebaseerd op het geloof dat de wereld niet is zoals zij is bedoeld, en dat het ooit anders zal zijn. De christelijke boodschap nodigt mensen uit om te leven als die twee tot slaaf gemaakte broers, als de bouwer van kathedralen, als dissidenten in een dictatuur. Of als mensen die sloten graven in de woestijn. Ze nodigt je uit om je leven te investeren in een toekomst waarvan niemand met zekerheid kan zeggen dat die zal aanbreken, een toekomst waarover velen hun schouders ophalen. Ik wil daarmee niet zeggen dat het een wilde gok is, zonder enige redelijkheid.

Het christelijk geloof gaat ervan uit dat God sporen heeft getrokken in de wereld, als wadi’s in een woestijn

De gravers in de woestijn zagen misschien sporen van uitgedroogde wadi’s, plekken waar lang geleden water had gestroomd. Zij wisten dat je normaal gesproken geen regen moet verwachten in een woestijn, maar dat toch heel af en toe de woestijn onverwachts in bloei staat (Jesaja 35:1-2). De christelijke boodschap is gebaseerd op bepaalde dingen die gebeurd zijn in het verleden, dingen die de hoop rechtvaardigen dat de toekomst verrassend zal zijn. Het christelijk geloof gaat ervan uit dat God sporen heeft getrokken in de wereld, als wadi’s in een woestijn.

Zwanger

Het evangelie, het goede nieuws, vertelt ons dat het leven van Jezus een soort van blauwdruk is voor de hele kosmos. En hier en nu gebeuren dingen die je ‘tekenen’ kunt noemen van de toekomst: knipoogjes van Gods Geest. In de volgende hoofdstukken kom ik hierop terug. Maar toch: het blijft leven ‘in vertrouwen, zonder al echt te zien’, zoals de apostel Paulus schrijft (2 Korintiërs 5:7). Hij vergelijkt dat met een zwangerschap. De hele wereld, zegt hij, is zwanger van een toekomst die we nog niet kennen (Romeinen 8:22). Maar de barensweeën zijn begonnen, en we puffen hoopvol mee.