Eén en één is drie

Column

Het geheel is meer dan de som der delen, hoor ik wel eens. Eén en eén is drie. Het gaat dan natuurlijk over mensen en niet over appels. Er zit de optimistische gedachte achter dat twee mensen elkaar kunnen aanvullen en versterken. Een lamme en een blinde bijvoorbeeld. Wiskundig gezien klopt er natuurlijk niks van de stelling en ook dat optimisme is aanvechtbaar. Met evenveel recht kun je zeggen dat één en één anderhalf is, want hoe vaak trekken mensen elkaar wel niet naar beneden?

Ten tijde van het schrijven van deze column benadrukt premier Rutte elke week opnieuw dat we het in deze coronacrisis ‘samen’ moeten doen. De doventolk begint op zo’n moment allemaal saamhorige gebaartjes te maken, opdat de boodschap goed bij ons binnen komt.

Samen begint met twee. Nou vind ik ‘samen’ met zijn tweeën achter de veilige voordeur prima te doen. De lockdown met mijn geliefde is een feest. Een lockdown met een complete samenleving is gecompliceerder. Maar ook die kun je met een beetje goede wil terugbrengen tot twee: de gevers en de krijgers. Het zijn dit keer niet de lamme en de blinde die het samen moeten doen maar de sterke en zwakke, de gezonde en de zieke, en de rijke en de arme. ‘Samen’ betekent in dit geval dat we solidair moeten zijn. Lang niet altijd makkelijk, want niet voor niets horen we steeds vaker dat ‘wij als gezonde hardwerkende Nederlanders’ een wel erg hoge prijs betalen om tachtigjarige rokers met overgewicht nog een paar extra jaartjes te gunnen. En dan hebben we het nog niet over de te verwachten woede om de honderden miljarden die het rijke noorden van Europa straks kwijt is om het ongedisciplineerde zuiden overeind te houden.

‘Samen’ vergt van de een meer dan van de ander. Zoals de een maar al te graag anderhalve meter afstand houdt, terwijl de ander node de nabijheid mist van iemand om tegenaan te leunen. Wat we eigenlijk zouden willen, is dat één en één gewoon één is.

Willem van Reijendam, journalist en tekstschrijver (o.a. voor RTV Noord).