Menu

Basis

Een hart vol verlangens

Geloof bij twintigers

Twintigers vinden hun weg niet door zich aan te sluiten bij een kerk die ‘de weg’ zegt te weten. In plaats daarvan ‘volgen ze hun hart’. Ze volgen hun verlangens. Volgens de schrijver kennen zij drie van God-gegeven verlangens.

Inleiding

Elke twintiger heeft zijn eigen verhaal. Het is daarom onmogelijk om DE twintiger te beschrijven. Maar ik kan wel een paar dingen noemen die voor véél twintigers gelden. Volgens het Sociaal en Cultureel Planbureau (2014, 2018) zijn (a) steeds minder jongeren religieus en (b) de niet-religieuze jongeren steeds vaker niet-religieus opgevoed. Er zijn dus steeds méér twintigers die helemaal geen religieuze achtergrond hebben. Over die groep schrijf ik hier. Hun ouders namen misschien afscheid van de kerk. Maar zij hebben daar überhaupt nooit bij gehoord. Geloven speelt voor deze twintigers geen enkele rol. Ze kennen het niet en weten ook niet wat ze missen.

Deze jongeren leven in een wereld van eindeloze mogelijkheden. Hun wereld kent weinig vaste kaders. Je mag zelf bepalen hoe je je leven invult: wat je voor werk wilt doen, waar je wilt wonen. Maar ook wat je gelooft en zelfs wie je bent—zolang het maar ‘authentiek’ is. Jongeren van nu staan in de wereld met een enorme vrijheid. Een vrijheid die mogelijkheden biedt, maar ook veel onzekerheid en stress geeft. Alles kan en mag, maar als je faalt, is het ook je eigen schuld. Depressie en burn-out liggen op de loer.

Er is een gapende kloof tussen hun wereld en die van de kerk

Hoe vinden ze in deze wereld hun weg? Wat helpt hen een koers te vinden? En hoe zou geloof daarin wellicht tóch een rol kunnen spelen? Ze vinden hun weg niet door zich aan te sluiten bij een kerk die ‘de weg’ zegt te weten. In plaats daarvan ‘volgen ze hun hart’. Ze volgen hun verlangens. Drie verlangens zie ik bij veel twintigers terug:

  1. het verlangen zich persoonlijk te ontwikkelen,
  2. het verlangen ‘zichzelf te zijn’
  3. het verlangen bij te dragen aan een betere wereld.

Ik geloof dat dit drie van God-gegeven verlangens zijn. Maar ook dat deze verlangens totaal de verkeerde kant op kunnen leiden. Ik geloof dat alleen in het volgen van Jezus deze verlangens op hun plek vallen. Toch is de kerk voor twintigers vaak de laatste plek waar ze met hun verlangens heen gaan. En ik begrijp dat wel. Er is een gapende kloof tussen hun wereld en de wereld van de kerk. Daarom geloof ik dat elke kerk die iets met twintigers wil de verlangens van twintigers serieus moet nemen en erbij moet aansluiten. Ik ga de drie genoemde verlangens na.

1: ‘Ik wil me persoonlijk ontwikkelen’

‘Wat is het doel van je leven?’, vroeg ik aan twintigers op de Universiteit van Amsterdam. En velen zeiden: ‘mijzelf ontwikkelen’. Persoonlijke ontwikkeling (of: zelfontplooiing) zien ze als hun levensdoel. Ze willen ontdekken wie ze zijn en wat ze kunnen. Ze willen hun talenten maximaal ontwikkelen, het beste uit zichzelf halen.

Jongeren hebben een uitdaging nodig die verder gaat dan hun eigen persoonlijke ontwikkeling

Ik zie hierin een van God-gegeven verlangen om ‘volwassen te worden’ (1 Kor. 14:20, Ef. 4:30) en te ‘groeien en bloeien’ (Joh. 15). Het is prachtig dat twintigers bereid zijn hier offers voor te brengen. Ontwikkeling is belangrijker voor ze dan stabiliteit en zekerheid. Ze kiezen eerder voor een baan met minder salaris en méér uitdaging dan andersom.

… ‘maar wie houdt me vast?’

Waar ze echter mee worstelen is de individualistische invulling van dit verlangen. Ze zijn vooral bezig met hun eigen ontwikkeling. Wat die groei in de weg staat, laten ze snel los. Als een betere baankans zich voordoet, zijn ze weg. Hetzelfde doen ze in relaties: als een relatie ‘beklemmend’ wordt en de ander hun ontwikkeling belemmert, zullen ze snel de relatie verbreken.

Uiteindelijk staan veel twintigers er daarom voor hun gevoel alléén voor. Als iedereen gaat voor zijn eigen ontwikkeling, is het ieder voor zich. Ze hebben moeite om duurzame relaties aan te gaan. En wie vastloopt in zijn carrière wordt helemaal op zichzelf teruggeworpen. Diep van binnen verlangen twintigers net als ieder mens naar échte verbinding. Jongeren hebben een uitdaging nodig die verder gaat dan hun eigen persoonlijke ontwikkeling. Jezus gaf zijn leerlingen de grote uitdaging zijn missie voort te zetten. Er is geen grotere uitdaging. In de kerk komen we vaak niet verder dan jonge mensen inschakelen voor de beamer in de samenkomst of de website van de kerk. Maar wat als dominees coaches worden die gratis en professioneel jongeren helpen de beste versie van zichzelf te zijn in hun werk, relaties, studentenhuis? Wat als dominees jongeren helpen op al die plekken niet alleen bezig te zijn met hun eigen groei, maar ook met de groei en bloei van anderen? En dan niet alleen voor de ‘high potentials’, maar ook voor de ‘gemiddelde jongere’ en de ‘drop-out’.

2: ‘Ik wil gewoon mijzelf zijn’

Veel twintigers verlangen ernaar ‘zichzelf te zijn’. Ze zien elk mens als een soort aardbol met allemaal aardlagen en díep van binnen een warme gloeiende kern. Diep van binnen zijn mensen goed. Dáár is ons ‘authentiek zelf’. De kunst van het leven is daarom te graven door alle ‘lagen’ die daar bovenop liggen: opgelegde denkbeelden en leefregels. Pas als we daar los van komen (door een verre reis te maken bijvoorbeeld) ontdekken we onze ‘innerlijke stem’. Die stem vertelt ons wat we écht willen en wie we écht zijn.

Twintigers herinneren ons eraan dat leven naar opgelegde regels niet echt bevrijdend is. We mogen onszelf zijn. Ze herinneren ons eraan dat we ten diepste goed zijn. Hebben we in de kerk niet vaak een te negatief zelfbeeld? ‘Elk mens heeft gezondigd’, zeker, maar die zonde is niét wie we ten diepste zijn. Het is meer zoiets als een ziekte. Daar ‘onder’ zijn we nog altijd beelddragers van de liefdevolle God.

… ‘maar ik schaam me voor wie ik ben’

Andersom kunnen twintigers van de kerk leren om te gaan met de negatieve kanten in onszelf. Daar worstelen ze mee. Bewust of onbewust lopen ze rond met veel schaamte. Van anderen zien ze alleen de mooie kant, via plaatjes op social media. Maar van zichzelf zien ze ook hun schaduwkanten. Ondertussen doen ze zelf ook mee. Naar de buitenwereld laten ze hun mooie kant zien. Maar niemand ziet wat daarachter is verstopt – depressie, jaloezie, luiheid, zelfhaat, enzovoort.

Meer dan eerdere generaties zijn ze zich bewust van wereldwijde uitdagingen die we alleen sámen kunnen oplossen

De vraag aan de kerk is: Durven we kwetsbaar te zijn? Of doen we mee in het tonen van mooie plaatjes? Plekken die zichzelf verkopen zijn er genoeg. Maar plekken waar mensen eerlijk zijn over hun tekortkomingen zijn zeldzaam. Wat als we verhalen vertellen over ons falen, in plaats van onze successen? Wat als we eerlijk vertellen over stukgelopen relaties, vastgelopen carrières, morele uitglijders? Wat als we open zijn over onze twijfels en ons wankele geloof? Alleen dán zullen jongeren voelen dat deze plek anders is en dat ze al zoekend welkom zijn.

3: ‘Ik wil bijdragen aan wereldvrede’

Twintigers zijn wereldburgers. Ze reizen naar de verste uithoeken. Via hun smartphone is de hele wereld binnen handbereik. Ze verlangen naar wereldvrede. Ze willen iedereen daarbij in zijn waarde laten. Ieder zijn eigen overtuiging of geloof—zolang we elkaar maar respecteren. Meer dan eerdere generaties zijn twintigers zich bewust van de grote wereldwijde uitdagingen die we alleen sámen kunnen oplossen. Denk aan klimaatverandering, voedseltekort, overbevolking en massamigratie. En zij wíllen zich er ook voor inspannen. Velen zoeken werk dat echt iets bijdraagt aan de wereld. Ik zie dit als een God-gegeven verlangen. Ze herinneren ons eraan dat het om deze aarde gaat. Als christenen dromen we soms te veel over het hiernamaals. We vergeten dan dat het verhaal van de Bijbel hier begint en hier eindigt (Openbaring). God redt ons niet uit deze wereld, maar redt deze wereld met ons erbij.

… ‘maar wat doet het er uiteindelijk toe?’

Tegelijk zijn twintigers vaak heel cynisch over de toekomst. Het leven is kort en dan is het voorbij. YOLO, You only live once. Dat motiveert om álles uit het leven te halen. Ze zoeken veel intense ervaringen. Maar daaronder sluimert vaak hopeloosheid. Wat heeft het uiteindelijk allemaal voor zin? Over die vraag willen ze niet te veel nadenken, want waar kom je dan nog je bed voor uit?

Jongeren hebben mensen nodig die een ‘levende hoop’ voor ze zijn door zich zonder ophouden, zonder cynisme en zonder wanhoop in te zetten voor een betere wereld. Dragen we als kerk bij aan (wereld)vrede? Of zijn we vooral bezig ons eigen heil zeker te stellen? Lopen we als kerk voorop in het overbruggen van kloven? De eerste kerk was een revolutionaire maatschappelijke beweging. De grote kloven in de samenleving van toen (Jood/heiden, arm/rijk, man/vrouw, slaaf/vrije) werden in de kerk overbrugd. Durven we dit opnieuw aan met de kloven van nu (jong/oud, allochtoon/autochtoon, hoogopgeleid/laagopgeleid, rijk/arm, gelovig/ongelovig…)?

Besluit: twintigers en de kerk

Twintigers willen zich graag ontwikkelen, ze willen graag ‘zichzelf zijn’ en ze willen bijdragen aan een betere wereld. Goede verlangens die in het volgen van Jezus op hun plek kunnen vallen. Elke kerk die wil aansluiten bij twintigers moet daarom iets met deze vragen:

  1. Investeren we in (persoonlijke) ontwikkeling? Kunnen we twintigers helpen het beste uit zichzelf te halen, juist door hen uit te dagen verder te kijken dan hun eigen ontwikkeling? Is onze dominee een coach van jonge mensen?
  2. Durven we kwetsbaar te zijn? Vertellen we over onze successen, of over ons falen? Maken we plekken waar jongeren eerlijk kunnen zijn over hun tekortkomingen?
  3. Dragen we als kerk bij aan (wereld)vrede? Lopen we als kerk voorop in het overbruggen van kloven? Zijn we voor jongeren een ‘levende hoop’?

Stel dat de kerkenraden deze vragen als uitgangspunt nemen voor een nieuw beleidsplan. Wat zou er wel niet kunnen gebeuren? Ik hoop dat veel kerken deze uitdaging durven aangaan. Zodat de kerk een plek wordt waar jongeren met hun onrustige hart mogen thuiskomen.

De heer K.R. van Lavieren MA is studentenpastor in Amsterdam en Denker voor IFES. IFES is een internationale beweging die zich vanuit het geloof in Jezus inzet voor de bloei van studenten. IFES-Nederland bestaat dit jaar 60 jaar en heeft zo’n 40 studentenpastors in dienst, verspreid over alle Nederlandse studentensteden (HBO en WO). Daarnaast organiseert IFES conferenties en workshops en ontwikkelt ze werkvormen en materialen.

Wellicht ook interessant

Nieuwe boeken