Feestelijk gekleed

Aan het einde van de gelijkenis van het bruiloftsmaal (Mat. 22,1-14) is er iemand die niet gekleed is in een bruiloftskleed. De vraag van de koning ‘Hoe kom je zó binnen, zónder bruiloftskleed?’ behoeft geen antwoord. De vraag zegt genoeg. Wie immers binnengaat in een bruiloftskleed, is gekleed in een schoon wit gewaad. Wie dat niet heeft, lijkt geen tijd genomen te hebben om zijn smerige werkplunje uit te trekken, zich thuis te wassen en schone kleding aan te trekken, alvorens naar de bruiloft te gaan.

In het eerste deel van de gelijkenis betreft de kritiek diegenen die aan de uitnodiging geen gehoor geven. Zij bekommeren zich niet om de bruiloft; de een gaat naar zijn akker, de ander naar zijn handelswaar (Mat. 22,5). Eigenlijk verschilt de laatste genodigde, zonder bruiloftskleed, nauwelijks van de eersten. Ook hem kan de bruiloft weinig schelen. Hij komt wel, maar hij neemt net zomin deel aan het feest als de ongeïnteresseerden en de kwaadwilligen. Al komt hij net als degenen die wél een bruiloftskleed dragen van ‘de uitgangen van de wegen’ (hij bezit dus waarschijnlijk géén eigen akker of handelswaar), hij is toch onvoorbereid naar de bruiloft gekomen.

Een tijd van feesten

Het is belangrijk goed voorbereid te zijn door je gepast te kleden. In het boek Prediker zegt koning Salomo: ‘Laten jouw gewaden te allen tijde wit zijn en laat olie op jouw hoofd niet ontbreken’ (Pred. 9,8). Prediker (of liever: Qohelet), dat tot de wijsheidsliteratuur wordt gerekend, is een van de feestrollen.

Deze rol wordt gelezen op het Loofhuttenfeest, dat in de herfst wordt gevierd, kort voor deze zondag. De loofhutten, gebouwd van takken en bladeren, herinneren aan de tijd dat het volk onderweg was naar het Beloofde Land. De hut diende bij het werk op de akker als schuilplaats tegen de brandende hitte van de zon. De loofhut waardoor je de sterren kunt zien, wijst op de ijlte van ons bestaan. ‘Zie het leven aan met de vrouw die je liefhebt, alle dagen van je ijle leven die Hij jou onder de zon zal geven, al die dagen van jouw ijle leven; want dit is jouw deel in het leven, ook voor jouw zwoegen, waarmee jij zwoegt onder de zon’ (Pred. 9,9). Maar als er eenmaal geoogst is, na het zwoegen, komt het genieten, als allen bijeen zijn voor het oogstfeest.

Een rabbijnse uitleg bij de woorden van Salomo verklaart waarom de dwazen zich niet bekommeren om de nodiging van de koning voor het feestmaal. De uitnodiging is gegeven zonder te zeggen wanneer precies het feestmaal zal zijn. De wijzen wachten daarom rustig af bij de poort van het paleis. Maar de dwazen denken: er is toch nooit een gastmaal zonder tafelschikking? We zullen bij het gastmaal van de koning vanzelf wel merken dat het tijd is om te komen. En dus gaat de stukadoor weer verder met zijn stucwerk, de smid gaat naar zijn kolen en de voller vertrekt naar het washuis.

Wachten, niet voor niets

Als we deze rabbijnse uitleg verbinden met de nodiging in het evangelie, dan blijken – wanneer het bruiloftsmaal gereed is – alleen diegenen de bruiloft waard te zijn die op de nodiging van de koning hebben gewacht (Mat. 22,8). De wijzen zijn zij die te allen tijde hun witte kleren aan hebben en olie op hun hoofd.

Zij zijn degenen die volgens de profetie van Jesaja in alle onheil zijn blijven wachten op Hem die hen bevrijdt (Jes. 25,9): ‘Op die dag zal men zeggen: wij hebben gehoopt op Hem en zie, Hij heeft ons bevrijd!’ Het wachten blijkt niet voor niets te zijn geweest. Jesaja 25 wordt, behalve op deze zondag, volgens de driejarige leescyclus ook gelezen op de Paasmorgen in het B-jaar. Zowel de profetie in vers 8, over de Ene die de dood zal verzwelgen, als de feestklanken in vers 9, vanwege onze bevrijding door Hem, vormen daartoe een goede aanleiding.

Ook in Jesaja 25 dringt de vergelijking met de loofhut zich op. Terwijl de Ene tekeergaat tegen de vesting van de tirannieke volken en hun stad tot een steenhoop maakt, is Hij voor de geringe en de arme op heel andere wijze de sterke. Voor hen is Hij een toevlucht tegen stortbuien en een schaduw tegen de zomerhitte. Zo komt de Ene op voor het welzijn van de armen en de geringen op het land. Zij zijn immers de dupe van die tirannieke heersers, die hen, de armen en geringen, wegblazen als in een hevige stortbui; zij zijn de dupe van de vreemde machthebbers in hun paleizen, die gelijk een zomerhitte de aarde doen uitdrogen waarop zij moeten zwoegen en leven.

De stelligheid van het verzwelgen van de dood (‘voor immer’, zegt Jes. 25,8) heeft ook de apostel Paulus niet onberoerd gelaten. Als hij dit vers citeert, verbindt hij het verzwelgen van de dood met de dank aan God ‘die ons de overwinning geeft door onze Heer, Jezus Christus’ (1 Kor. 15,54-57). Het woord van Jesaja zal volgens Paulus geschieden ‘wanneer dit vergankelijke bekleed zal zijn met onvergankelijkheid en dit sterfelijke met onsterfelijkheid’ (1 Kor. 15,54). Hoe maken wij dit ‘bekleed zijn met onvergankelijkheid en onsterfelijkheid’ beter zichtbaar, dan door ons in de viering van het feestmaal van de Heer elke zondag opnieuw feestelijk te kleden?

Zo kunnen wij onze onvergankelijkheid en onsterfelijkheid door de overwinning van Jezus Christus zichtbaar maken. De hartenkreet van Paulus om deze overwinning, ‘God zij gedankt’ (1 Kor. 15,57), is een echo van de oproep van de profeet om te juichen en verheugd te zijn om de bevrijding (Jes. 25,9). Als wij ons feestelijk kleden geven ook wij hieraan gehoor, als een uitdrukking van ónze dank.