Menu

Basis

Wagner en Hougen-Moraga – Songs of Repression

Een liturgie van misbruik

Het is 1961, ergens in centraal Chili. De Duitse Wehrmacht-soldaat Paul Schäfer richt in de paradijselijke heuvels een leefgemeenschap op met de prachtige naam Sociedad Benefactora y Educacional Dignidad. In de jaren die volgen groeit Colonia Dignidad uit tot een nederzetting van driehonderd mensen, met twee landingsbanen, een school, een ziekenhuis, een restaurant en een energiecentrale. De bevolking bestaat overwegend uit Duitse immigranten en de voertaal is dan ook Duits. Paul is de ‘man van God’: naast oprichter is hij de religieuze leider van de gemeenschap.

Zestig jaar na dato toont de documentaire Songs of Repression ons de duistere liturgie van deze Paul. Het is een documentaire die je van de ene gruwelijke ontzetting in de andere laat vallen. Het dorp bestaat nog steeds en in het ziekenhuis liggen zelfs nog enkele van de bewoners van de eerste dag.

De documentaire richt zich echter vooral op de tweede generatie: de kinderen die opgroeiden onder Pauls leiding. Schäfer misbruikt alle jongens en maakt de vrouwen tot tweederangsburgers: ze worden lichamelijk en seksueel mishandeld.

‘Je hebt het slechte eruit geslagen.’ De gemeenschap kent een liturgie van mishandeling: je weet nooit waarvoor en wanneer je weer geslagen werd. Het slachtoffer moet in het midden gaan staan en wordt dan tot een half uur lang geslagen en geschopt door de kring. Pogingen om te ontsnappen worden bestraft met elektroshocktherapie, want de gemeenschap is het paradijs en daarbuiten is de hel. De geweldscultus culmineert in de jaren zeventig in het martelen en doden van Pinochets vijanden.

Hoe kon de hel in dat stukje paradijs neerdalen? Hoe kon het dat de misbruikten anderen misbruikten, martelden en doodden? Kan men elkaar ooit vergeven voor wat men elkaar aandeed? Hoe moet je verder leven met zo’n verleden? Alleen God weet het.

Boaz van Luijk is theoloog en coach, eigenaar van De Verwandering, en filmrecensent bij het Nederlands Dagblad.

Estephan Wagner en Marianne Hougen-Moraga. Songs of Repression. Denemarken, 2020. 89 minuten.

Wellicht ook interessant

Nathan en Rozamaryn
Nathan en Rozamaryn
Basis

De scheuren van het mens-zijn

Gen Z lijkt meer interesse te hebben in religie, klopt aan bij kerken en staat open voor zingevingsvragen. Hun mentale gezondheid gaat achteruit door prestatiedruk, sociale media, oorlogsdreiging, klimaatcrisis en woningnood. Stevige uitspraken. Maar wat is het perspectief van de jongeren zelf? Hoe ervaren zij de aan hen toegeschreven ‘zoektocht naar zin’? Nathan en Rozamaryn, de Jonge Theologen der Nederlanden, schrijven elke maand een column over wat hun eigen generatie beweegt. Deze maand de column van Rozamaryn over ‘in relatie leven’.
De geïnterviewde, Saskia van den Kieboom, zit op een bankje onder een boom, dichtbij een kerkgebouw en kijkt lachend de camera in.
De geïnterviewde, Saskia van den Kieboom, zit op een bankje onder een boom, dichtbij een kerkgebouw en kijkt lachend de camera in.
Basis

“Je bent een parel in Gods hand”

Wat in Nederland nog toekomstmuziek lijkt, is in Vlaanderen al enkele jaren realiteit: elk bisdom heeft er een eigen aanspreekpunt ‘Homoseksualiteit en Geloof’. Het initiatief kwam in 2022 van de Vlaamse bisschoppen, als onderdeel van hun streven naar een gastvrije kerk waarin niemand wordt uitgesloten. Maar hoeveel ruimte is er werkelijk voor LHBTQI+ gelovigen binnen de katholieke kerk? Met welke vragen en worstelingen kloppen zij aan? Hoe verhoudt de pastorale praktijk zich tot de officiële kerkleer, en wat gebeurt er wanneer die twee botsen? Kelly Keasberry sprak met Saskia van den Kieboom.

Nieuwe boeken