Hebben goede voornemens zin in een onvoorspelbare wereld? 

Piekeren over werk, relaties, familie – we doen het allemaal. Heeft mijn leven zin? Doe ik het juiste werk? Ben ik er wel voor mijn vrienden? Waar geloof ik in? Soms voelen we ons eenzaam, vinden we onze richting niet en blijven we in rondjes draaien. Maar dat hoeven we niet alleen te doen. Onze zingevingsexpert Mathieu van Kooten draait sinds deze week vanuit het klooster Nieuw Sion een rondje met je mee. In deze maandelijkse column beantwoordt hij de ‘grote vragen’ waar veel lezers mee rondlopen. Deze week de vraag: ‘Hebben goede voornemens zin in een onvoorspelbare wereld?’

Aan het begin van elk jaar delen veel mensen hun goede voornemens. Meer sporten, minder schermtijd, gezonder eten, minder werken, stoppen met drinken. We kennen het wel. Na weken van consumeren, feesten en overvloed voelt januari als een logisch moment om het roer om te gooien. Maar onderzoek bevestigt wat we intuïtief eigenlijk ook al weten: na een maand zijn de meeste goede voornemens verdwenen en vallen we terug in de patronen waarin we ons jaar na jaar verder ingraven.

Waarom zijn goede voornemens zo moeilijk vol te houden? Ze zijn vaak groot, vaag geformuleerd en geven weinig houvast, zeker wanneer het tegenzit. Daarbij leven we inderdaad in een onvoorspelbare wereld, waarin het soms voelt alsof niets wat we doen ècht verschil maakt. Maar misschien is de grootste hindernis dat we bij goede voornemens alles laten afhangen van onze wilskracht. En juist over de zwakte van deze wil is door de eeuwen heen al zo vaak geschreven: de geest is wel gewillig, maar het vlees is zwak.

Leer anders kijken

Het geheim ligt denk ik niet bij wilskracht, maar begint ergens anders: bij stilstaan, durven kijken en ècht luisteren. Dat is de grote belofte van spiritualiteit, zoals die in veel oude tradities wordt verwoord. Leer de realiteit anders te zien en je leven zal daardoor veranderen. Kijk voorbij het zichtbare, naar de wereld van de geest – of, in christelijke termen, naar het Koninkrijk van de Hemel. Wie met die ogen leert kijken, ziet niet alleen maar het eigen tekort of ‘niet-goed-genoeg’, maar ontdekt waar het echte leven zich afspeelt: in het kleine, het goede, het zachte, het liefdevolle.

Er is een manier van leven mogelijk waarin elke dag wordt afgestemd op deze onzichtbare realiteit in en om ons heen. En dat vraagt om momenten van stil zijn. Ruimte voor stilstaan. In dat stilstaan worden we vaak op oncomfortabele wijze geconfronteerd met onze kleinheid, onze feilbaarheid, onze angsten. Maar vanuit die ontlediging kan ook dankbaarheid opwellen, en een antwoord daarop in de vorm van een intentie. Niet ingegeven door vergelijking of zelfkritiek, maar afkomstig uit een diepere laag, die zich spontaan en creatief aandient.

De diepte-dimensie

Ik geloof dat handelen dat voortkomt uit zo’n dagelijkse intentie niet simpelweg een verzinsel is van mijn brein en wilskracht. Het is wezenlijk en transformerend. Het komt voort uit een diepte-dimensie in mijzelf, waarin een goddelijke realiteit verborgen ligt. In die intentie en de daden die eruit volgen, kan iets van eeuwigheid doorstralen: blijvende waarde, waardigheid en goedheid. Ik stem mij af op een levensstroom, een Bron die mij draagt en die ik in mij draag. En wie zich daarop afstemt, ontvangt – op vaak onbegrijpelijke en onverwachte wijze – hulp bij wat hij of zij te doen heeft.

Door dagelijks contact te maken met deze realiteit, via meditatie, gebed of een wandeling, leren we de wereld en onszelf met nieuwe ogen zien. Dat betekent niet dat alles opeens makkelijk gaat of perfect wordt; we blijven mens. Maar het verandert wel radicaal hoe we dingen doen, wat we verlangen en vooral wat we zien. En dan verliest een onvoorspelbare, chaotische wereld haar macht. Want zelfs in het meest benauwde, waar ik ook ben, kan ik contact maken met die diepte die ik in mij meedraag.

Loop jij zelf met een levensvraag rond? Mail die dan naar redactie@theologie.nl en wie weet… misschien beantwoordt Mathieu binnenkort wel jouw vraag.

Mathieu van Kooten studeerde filosofie en theologie in Rotterdam en Edinburgh en werkt als interim-bestuurssecretaris in de publieke sector. Daarnaast volgt hij de opleiding Spiritualiteit & Zingeving (richting Geestelijk Begeleider) aan de Academie voor de Geesteswetenschappen. Hij heeft een brede interesse in thema’s rondom spiritualiteit, zingeving, filosofie, maatschappij en theologie, en zoekt steeds naar verbinding tussen diepgaande inzichten en de praktijk van het dagelijks leven. Een periode van meeleven in een benedictijns klooster wekte in hem een blijvende fascinatie voor de vraag hoe de wijsheid van kloostertradities kan worden vertaald naar de huidige tijd. Vanuit die zoektocht leeft hij tegenwoordig in klooster Nieuw Sion, een neo-monastieke woongemeenschap in Diepenveen.