Het eindejaarslijstje van Eli Stok
Welke drie boeken maakten dit jaar de meeste indruk op Eli?
Ook dit jaar zijn er weer tientallen boeken verslonden door alle taalliefhebbers van Nederland. Wij zijn benieuwd wélke boeken, en dan natuurlijk specifiek op het vlak van theologie, religie en zingeving. Van klassiekers tot net verschenen, en alles ertussenin. We vroegen daarom naar de eindejaarslijstjes van onze vertrouwde columnisten en auteurs. Welke drie boeken wisten hen dit jaar het meest te raken? Deze week het lijstje van Eli Stok.
1. Words Become Worlds: Semantic Studies of Genesis 1-11 van Ellen van Wolde
Dit boek bestaat uit twee delen. In het eerste deel loopt Van Wolde de verhalen van Genesis langs. Ze analyseert de Hebreeuwse teksten met een scherp oog voor detail, en prikt een aantal mythes door. Zo laat ze zien dat de aarde in deze verhalen belangrijker is dan vaak wordt gedacht. Het probleem met de torenbouw in Babel is niet zozeer dat de mensheid richting de hemel gaat, maar dat iedereen blijft hangen op één plek en verzuimt om de wijde aarde te bebouwen.
Het tweede deel is een theoretische verantwoording. In gesprek met het structuralisme laat Van Wolde zien dat teksten niet als onafhankelijke werelden kunnen worden benaderd; een tekst bestaat in wisselwerking met de auteur/lezer en de omringende realiteit. Van Wolde beschrijft de ontwikkeling van de semiotiek, en geeft een eigen toepassing van drie verschillende manieren waarop symbolen zich kunnen verhouden tot de werkelijkheid. Ik vond het verhelderend.
2. Grammars of Creation van George Steiner
Een bekentenis: ik ben meerdere malen aan dit boek begonnen. Het is taai en je raakt makkelijk de draad kwijt. Toch heeft het de lijst gehaald, omdat het bijzonder is. Het is een meditatie op literatuur, op wereldbeelden, op grammatica. Steiner onderzoekt waar het ‘ontdekken’ ophoudt en het ‘scheppen’ begint.
Hij begint zijn boek met de zin: “We have no more beginnings.” Zijn boek begint in medias res, met Plato en Kierkegaard en avondschemering. Zijn uitspraak dat er geen nieuw begin meer is, verbindt hij met “the eclipse of the messianic”. De hoop dat er een Messias (terug) zal komen die de wereld zal vernieuwen, opdat mensen waardig leven mogen en elk diens naam in vrede draagt, is tanende.
Toch is Grammars of Creation geen somber boek. De liefde voor taal en voor menselijke creativiteit, die een goddelijke oorsprong lijkt te hebben, spreekt op iedere bladzijde en draagt hoop mee.
3. Genesis: Herontdekking van een literair meesterwerk van Marilynne Robinson
Aan Robinsons herlezing van Genesis is uitgebreid aandacht besteed op Theologie.nl (hier, hier en hier). Het is dan ook een breed toegankelijk en prettig geschreven boek, met inhoudelijke stevigheid. Robinson interpreteert Genesis als een getuigenis dat God van zijn schepping houdt en onvermoeibaar werkt om alles ten goede te buigen, ondanks dat de mens telkens afwijkt van Gods plan.
De eerste elf hoofdstukken van Genesis worden vergeleken met Babylonische verhalen die de joodse schrijvers zullen hebben gekend. Telkens blijkt echter dat het onderliggende godsbeeld fundamenteel anders is: de Babylonische goden hebben mensen nodig als arbeiders en bron van voedsel (via offers), terwijl de God van Genesis de mens schept uit liefde, niet uit nood.
Robinson is transparant over de theologische overtuigingen die haar interpretatie richting geven. Ze schrijft het boek als gelovige, tot Gods eer, maar voelt ook de verantwoordelijkheid om de tekst van het Bijbelboek recht te doen.
Eli Stok studeerde filosofie aan de KU Leuven en werkt momenteel aan een PhD bij de Tilburg School of Catholic Theology. Hij was zes jaar actief als rooms-katholiek pastor in Delft en omgeving, en anderhalf jaar als docent aan de Fontys Hogeschool in Utrecht. Zijn interesse ligt bij linguïstiek en tekstanalyse, hermeneutiek en intertekstualiteit.
Schrijf je in voor de nieuwsbrief
Wil je op de hoogte blijven van Theologie.nl? Schrijf je dan in voor onze wekelijkse nieuwsbrief. Daarin selecteren we de mooiste, nieuwste en scherpste artikelen van de week. Ook houden we je op de hoogte van nieuwe boeken, speciale events en De theologie podcast.
Word lid van Theologie.nl
Wil je meer artikelen kunnen lezen over boeken, levensvragen, maatschappelijke thema’s en spiritualiteit? Word dan lid van Theologie.nl en sluit een basisabonnement af voor slechts €4,17 per maand.
