Bijbelwetenschappen

Heeft God Adam en Eva geschapen als volwassen mensen? Het lijkt er wel op, als we afgaan op de vele schilderijen die de schepping van de mens verbeelden. Maar, volwassen mensen hebben een geschiedenis; een veelheid aan ervaringen die hen geraakt, gevormd en misschien ook wel gehard hebben. Moeten we Adam en Eva niet veel meer zien als ‘nieuwe mensen’, net zoals elk kind een ‘nieuw mens’ is? En als ‘nieuwe mens’ zijn Adam en Eva geschapen naar het beeld van God. Als we naar deze ‘nieuwe mens’ kijken zien we iets van God.

Het is verleidelijk meteen op het overbekende verhaal van de barmhartige Samaritaan in te gaan. Maar spannender is het om de gedeelten uit Deuteronomium en Lucas naast elkaar te leggen vanuit de vraag die in beide doorklinkt: Wat moet ik doen? Het is een heel actuele vraag, want iedereen loopt vandaag de dag tegen dilemma’s aan.

Zijn we nog missionair, of is inmiddels de missiemoeheid toegeslagen? Dan is de lezing uit Lucas een ongenode gast. Jezus zendt zeventig mensen vooruit. Hij gebiedt ons te bidden om meer: ‘Bidt dan de Heer van de oogst, dat Hij arbeiders uitzendt in zijn oogst’ (10:2). Voor ‘uitzenden’ of ‘sturen’ staat letterlijk: uitwerpen. Dat weinig zachtzinnige woord hoor je meestal als het gaat om demonen die eruit gesmeten worden. Maar misschien is het voor missiemoede mensen soms wel net zo nodig uit de onwillige schuchterheid gewórpen te worden, de oogst in.

‘Wat is waarheid?’ vraagt de Romein aan de ‘koning van de Waarheid’. Precies omdat God staat voor de ‘waarheid’ in de zin die Jezus eraan geeft, kan de mens op de waarheid die hij claimt nooit definitief de hand leggen. Precies daarom blijft in die waarheidsclaim altijd ook de vraag naar de waarheid spoken.

Johannes schrijft: God doet je het goede van binnenuit en op zijn goedheid kun je altijd rekenen. Dat is zijn innerlijke waarheid, die naar buiten komt in wat Hij zegt en doet. Jezus is zo vol van Gods genade en waarheid dat er geen plaats is voor iets anders. Zoals Jezus en God in elkaar opgaan, zo kun je in hen opgaan: dit is de laatste waarheid over ons leven. Daardoor kun je ook ‘waarheid doen’. Het tegenovergestelde is: een leugen-leven leiden.

Vijftien jaar geleden schreef ik voor deze zondag over dezelfde teksten uit 1 Koningen en Lucas een bijdrage waar ik nog steeds achter kan staan. Een paar zaken wil ik wel graag verdiepen en daarbij ook de andere lezingen betrekken.

In onze tijd houdt het veel oudere Nederlanders bezig, wanneer hun leven is voltooid. Dit geldt ook voor belijdende christenen. Hedendaagse christenen vinden de individuele ontplooiing en individueel, persoonlijk geloof vaak vanzelfsprekend, maar in culturen als die van het oude Midden-Oosten, staat veeleer de gemeenschap voorop. In deze bijdrage bespreken we diverse bijbelse teksten die raken aan het thema ‘voltooid leven’.

Lucas 8 bevat een viertal wonderbaarlijke verhalen. Eerst is daar de storm op het meer, dan het verhaal van de boze geesten en de wilde zwijnen, vervolgens een bloedvloeiende vrouw die door aanraking van de jas van Jezus geneest, en ten slotte de dochter van Jaïrus die teruggehaald wordt uit de dood. Aanvankelijk dacht ik dat het tweede, over de boze geesten en de wilde zwijnen, het gekste is, maar in feite zijn de andere drie dat niet minder. Wat wil Lucas hier vertellen?

Bomen stralen kracht uit. Met hun takken reiken ze tot in de hemel, stevig geworteld in de aarde. Vaak gaat een boom vele generaties mee. Overovergrootvader heeft er nog met zijn pijp in de schaduw gezeten. Kinderen hebben er hun hutten in gebouwd of geschommeld aan de dikke takken. Het is dan ook niet verwonderlijk dat bomen in de Bijbel volop aanwezig zijn. Soms als decor, maar vaker als betekenisvol beeld.