Bijbelwetenschappen

Jezus vertelt in Lucas 16 over de arme Lazarus die bij het huis van een ongenoemde rijke ligt te bedelen. Na hun dood worden de rollen omgedraaid: de rijke wordt gestraft en Lazarus komt in de schoot van Abraham terecht. Moet dit verhaal gelezen worden als beschrijving van een individueel oordeel direct na de dood? En weerspiegelt het een hemel als plaats van zegeningen een hel als plaats van straf?

In onze tijd, waarin het zo veel gaat over eigen ervaringen en belevingen in de manier van geloven, zetten de lezingen voor vandaag ons op een totaal ander been. Daarom is het boeiend voor deze zondag je te laten gezeggen door de Schrift en dan ook door alle voorgeschreven lezingen. Juist door de herhalingen in de verschillende Schriftgedeelten en de andere context waarin ze staan, blijken die lezingen één ding gemeenschappelijk te hebben: in alle drie de lezingen gaat het over de Geest die je overkomt.

In de kerk lezen we na de viering van Hemelvaart en in afwachting van Pinksteren hoe Jezus spreekt over ‘de Geest van de waarheid die altijd bij jullie zal zijn’ (Johannes 14:17). Hij belooft voor de nabije, maar ook voor de verre toekomst: ‘Ik zal jullie niet als wezen achterlaten, Ik kom naar jullie toe’ (14:18). Hoe kan een gemeente die Jezus niet ziet, in de wereld haar inspiratie en geloof bewaren?

Jezus is de eerste niet en niet de enige die opstaat uit het graf. In de Bijbel zijn eerder mensen uit de dood opgewekt of opgestaan.

Hier, zes zondagen na Pasen, wanneer voor velen van ons de herinnering aan de blijdschap en inspiratie van het hoogfeest wat begint te vervagen, worden ons lezingen gegeven die ons kunnen helpen het paasvuur weer wat aan te wakkeren.

Het Lucasevangelie geeft een sober bericht van Jezus’ hemelvaart: ‘Hij leidde hen naar buiten tot bij Betanië en Hij hief de handen omhoog en zegende hen. En het geschiedde, terwijl Hij hen zegende, dat Hij van hen scheidde. En zij keerden terug naar Jeruzalem met grote blijdschap, en zij waren voortdurend in de tempel, lovende God’ (24:50-53).

Het ‘nieuwe gebod’ dat Jezus in Johannes 13 aan zijn discipelen geeft, is niet nieuw. Het liefhebben, de zorg voor de naaste, werd ook al voor Jezus’ tijd, samen met het grote gebod in Deuteronomium 6, door gelovige joden gezien als een van de grondbeginselen waarop een gelovig leven gebouwd is.

Het is een overbekend bijbels beeld, de herder en zijn schapen. Deze zondag komt het in de drie lezingen op heel verschillende wijze steeds terug, als beeld van de relatie tussen God en mensen.

Jeremia 32:36 begint door met twee woorden de aandacht te trekken: ‘Welnu! Daarom!’ (Hebr.: ‘attah lakhen). En dan komt de boodschap van JHWH die verteld moet worden. De tekst vertelt het alsof Hij voor Jeruzalem staat, ‘deze stad’ – aanwijzend voornaamwoord. Hij staat erbij en kijkt ernaar. Deze stad heeft het zwaard van Babylon gevoeld; honger en pest hebben er huisgehouden. Welnu! Daarom! In al die droefheid breekt JHWH God met Jeremia’s tekst in.