Spiritualiteit en mystiek

Van de 38 jaar bij de Koninklijke Marine bracht Matthieu J.M. Borsboom vele jaren op zee door. Maar hij was ook langdurig in Afghanistan. Vele uren stond hij op wacht: op de brug van schepen, varend en aan de wal, en op kazernes. Het geloof als leidend principe – hij groeide op in een warm nest, een rooms katholiek gezin met een oecumenische inslag – heeft hem hierbij altijd vergezeld. Herademing vroeg hem, als oud beroepsmilitair én actief rooms-katholiek, om een bijdrage voor dit themanummer ‘Waken’.

De adem is een Godsgeschenk en God kan je genezend aanraken – of zelfs je lichaam heftig beroeren. Bij mystici is het lichaam belangrijk, onder meer als voertuig voor de eenwording met God. Bijbelteksten en ervaringen van Beatrijs van Nazareth en Theresia van Avila bieden in deze handreiking opstapjes om zelf te ontdekken hoe het is om God te voelen.

In De Arkgemeenschap ontmoette psycholoog, theoloog en hoogleraar Henri Nouwen de gehandicapte Adam. Dankzij de zorg voor hem kreeg Nouwen het thuis waarnaar hij zo verlangde: “Niet alleen een thuis samen met aardige mensen, maar een thuis ook in mijn eigen lichaam, in het lichaam van de gemeenschap, het lichaam dat de Kerk is, en ook in het lichaam dat God is.”

Waken in bijbelse zin is een bewust afwijken van de natuurlijke gang van zaken. Op de achtergrond staat het biologisch ritme dat we kennen uit het scheppingsverhaal: ‘Zo werd het avond en morgen: de eerste dag’ (Genesis 1:5). Onder normale omstandigheden voegt de mens zich naar dit voorgegeven patroon, ook de vrome mens: ‘Bij mijn neerliggen en mijn opstaan zal ik de Eeuwige prijzen.’ Waken is daarentegen een vrijwillig doorbreken van het gewone ritme van slapen en wakker zijn.

Wij hebben een interview gehad met Kick Bras over zijn nieuwe boek Onuitsprekelijk paradijs, over de trappistenmonnik Thomas Merton.

In de coronatijd hebben mensen de natuur herontdekt. Is dit ook een herontdekking van schepping en Schepper? Kan de natuur, ondanks (of dankzij) de dreigende ecologische crisis, een bron van inspiratie zijn?

In het pastoraat, het omzien naar de ander, is de geloofsbeleving van de bezoeker van belang. Het zicht op en de ervaring met God bepalen hoe we naar de ander (willen) kijken. Daarom is het goed en nodig die eigen spiritualiteit te voeden.

Kloostergemeenschappen hebben allemaal hun eigen karakter: een eigen missie, een eigen gebedsleven en een eigen relatie tussen die missie en dat gebedsleven. Missie (of: actie) en contemplatie hebben door de eeuwen heen in een vruchtbare spanning met elkaar gestaan, in kort bestek beschreven in het eerste deel van dit artikel. Hoe die spanning uitwerkt in het leven van een hedendaagse kloosterling, daarvan spreekt vervolgens een interview met broeder Bram Hommel.

‘Het voelt als een oase.’ ‘Heerlijk, dat je dit faciliteert!’ ‘Ik hoef nu alleen maar te ontvangen in plaats van voortdurend online te geven.’ Zomaar een paar reacties van deelnemers aan de online retraites die ik geef.