‘Iedere avond een afspraakje’

Gered eten wordt driegangen diner

Bij BuurtBuik is iedereen welkom om een maaltijd te komen eten die gemaakt is van ‘gered’ eten. Vrijwilligers van BuurtBuik halen bij lokale ondernemers en (bijvoorbeeld de voedselbank) eten op dat weggegooid moet worden, omdat het net over de datum is of dat de dag erna gaat. Dit toveren ze elke maandag om tot een driegangen diner. Iedereen is welkom om aan te schuiven en mee te eten. Het kost niets!

Bij het buurthuis staat buiten een groot bord met het logo van BuurtBuik en het menu van de dag. Daarmee nodigen we mensen uit om binnen te komen voor een heerlijke en gezonde maaltijd. Verder weten mensen ons te vinden via elkaar of via de vrijwilligers die koken. Soms zijn mensen op het idee achter BuurtBuik gestuit, en komen ze de week erop een keertje mee-eten.

Elke week is het een gezellige mengelmoes van allerlei mensen: jong en oud. Ook de vrijwilligers eten mee. Veel mensen komen vaker, zo leren mensen elkaar langzaam maar zeker kennen. Sommige mensen komen voor een keertje. Ook dat is prima.

Het is erg leuk om met onbekenden aan tafel te zitten.

Zo spreek je telkens hele andere mensen. Het eten is een gemakkelijke gespreksstarter: de een vindt een bepaald ingrediënt erg lekker en de ander niet. Buurt en stad zijn ook altijd makkelijke onderwerpen. De gesprekken zijn ongedwongen. Soms zie je mensen een aantal weken niet en dan is het leuk om weer even kort bij te praten.

Het is leuk om te merken dat een groep mee-eters die al langer komt elkaar echt vinden. Ze zitten vaak bij elkaar en kennen elkaar steeds beter.

Gasten hebben wel eens tegen ons gezegd: ‘Voor ons is dit echt een ervaring zoals uit eten gaan.’ Dat is natuurlijk een prachtig compliment. We doen er ook wel ons best voor: er staat een muziekje op en we dekken de tafel mooi.

Dubbel beleggen

‘Opa, mag ik een gevouwen boterham?’ ‘Ja hoor, geen probleem.’

‘Van mama mag dat nooit, hè? ‘Nee, maar bij ons wel.’

‘Ik vind dat wel leuk.’ ‘Ik ook.’

Dat van die gevouwen boterham doen we al jaren. Dat is een opadingetje, zullen we maar zeggen. Papa en mama weten ervan en laten het zo. Opa heeft zijn eigen tafelmanieren met de kids. Af en toe dubbel beleggen hoort daar ook bij: kaas met stroop, pindakaas met gestampte muisjes of iets anders uitproberen.

Dat is nou zo leuk aan opa zijn. Dat je af en toe de regels een beetje oprekt. Wij zijn nog van de oude stempel en vinden het belangrijk dat er iemand thuis is als kinderen uit school komen. Dus passen we elke week een dag op de kleinkinderen en dekken we de tafel voor ze als ze middagpauze hebben. We halen ze van school en nemen de tijd om te eten, te dollen en af en toe te praten.

Mooi wordt het als kleinkinderen zich oprecht verbazen: gaat oma echt zingen op een koor?

Ook gesprekken over klasgenoten wiens ouders gescheiden zijn komen regelmatig voor. ‘Mijn papa en mama blijven gelukkig bij elkaar, ook als ze ruzie hebben gehad.’ Opa: ‘Dat is heel verstandig en fijn.’

Ook eten is revalideren

De zorg is onverbiddelijk: de meeste revalidanten eten in het restaurant, want alle beweging helpt bij je revalidatie. En zo komen drie keer per dag mensen van alle kanten aangerold in de rolstoel en aangelopen achter de rollator om te gaan eten.

‘Hoe is het om hier met elkaar aan tafel te gaan?’ Ik vraag het een beetje in het algemeen maar één mevrouw neemt me direct apart. ‘Er is niks aan hoor’, zegt ze. ‘Iedereen praat over z’n kwalen, ik word er zo somber van.’

Een andere dame kijkt me juist stralend aan: ‘Het is zo gezellig, we hebben een vast groepje en lachen wat af.

Na het eten doen we een spelletje. We hebben al telefoonnummers uitgewisseld!’

Een heer die wat achteraf zit, wenkt me. Hij wijst naar zijn oor.

‘Ik kan bijna niemand verstaan’, zegt hij. ‘In dit drukke restaurant voel ik me verloren.’

Terwijl ik verder loop kom ik een meneer tegen die een mevrouw in een rolstoel duwt. ‘Wij gaan samen eten’, vertrouwt hij me toe. ‘We ontmoetten elkaar op de afdeling en hadden gelijk een goed gesprek. Toen zei ik: “Kom je bij het eten ook gezellig bij mij zitten?”’ En met een dikke knipoog: ‘Zo hebben we iedere avond een afspraakje!’

Het is stil in de eetzaal

Negen bijzondere mensen zitten te eten. Sommigen aan een tafel apart, anderen met zijn tweeën. Twee verzorgenden en een gastvrouw zoemen als bijen om de tafels heen. Voor de één snijden zij het brood, een ander helpen zij met eten.

Veel van de negen mensen lijden aan dementie of aan een gecombineerd ziektebeeld.

Wanneer ik binnenkom kijkt bijna niemand op. Behalve één dame die uitroept: ‘Hallo! Halloooo!’ Ik ken haar van de kerkdiensten.

Het is eigenlijk een trieste aanblik. Ik wil niet negatief zijn. Maar waarom kunnen de mensen niet in een kring aan een grote tafel zitten, zodat zij elkaar kunnen zien? Waarom staan zorgmedewerkers om hen heen en zitten ze niet tussen hen in? Misschien is men bang voor aanvaringen tussen de mensen. Ik hoorde dat er nogal wat ‘moeilijke’ mensen zijn.

De maaltijd is en blijft stil… mensen staren wat voor zich uit; eten hun boterham. De zorg doet haar best, maar ik mis toch gemeenschap.

Samen zitten lijkt hier geen samenzijn. En waarom gaan we aan tafel?

Toch niet om enkel ons lichaam te voeden?

Ik denk aan Teun Toebes, de 22-jarige verpleegkundige in opleiding die een aantal jaren bij mensen met dementie woonde. Hij toont in zijn boek VerpleegThuis aan dat je ook met mensen die beperkingen ervaren, door dementie of anderszins, tafelgemeenschap kunt ervaren: gewoon samenleven als gemeenschap.