Is Keltisch-christelijke spiritualiteit hot?
Vertaalster Jolande van Baardewijk over Keltische spiritualiteit
Toont God zich in de natuur? Kan een boswandeling geloof versterken? En wat vertellen de seizoenswisselingen over onze eigen levensreis? Jolande van Baardewijk vertaalt het boek The Celtic Year van David Cole over Keltisch-christelijke spiritualiteit. In dit artikel deelt ze wat de Keltisch-christelijke spiritualiteit voor haar eigen geloofsleven betekent.
In de afgelopen jaren ben ik geïntrigeerd geraakt door de Keltisch christelijke spiritualiteit. Dit is gegroeid door de pionierswandelingen, die ik alweer vijftien jaar met een team organiseer of waaraan ik deelneem: het is een spiritualiteit die Gods spreken over het geestelijk leven en groei beleeft via natuurbeleving. Door veel te lopen en de seizoenswisselingen intens te beleven en markeren, is de christelijke beleving van het Keltisch jaarwiel met z’n acht knooppunten in mijn leven een houvast geworden.
Het Keltisch jaarwiel bestaat uit acht feesten die verbonden zijn met de seizoenen: Samhain, Yule, Imbolc, Ostara, Beltane, Litha, Lughnasadh en Mabon. Deze feesten markeren sleutelmomenten in het jaar die te maken hebben met de afnemende of toenemende kracht van de zon.
God spreekt in twee talen
Is het inlegkunde om in een van oorsprong heidense (want: Keltische) natuurbeleving iets christelijks te willen leggen? Om daarin een geestelijke dimensie te willen beleven? Zoiets als een missionaire verkooptruc uit de vroege middeleeuwen die in het Joelfeest (het Scandinavische winterzonnewendefeest) Christus als nieuwgeboren licht voor de wereld te willen zien? In plaats van de Romeinse Mithraïsche verering van de zon en diens feestdag, 25 december, Christus’ komst te gaan vieren en dit ‘Kerst’ te gaan noemen, als omdoping van het Joel- of Mithrasfeest? Voor mij is het juist een verrijking en natuurillustratie van Gods onoverwinnelijke kracht, als de onoverwinnelijke zon, in het Latijn de ‘sol invictus’ op 25 december vier dagen na de Winterzonnewende glansrijk door de kortste dag blijkt te zijn gekropen: de dagen gaan weer lengen!
Ik beleef dit dus niet als inlegkunde of een missionaire verkooptruc. Ik erken met de schrijvers van de eerste protestantse geloofsbelijdenissen in de zestiende eeuw, dat God in twee talen mensen probeert op te roepen om de goddelijke hand in schepping en geschiedenis te zien: door de natuur te bestuderen en beleven én door de Bijbel te bestuderen en beleven. God spreekt in twee talen, die elkaar niet beconcurreren, maar aanvullen en verrijken en versterken.
God spreekt in twee talen: door de natuur en de Bijbel te bestuderen en beleven
Het Keltisch jaarwiel
Een heel mooie leidraad voor een meditatie- of christelijk geloofsopbouwende methode vind ik ‘The Celtic year’ van David Cole. Hij verbindt de Keltisch-christelijke spiritualiteit rond de acht knooppunten van het Keltisch jaarwiel met bijpassende Bijbelteksten en neemt je mee in een diepe beleving van Gods werken door de natuur en de geschiedenis.
Ik beleef in deze methode zoveel, dat deze mijzelf helpt om door het jaar heen de seizoenswisselingen door te maken, het inleveren van zonkracht te accepteren en het duister in deze wereld te hanteren; maar ook om mijn pionierswandelingen van inspiratie
te voorzien en mensen met bezinning, inspiratie en meditatie verder te helpen in hun zoektocht naar zingeving en Godsbeleving.
De natuur als Gods schepping
Ik beleef in deze spiritualiteit een nadruk op het mooie van de natuur, het rijke van de seizoenswisselingen en het dieper beleven van alles, dat in je leven kan gebeuren aan lichte en donkere momenten, aan gelukkige en duisterder perioden die een mens tot depressie zouden kunnen verleiden. In plaats van je laten meezuigen de diepte in kun je in de natuur als Gods schepping een houvast vinden: een anker om je onder de indruk te brengen van Gods grootheid, redding en doorgaand scheppingswerk in ons, in alles dat ademt en groeit.
Ik kan de nadruk op de zondigheid van de mens en het tot niets in staat zijn, een accent op die zogenaamde duistere kant van de mens, missen als kiespijn: ik geloof niet in het klein maken van de mens om God beter te kunnen vereren in Gods grootheid! Grootbrengen door kleinhouden is niet Gods stijl…
Ik geloof niet in het kleinmaken van de mens om Gods grootheid te vereren
De mens als beeld van God
Ik geloof met het Keltische christendom dat de mens een beeld van God is, een God-drager en God-behoeftige die in alles gecoacht en uitgerust wordt door God om dit leven te kunnen leven, zijn of haar zoektocht of levensreis te kunnen volhouden: mét een werkend en richtinggevend kompas, een vertrouwen in alles waarmee God een mens toerust om dit leven te kunnen leven en volbrengen.
Zo gezien heeft God de mens niet in de modder getrapt om die alleen maar te zien zwoegen om eruit te klauteren, als een soort Gollem.
God heeft juist alles gegeven, met Hebreeën 1, heeft mensen van antennes voorzien om God te kunnen ontvangen, zenders gegeven namens God en zelfs zijn eigen Zoon als meest volmaakte mens Gods. In dit meest volmaakte beeld heeft God de volle dosis heilige Geest, die al in de schepping uitgegoten was, via Christus in alle uitbundigheid van groei en bloei ook in mensen uitgestort.
Stemmen we met al Gods in de schepping en de geschiedenis gegeven hulpbronnen op de meest volmaakte ‘mens’ Jezua en beeld van God af, dan kunnen we in het licht doorgroeien, sterk worden en vrucht produceren. Dat is mijn theologie sinds ik predikant werd; ik gebruikte het beeld van de wijnstok en de ranken uit Johannes 15: blijf in Mij, dan blijf Ik in jullie en kun je veel vrucht dragen.
Mensen zijn van antennes voorzien om God te kunnen ontvangen
Keltische spiritualiteit als hulpbron
Mij helpt als hulpbron de Keltische christelijke spiritualiteit. Ik heb deze hard nodig om iets te brouwen van alle gistende wereldproblematiek en duisternis in mijn eigen leven.
Iets te brouwen dat God lekker vindt, dat goed ruikt en smaakt, of te laten gisten van deze druiven tot een heerlijk wijntje.
Om mezelf nog meer in deze Keltisch-christelijke spiritualiteit te verdiepen, bezocht ik afgelopen zomer het eiland Iona om deel te nemen aan een muziekweek: de Iona spiritualiteit ervaar ik als een dicht bij de aarde en inclusieve, rechtvaardige spiritualiteit die de mens als beeld van God recht wil doen: een spiritualiteit die via rechtsherstel aan de hele schepping God wil vereren. Deze komt voor mij heel dichtbij in de wandelingen op Iona, in de liederen in de abdijvieringen en de symbolische acties tijdens deze vieringen.
Iona schuwt ook de activistische toon niet om rechtsherstel te bevorderen van God en Gods hele schepping. Dit spreekt mij als protestant natuurlijk ook enorm aan. Dan neem ik het ‘protesteren’ even heel letterlijk: Luther begon al met 95 stellingen aan een poort te slaan! Hij trok zijn eigen rode lijn! In Iona beleef ik, vergelijkbaar, activistische rituelen als helend de kracht van het Evangelie onderstrepen.
Boek: Het Keltisch jaar
Mijn eigen aandeel in het verrijken van mensen met deze spiritualiteit is via het organiseren van seizoenswandelingen én door mijn vertaling van The Celtic year van David Cole: deze vertaling zal komend seizoen als Het Keltisch jaar verschijnen bij uitgeverij KokBoekencentrum. Ik hoop dat velen hierin een prachtige meditatie- en geloofsopbouwende methode ontdekken.
Bezoek aan David Cole
Om goed te weten waaraan ik begon met het vertalen van David Coles boek bezocht ik vorig jaar in de herfst de schrijver zelf. Ik trof een wijze veertiger met hipsterbaard en -knot, een oudere jongerenwerker waarin ik mezelf ook herkende: als Youth for Christ-jongerenwerker ben ik het onderwijs ingerold en heb me verder ontwikkeld als programmamaker bij de publieke omroep (radio en tv) om tot slot pionierspredikant te worden. Onze levensgang en ontwikkeling bleken vergelijkbaar.
Daarnaast was David Cole net als ik zo’n vijftien jaar geleden begonnen met natuurvieringen, ‘Forest church’ geheten. Hij woont aan de rand van The New Forest, de oude Britse kroondomeinen die nu geen jachtgebied meer zijn maar een natuurreservaat. Het is geen straf daar te wonen en wandelen. Zijn initiatief is in heel Engeland doorgegroeid in Fresh expression ‘Forest church’, wat wij een ‘pioniersproject’ noemen. Inmiddels is het een beweging, de ‘Forest church movement’. Het mooie vond ik dat we ook hierin herkenning vonden. Ik startte in Elburg vijftien jaar geleden met wandelingen die eindigden in korte natuurvieringen en hij tegelijkertijd in het zuiden van Engeland. Na vijftien jaar blijkt de interesse en ‘anklang’ behoorlijk te zijn aangeslagen.
David Cole is net als ik vijftien jaar geleden begonnen met natuurvieringen
Spiritualiteit en kerk
Ons land is op zoek naar omgaan met spiritualiteit lós van kerk, maar wel soms verbonden met kerken, vergelijkbaar met het Verenigd Koninkrijk. Ik zie de Anglicaanse kerk zich met de PKN enigszins vergelijkbaar ontwikkelen. Ons land wordt nog wat gespleten door de Biblebelt, waardoor de kracht om samen in een geseculariseerde cultuur tegenwicht te bieden wat afgebroken wordt.
We kunnen veel inspiratie halen uit het Keltisch-christendom: in ons land is een Iona-afdeling met plaatselijke regiogroepen, voor iedereen die een inspiratiegroep zoekt en er zijn vele wandelinitiatieven die we in een Nederlandse Forest church movement in kaart zouden kunnen brengen.
Jolande van Baardewijk is voorganger in de PKN en vertaler van het boek Het Keltisch jaar (The Celtic Year) van David Cole.
Wil je Het Keltisch jaar kopen?
‘Het Keltisch jaar’ van voorganger en retraiteleider David Cole voert je mee in het ritme van de natuur en oude Keltische spiritualiteit. De gebeden, meditaties en liturgieën in dit boek helpen je te focussen op de band tussen de mens, zijn spiritualiteit en de natuur.
Gebaseerd op de acht punten van het Keltische jaar – de vier seizoenswisselingen en de vier middelpunten van elk seizoen – en bewegend van winter naar lente, zomer en oogst, bevat elk van de acht delen een liturgie voor een volledige dienst, een week van dagelijkse bijbellezingen en overdenkingen en een selectie van gebeden en zegeningen.
