Liturgische schikkingen
Praktijkvoorbeelden
In veel gemeenten zijn er in de 40-dagentijd liturgische schikkingen, die aansluiten bij de Bijbellezingen. In de Protestantse Gemeente Leusden dragen Elise van Vugt en Henny Vons zorg voor de schikkingen. Ze vertellen erover.
In de 40-dagentijd zorgen wij elke week voor een liturgische schikking die aansluit bij de Bijbellezing. De verbeelding raakt mensen, laat hen nét even anders kijken naar de Bijbeltekst. Ze werkt soms verhelderend, een andere keer weer inspirerend, of roept juist emotie op. Daarmee is de schikking een aanvulling op en ondersteuning van de liturgie.
De schikking staat voor in de kerk en in de dienst is er aandacht voor. Er is een korte uitleg bij de schikking, zodat de gemeenteleden begrijpen wat er wordt verbeeld. Ook elders in de dienst kan er aandacht voor zijn: rondom de Bijbellezing, in de preek of op een ander moment in de dienst.
In de schikkingen maken we gebruik van Bijbelse beelden en christelijke symboliek van bloemen, planten en dode materialen. Deze symboliek en beeldkracht geven een extra dimensie aan een schikking, waardoor er sprake is van enige bezinning. Als we een liturgische schikking maken gaat het erom dat de essentie van de Bijbeltekst verbeeld wordt.
In de Bijbel wordt beeldspraak veelvuldig gebruikt. We worden opgeroepen om naar de lelies van het veld te kijken en het zout der aarde te zijn. Beelden helpen het woord te verduidelijken.
Christelijke symboliek wordt niet alleen beperkt tot beelden uit de Bijbel. Ook bloemen, planten en bomen spelen in de geschiedenis een rol in het geloof van mensen. Dat blijkt uit namen als Aronskelk, Tiengebodenplantje en Judaspenning, maar ook uit verhalen en legenden die bepaalde eigenschappen van bloemen en planten verklaren.
Bij de liturgische schikkingen maken we ook gebruik van de symboliek van de kleuren van het liturgisch jaar en natuurlijk de kleuren van de bloemen, planten en dode materialen. Hiervoor hebben we uitgebreide lijsten en materiaal van de PKN tot onze beschikking.
Symboliek en beeldkracht geven een extra dimensie aan een schikking
Voor ons persoonlijk is het voorbereiden van de schikkingen ook een goede voorbereiding op de diensten in deze periode van het jaar. Een moment van bezinning, om stil te staan bij hoe we uitdrukking geven aan de betekenis van de 40-dagentijd.
De reacties vanuit de gemeente waren bij de start nihil… Maar nu zien steeds meer gemeenteleden de waarde ervan en komen er mooie gesprekken uit voort.
Tip: In de protestantse kerk in Almen bestaat de groet van de gemeente niet meer uit bloemen, maar in de Veertigdagentijd uit een pakketje met bio-producten uit de regio en fairtrade artikelen. In de Adventstijd vervangen ze de bloemen door een kaars met groen uit tuinen of een (paars-bloeiend) potplantje, bijvoorbeeld een mini-cyclaam of lid-cactus met wat groen erbij.
Erica Hoebe-de Waard is als gemeentepredikant verbonden aan de Protestantse Gemeente Leusden. Zij is lid van de redactie van Ouderlingenblad.
