Moderne Devotie en de Mystiek aan de IJssel
In de 14e eeuw ontstond in Deventer de beweging van de Moderne Devotie. Stichter van deze beweging Geert Groote richtte zich in het begin vooral op de misstanden in de kerk en samenleving. De kerk was in die tijd corrupt en zeer verdeeld. Ook de kloosters deden mee aan corruptie en machtsmisbruik. Juist in een tijd waarin de kwetsbaren het zeer moeilijk hadden, er was een geweldige kloof ontstaan tussen rijk en arm. De rijken konden nog hun zorg inkopen, de armen kwamen buitenspel te staan. Wat dat betreft zijn er veel overeenkomsten met deze tijd.
Geert Groote wilde wat aan die tweedeling in kerk en samenleving doen. Allereerst nam hij kwetsbare vrouwen op in zijn ouderlijk huis. Hij zorgde ervoor dat deze vrouwen niet afhankelijk werden maar in hun eigen kracht gingen staan. Ze moesten namelijk in hun eigen levensonderhoud voorzien. Hetzelfde organiseerde Geert Groote in de kerk, minder hierarchie, meer persoonlijke verantwoordelijkheid en mensen die voor zichzelf konden denken.
Daar gebruikte Geert Groote ook het onderwijs voor. Het onderwijs werd gegeven in de broeder – en zusterhuizen en in de parochiekerken. Daar was namelijk de macht en controle van de bisschop een stuk minder groot. Iedereen mocht mee doen, je zocht dat uit passend bij je eigen talenten en stelde je dienstbaar voor de gemeenschap op.
In deze steeds groter wordende christelijke sociale beweging, teruggaand op de eerste christengemeenschap in het Bijbelboek Handelingen, werd elke dag de stilte gezocht in de relatie met God, de broeders en zusters. De getijden waren een bron, voor de broeders en zusters van het gemeenschappelijk leven, waar ze energie, kracht en vertrouwen op konden doen voor hun werk in de samenleving. Een aantal broeders vond toch het aantal verleidingen en afleidingen in de samenleving te groot en ze vroegen Geert of ze zich terug mochten trekken in de stilte. Daar ontstond de 2e poot van de Moderne Devotie.
Naast de beweging van leken, broeders en zusters in de samenleving ontstonden zo de kloosters van de Moderne Devotie. Deze twee kanten van eenzelfde beweging onderhielden nauw contact.
In de kloosters was er ruimte voor mystiek, de vertrouwelijk, intieme en persoonlijke omgang met de liefdevolle en beminnelijke Heer. Dat was toen en dat is nu nog. Lopend langs de IJssel tussen Deventer en Zwolle word je als pelgrim, als rustzoeker, geconfronteerd met de innerlijke stilte. Elke stap brengt die stilte dichterbij. In de ruimte van de stilte langs de IJssel komen de ervaringen boven, ontmoetingen die pijn en/of vreugde hebben gegeven, dromen en beelden en een groot mens-en godsverlangen. De Mystiek aan de IJssel, van de Moderne Devotie, kan iedereen daar bij helpen. Eeuwenlang is deze mystiek een gids voor de weg die ieder mens gaat. Eerst werkt de Mystiek aan de IJssel nog vervreemdend, geleidelijk aan komt de herkenning en tenslotte is er de erkenning dat mystiek altijd met jezelf te maken heeft. Wanneer het lichaam op de weg steeds zwaarder gaat voelen, voelt de geest licht als de wind.
Er is weer ruimte gekomen voor de samenleving, voor de gemeenschap.
—
Mink de Vries is diaconaal – en jongerenwerker, coördinator Gemeenschapskringen, bestuurder,
initiator Postmoderne Devotie Beweging en docent Levensbeschouwing en maatschappijleer. Onlangs verschenen van hem de boeken Mystiek aan de IJssel en Pleidooi voor Postmoderne devotie.
