‘Of in de avond gij de zee ziet lichten’

Bij een nieuw begin denken we vaak aan jong, fris en groen. Maar ook de ouderdom kan nieuw leven in zich herbergen. Voor het donker van de nacht valt, is het zicht misschien wel het helderst.

Het was een prachtige zomeravond op Vlieland. Het liep al tegen middernacht en de maan scheen uitnodigend boven de duinen. Er zijn van die dagen dat een mens niet wil gaan slapen omdat het nog zo mooi is buiten. We besloten daarom nog even naar het strand te wandelen, zwemkleren mee. Daar wachtte ons een wondermooie verrassing: de zee lichtte! Zilverblauwe golven kwamen naar ons toegerold, de een na de ander. En waar het water normaal mee kleurt met de nacht en almaar zwarter wordt, was nu de einder licht en glinsterend. Toen we ons in zee waagden leek al dat zilver met ons mee te zwemmen. Een magische ervaring. Zeevonk, zoals het verschijnsel wordt genoemd, wordt veroorzaakt door een alg en de golfslag zorgt ervoor dat al die algjes licht gaan geven. Het is dus een goed te verklaren natuurverschijnsel, maar dat maakt de ervaring niet minder spectaculair.

‘Een opengaan van vergezichten’

De dichteres Ida Gerhardt kende dit fenomeen kennelijk ook. Opmerkelijk genoeg verbindt zij het lichten van de zee met de ouderdom. Waar het leven zich lijkt te sluiten en de nacht nadert, licht bij Gerhardt nu juist de horizon op. Er komt uitzicht op hernieuwing en herschepping; dat moet ervaren bijbellezers vertrouwd in de oren klinken.

Kregen de oude Abraham en Sara niet in hun ouderdom ineens het perspectief van een ontelbaar nageslacht? Hun leven leek voltooid, de verwachting was gedoofd en dan komt er toch nog een belofte. Sara moet erom lachen als ze die belofte hoort, want hoe zou zij nog een kind kunnen voortbrengen op deze leeftijd? En toch is dat de boodschap die ze ontvangt. Of misschien moet je zeggen: die ze moet leren ontvangen.

Simeon en Hanna

Er zijn meer voorbeelden in de bijbel van oude mensen die een bijzondere rol spelen. De oude Simeon en de al even oude weduwe Hanna (Lucas 2) hebben als eerste door wie Jezus is. ‘Dit kind zal een groot licht laten schijnen’. Hun hoge ouderdom is geen beletsel; zelfs de blindheid van Simeon doet niets af van de heldere en profetische visie die hij heeft op het kind dat hij in de tempel even in zijn armen houdt. Hij weet wat verder nog niemand weet.

Steeds als duidelijk moet worden dat God bij machte is doodlopende sporen open te breken, komen deze oude gestaltes naar voren. Alsof we mogen horen dat ook in de nacht van de ouderdom de zee kan lichten. Als teken van hoop en nieuw begin.