De bijna 92 jaar geworden Anne van der Meiden is geroemd om zijn vertaling van de Bijbel in het Twents. Maar Anne heeft nog een vertaling geschreven die onderbelicht is gebleven: de Heliand. Het loont de moeite de tekst te lezen. Want als je de Heliand leest, leer je het karakter van het christendom in de Lage Landen beter begrijpen.

Bij het thema isolatie in de Bijbel zou je kunnen denken aan Paulus in de gevangenis. Vooral wie het beroemde schilderij van Rembrandt kent, kan zich hem voorstellen diep in gedachten, in een kamertje alleen. Maar klopt dit beeld met de realiteit van een gevangenis in de eerste eeuw? En hoe zien we die realiteit terug in wat Paulus schreef? In dit artikel kijken we naar de brief aan de Filippenzen als een tekst geschreven onder stressvolle omstandigheden.

In zijn Overwegingen (Pensées) uit 1670 geeft de wiskundige, filosoof en theoloog Blaise Pascal een analyse van waar de problemen uit het menselijk leven volgens hem vandaan komen: ‘Al de ellende van mensen komt voort uit één oorzaak, namelijk deze: dat zij niet in staat zijn rustig in een kamer te blijven zitten’. Laten we eens in de spiritualiteit van het vroege christendom duiken om te zien hoe men daar met deze zaak omging.

Van de ene op de andere dag kwam ons land tot stilstand: een ‘intelligente lockdown’, waarbij iedereen – vitale beroepen uitgezonderd – thuis kwam te zitten. Ik kwam, als actieve zuster bij de Feminae Pacis, terecht in een mij onbekend proces, toen mijn leven ‘op straat’ opeens een leven ‘binnen muren’ werd. Wat hielp? Welke vragen dienden zich aan? En: kwamen er ook antwoorden? Waar geeft geloof een opening wanneer de hele samenleving bestaat uit onaanraakbaren? Dit artikel poogt een brug te slaan tussen handen en ogen, tussen isolement en nabijheid en neemt daarbij de Evangeliën als uitgangspunt.

O coronatijden! De periode waarin mensen in geïsoleerde situaties moeten leven om te kunnen óverleven. Omdat ze ziek zijn (geweest), omdat hun partner ziek is (geweest), omdat ze tot een kwetsbare groep behoren. Wie in quarantaine is, leeft afgezonderd van anderen, zit thuis opgesloten, is misschien gestrand in een buitenland, ervaart geen fysiek contact meer. Tijdens de voorbereiding wist de redactie niet of we bij verschijnen van dit nummer inmiddels uit de lockdown zouden zijn en het virus in isolatie was gebracht, in plaats van dat de dragers van dat virus in isolatie leven. Wat we wel wisten en weten, is dat isolatie in vele vormen voorkomt. En dat zien we terug in de bijdragen.

Afstand houden, voorschriften om te voorkomen dat men besmet wordt, zijn in de Bijbel niet vreemd. In Leviticus en sommige andere boeken in het Oude Testament staan voorschriften over isolatie in verband met het besmettingsgevaar van onreinheid. In dit artikel gaat het om de manier waarop onreinheid overgedragen werd: hoe zit het met besmettingsgevaar? Hoe voorkwam men besmetting? En hoe kon men zich beschermen tegen opgedane besmetting?

De profeet Elia wordt van oudsher gezien als een voorbeeld voor een leven in stilte en eenzaamheid, innig verbonden met God. Vooral de woestijnmonniken probeerden in navolging van Elia afstand te nemen van wereldse invloeden, om zich alleen te laten leiden door God. Deze distantiëring werd zo mogelijk bevorderd door daadwerkelijke terugtrekking uit de bewoonde wereld, de woestenij in. In de dertiende eeuw liet de Karmelorde zich inspireren door deze traditie van woestijnmonniken en de profeet Elia. Welke rol speelde die stilte en eenzaamheid in het leven van Elia?

De pest of welke plaag zo ook aangeduid wordt, is een vast gegeven in het leven in Bijbelse tijden. We bekijken de verhalen, gebeden en profetieën die iets laten zien van de rol die epidemieën spelen. In het tweede deel van deze bijdrage gaan we specifiek in op ‘huidvraat’, een verzamelterm voor allerhande huidziekten. De Schrift bevat gedetailleerde procedures voor de omgang daarmee. Daarin zijn quarantaine, isolement en zelfs langdurige of permanente uitsluiting uit de gemeenschap voorgeschreven. In de verhalen gaan we op zoek naar het leven van ‘melaatsen’.

Ballingschap is een beeld dat door Joden zelf met de eigen identiteit wordt verbonden terwijl ook buitenstaanders het beeld van de ‘wandelende Jood’ op zoek naar een plaats in betere tijden herkennen. Maar dat is slechts een gedeelte van het verhaal. Gedurende grote delen van de Joodse geschiedenis is sprake van een diaspora-bestaan – een zelf gekozen bestaan als minderheid te midden van een niet-Joodse omgeving. Zo trekt men zich terug achter zelfgebouwde muren die de mensen binnen moeten beschermen tegen de schadelijke invloeden van buiten. Een zuivere enclave te midden van een onreine poel des verderfs. Het is dit fenomeen dat ten grondslag ligt aan de (ultra-)orthodoxe gemeenschap die afgebeeld wordt in de serie Unorthodox van Netflix.