Welke lessen zijn er uit de Corona-pandemie te trekken voor het pastoraat? Kerken en pastores stonden in de overleefstand. Lockdowns en de anderhalvemetersamenleving legden beperkingen op, maar dwongen ook tot creativiteit. Hoe heeft de fysieke afstand het pastoraat beïnvloed en wat kunnen we daarvan meenemen de toekomst in?

Kloostergemeenschappen hebben allemaal hun eigen karakter: een eigen missie, een eigen gebedsleven en een eigen relatie tussen die missie en dat gebedsleven. Missie (of: actie) en contemplatie hebben door de eeuwen heen in een vruchtbare spanning met elkaar gestaan, in kort bestek beschreven in het eerste deel van dit artikel. Hoe die spanning uitwerkt in het leven van een hedendaagse kloosterling, daarvan spreekt vervolgens een interview met broeder Bram Hommel.

‘Het voelt als een oase.’ ‘Heerlijk, dat je dit faciliteert!’ ‘Ik hoef nu alleen maar te ontvangen in plaats van voortdurend online te geven.’ Zomaar een paar reacties van deelnemers aan de online retraites die ik geef.

Het zingen van verschillende liederen achter elkaar, het gebruik van een band en een prominente rol voor een worship leader: ‘Charismatische Aanbidding’ is wereldwijd niet meer weg te denken. Ook in Nederlandse kerken van allerlei pluimage zie je dit liturgische fenomeen steeds meer terug. En niet alleen in de kerk trouwens. Spotify en You- Tube maken de nieuwste liederen direct en breed toegankelijk. Matt Redman, Bethel Music en Hillsong klinken vaak en luid in menig huiskamer, tijdens het sporten of bij een autorit. Wat is charismatische aanbidding en wat is het verband met contemplatie en met Gods missie?

Thomas Lotterman is actief binnen de rooms-katholieke lekenbeweging Sant’Egidio. In deze beweging draait het om gebed, de arme medemens en vrede. Voor Thomas is de ‘spiritualiteit van de vriendschap’ een kernwaarde binnen deze gemeenschap. Wat motiveert hem en hoe ziet hij de relatie tussen gebed en aandacht voor kwetsbaren in de samenleving?

Sarah Coakley is een constructief theoloog die zich verdiept heeft in de mystieke traditie. Ze betoogt dat de praktijk van contemplatie fundamenteel is voor de theologische taak. Volgens Coakley leidt contemplatie niet alleen tot een transformatie die nodig is om Christus in de wereld te zien, maar stelt het mensen ook in staat om onrechtvaardige instellingen en conceptuele kaders aan de kaak te stellen.

Als één op de vijf twintigers ervaring heeft met klachten van burnout of depressie, hoe is het dan met die andere vier? Zouden zij in de chaos en de druk van hun leven niet gebaat zijn bij een beetje eenvoud, een beetje rust en een beetje aandacht? Zouden zij met al die ruis in hun hoofd niet snakken naar rust in hun hart?

Jos Douma is predikant van de Plantagekerk (gereformeerd-vrijgemaakt) in Zwolle. Hij studeerde theologie in Kampen aan de Broederweg. Hij schreef daar zijn afstudeerscriptie over meditatie en het preekproces. Zijn proefschrift Veni Creator Spiritus diept die thematiek uit. Hij is getrouwd met Joke en samen hebben ze vier kinderen en twee kleinkinderen.

Deze bijdrage is een poging om een stukje filosofie van Immanuel Kant over ‘ratio en contemplatie’ te benaderen vanuit een theologisch gezichtspunt en het zogeheten ‘transcendentale systeem’ als zodanig te interpreteren. Dit systeem zet hij uiteen in zijn ‘Kritik der reinen Vernunft’ (1781), het dogma van de vrije redenering: Kants epistemologie van de vrijheid.