In een historisch overzicht vanaf de evangeliën tot in de derde eeuw, en tot in de catacomben van Rome, zien we hoe de vroege kerk Jona interpreteert en uiteindelijk kerstent.

Twee mensen, naast elkaar op de bank zittend, kijken naar een spannende, ja zelfs bloedstollende film op televisie. Op een zeer dramatisch moment barst een van de twee in tranen uit. Het werd hem of haar even te veel. Op dat moment troost de ander: ach joh, het is maar een film!

Het boek Jona is een intrigerend weefsel van tekstuele communicatielijnen. Niet alleen de verhaalpersonages communiceren onderling, ook de communicatie met de lezer van het Jonaboek voltrekt zich in de tekst. En al deze communicaties verlopen niet vanzelf. Er is veel aan de hand.

Jona 2 spoort niet. De tekst is onsamenhangend. In het eerste deel van deze bijdrage gaan we op zoek naar de manieren waarop lezers proberen de tekst weer in het spoor te krijgen. I

De vis is ook aan joodse kant een bron van inspiratie geweest. In de midrasjim zijn maar liefst drie vissen aanwezig, dé vis, een vrouwelijke vis en Leviathan. We vertellen eerst het verhaal zoals het verteld wordt in The Legends of the Jews van Louis Ginzberg en gaan daarna in op de achtergrond van deze narratieve associaties.

De grens tussen Iran en Israël loopt dwars door Michal Elia Kamal, Israëlische zangeres van Joods-Iraanse ouders. De grens tussen oost en west loopt dwars door het trio dat Michal vormt samen met haar Franse partner en gitarist Julien Demarque, en haar Turkse vriend Metehan Çifçi, meester op de santoer.

Het vers dat de aanleiding vormde om dit jubileumnummer aan Abraham te wijden (Johannes 8,57), komt relatief weinig voor in de geschriften van de kerkvaders. Belangrijker voor hen is het vers dat eraan voorafgaat: ‘Uw vader Abraham heeft zich erop verheugd mijn dag te zien en hij heeft die gezien en zich verblijd’ (NBG 1951).

Het verhaal van Jona spreekt tot de verbeelding. Wie het kent heeft er ook een plaatje bij. Voor de meesten zal dat betrekking hebben op het moment dat Jona in de vis terecht komt, doorgaans voorgesteld als een soort walvis. In de geschiedenis van de kunstzinnige uitleg zijn ook heel andere accenten gezet. In de nu volgende bijdrage worden enkele daarvan belicht: van een relaxte profeet tot een overlevende van de holocaust, van catacomben tot kansels en deurknoppen.

Jona en Jona, dat zijn er al twee, de profeet en ‘zijn’ boekje. We onderscheiden hier nog een derde Jona om recht te doen aan de drie belangrijkste perspectieven op het boekje Jona. De historische Jona, de literaire Jona en de Jona van de traditie.