In het gebied noordelijk van de Zwarte Zee lopen de politieke spanningen op. Een expositie in het Allard Pierson-museum in Amsterdam bevindt zich daar nog steeds in opslag, omdat juridisch niet zeker is of de kostbare stukken aan Rusland of aan de Oekraïne terug gegeven dienen te worden. Voor die expositie bestond indertijd alle aanleiding.

‘Ondanks de uiteindelijke nederlaag ervan, valt het belang van de Reformatie voor WitRusland nauwelijks te overschatten (117).’ Dat is een verrassende uitspraak over een land in Oost-Europa. Waarop is dit opmerkelijke oordeel gebaseerd? De kerkgeschiedenis van WitRusland (Belarus) is in het Westen niet algemeen bekend, zeker niet voor wie de taal niet machtig is. Dit boek werd oorspronkelijk geschreven in het Russisch en vervolgens door Callum Walker in het Engels vertaald.

Willebrands (1909-2006), geboren in Bovenkarspel (West-Friesland), werd Rooms-Katholiek priester, werkte enkele jaren als kapelaan in Amsterdam, was nadien hoogleraar filosofie en directeur in Warmond en raakte verzeild in de oecumene: hij werd in 1948 voorzitter van de (toen nieuw opgerichte) Sint-Willibrordvereniging, oecumenisch adviesorgaan van de bisschoppen. Op den duur werd dit zijn hoofdtaak. Naderhand verbreedde zijn oecumenische betrokkenheid zich internationaal.

Dit boek is de Nederlandse vertaling van de dissertatie waarmee Joyce Rondaij in 2020 promoveerde als praktisch theoloog aan de Protestantse Theologische Universiteit in Amsterdam: Primo Levi’s Afters. Reading Primo Levi Theologically after God. Primo Levi (1919-1987) overleefde de Holocaust als Italiaanse Jood.

Het woord authentiek wordt veel gebruikt en is beduimeld. In de supermarkt zijn er ‘authentieke vleeswaren’ te koop en pastores horen bij hun trainingen dat zij vooral ‘authentiek’ moeten zijn. Is hier helderheid te verschaffen? De filosoof Zijlstra doet een poging. Hij voert een pleidooi voor het ‘authenticiteitsideaal’ en onderscheidt dat van de ‘authenticiteitscultuur’, waarin het eigen gevoel en daar dichtbij blijven tot hoogste norm wordt verheven (11). Dit onderscheid is van belang. Eerst komt Rousseau aan de orde. Bij hem aandacht voor het ‘universele van de innerlijke stem van het geweten.

Hulde aan uitgeverij Damon voor het op de markt brengen van een opnieuw een vertaling van een biografie geschreven door Jim Forest. Na de biografie van Thomas Merton uit 2018 (K&Th 69/4, oktober 2018), verscheen in november 2020 de vertaling van de biografie van Dorothy Day, verrijkt met veel aardige foto’s. De Amerikaanse Dorothy Day (1897-1980) is een icoon van de christelijke beweging voor vrede en sociale gerechtigheid. Day, die een professioneel bestaan begon als journalist en schrijfster, besloot in 1933 een christelijke krant uit te geven, The Catholic Worker.

‘De grote stad’ is pas het derde in het Nederlands vertaalde boek van Ellul (1912-1994), hoewel hij een invloedrijk socioloog, jurist en theoloog was en meer dan vijftig boeken schreef. Deze prettige vertaling van een van zijn controversieelste boeken is zeer welkom. Ellul ziet van Genesis tot Openbaring één visie op het fenomeen stad. De auteur benadert de Bijbel niet vanuit een klassiek-exegetisch perspectief, maar vanuit een theologisch en canoniek perspectief, waarin ook duidelijk sociologische aspecten van de stad worden besproken.

In de eindeloze reeks publicaties over coaching, persoonlijk leiderschap etc. heeft ook Pieter Grimbergen een boek toegevoegd. Dat vraagt enige moed. Als concertpianist actief, werd hij ziek en ging een andere weg. Hij werd trainer en coach. Op deze weg ontmoet hij veel mensen en met een aantal van hen voerde hij gesprekken. Die zijn gebundeld. Het gaat om mensen in de veelkleurigheid van wat ziekten aanrichten, oproepen en bewerken. Ook mensen in de gezondheidszorg komen aan het woord, evenals mensen met banen in allerlei sectoren.

Dat het soms wat een hachelijke onderneming is om te schrijven over een onderwerp waar we nog middenin zitten, wordt ook in deze bundel duidelijk. Theologische reflectie en bezinning vragen wat meer tijd. Daardoor is er in deze bundel, geïnitieerd door journalist Leo Fijen, veel overlap tussen de artikelen en blijven sommige van de (alle korte) bijdragen hangen in een opsomming van wat de respectievelijke auteurs hebben waargenomen aan kerkelijk handelen in de coronatijd. Naast tien auteurs van Rooms-Katholieke zijde, waaronder de kerkelijke, theologische en politieke leiders bisschop Gerard de Korte, Erik Borgman en Herman Van Rompuy, vinden we er drie van Protestantse zijde: René de Reuver, Bram van de Beek en Nynke Dijkstra.