De muziek van Mahalia Jackson inspireert op onverwachte plekken: in een muziekfilm, in een museum en in de herinnering.

Je kent ze wel van die ontluisterende berichten op nos.nl dat iemand al 10 jaar dood achter diens voordeur ligt zonder daadwerkelijk gemist te worden. De buren hadden inderdaad al een tijdje niks meer vernomen, lees je vervolgens. Ergens zijn dit soort berichten de ‘kanarie in de kolenmijn’ van onze samenleving. Collectieve eenzaamheid. De coronajaren hebben de problematiek indringend onder de aandacht gebracht.

De mens leeft samen met andere mensen én met andere levende wezens: bomen, planten, dieren. Muziek maak je samen, met je spel open je voor je luisteraars een wereld. Met gastvrijheid en gulheid deel je wat er te geven valt. Wie vol is van zichzelf, maakt geen ruimte voor anderen. Je kunt jezelf oefenen om je plaats te kennen in het grote geheel dat samenleven heet: bedenk steeds wat je verbindt met het grotere geheel.

Het laatste themanummer van de serie ‘Leven in contrasten’. Een woordenpaar dat zowel eenheid als scheiding symboliseert. Door het thema op verschillende manieren te belichten wordt dit mysterie van alle tijden onderzocht.

Woestijnvaders en -moeders uit de 4e tot 7e eeuw begeleidden mensen die een religieus leven als heremiet (alleen) ambieerden of juist eerder als cenobiet (samen, in een kloostergemeenschap) wilden of zouden moeten wonen. Talloze spreuken uit die tijd tonen de voordelen maar vooral de valkuilen van de diverse leefvormen.

Hoe de mens een leven van actieve maatschappelijke dienst zou moeten leven in volledige harmonie met zichzelf als lid van de gemeenschap van de geest, las Dag Hammarskjöld in de geschriften van die grote middeleeuwse mystici. Dat zei de destijds VN-Secretaris Generaal in 1954. De angst voor de dood verhindert verhindert de mens om werkelijk tot leven te komen, stelt hij. De reis naar binnen, in stilte, de eenzaamheid, leidt tot gemeenschap.

Martin Buber onderscheidde de relaties ik-het en ik-jij. Het streepje geeft het ‘tussen’ aan, de relatie zelf. Meestal leef ik met een deel van mijzelf in relatie tot een deel van mijn omgeving. Totdat plotseling een jij mij tegenkomt. God spreekt mij aan in ieder jij-moment, mij omvormend tot een gestalte die beelddrager is geworden van de werkelijkheid die God is. We zijn alleen of samen, maar altijd verbonden, levend in de het-wereld die ieder moment een jij kan worden.

Een eenzame oude vrouw heeft eigenlijk ‘geen puf meer’. Toch wordt ze ergens door getroffen.

In een interview dat ze een maand voor haar dood gaf, vertelde dominicanes Holkje van der Veer over hoe ‘alleen’ en ‘samen’ een rol speelde in haar leven.