Veranderkleuren

Mensen denken verschillend over wat veranderen betekent. Dit geldt persoonlijk, als we bijvoorbeeld overwegen te verhuizen, maar evenzeer op het werk en in de kerk. Als verandering noodzakelijk is, zoals soms ook in een kerk of geloofsgemeenschap, komt de kerkenraad voor de vraag te staan hoe de verandering kan worden aangepakt.

Leon de Caluwé en Hans Vermaak deden onderzoek naar hoe mensen aankijken tegen verandering. Zij ontwikkelden een eenvoudig kleurenmodel om de verschillen duidelijk te maken.

Het model is gebaseerd op vijf hoofdkleuren.

• Geel: veranderen betekent onderhandelen. ‘Er verandert iets als we alle opties verkennen en tot het meest haalbare besluiten.’
• Blauw: veranderen betekent plannen. ‘Als we een goed plan maken waarin we stap voor stap uitwerken wat we moeten doen om bij ons doel te komen, dan lukt het.’
• Groen: veranderen betekent begrijpen. ‘Je moet snappen waar het goed voor is, dus laten we eerst ons inzicht vergroten, dan volgt de rest vanzelf.’
• Rood: veranderen betekent motiveren. ‘We gaan met elkaar in gesprek, zo stimuleren we en inspireren we elkaar.’
• Wit: veranderen betekent loslaten. ‘Chaos en crisis bieden kansen voor vernieuwing, want verandering is niet te plannen.’

De veranderkleuren helpen ons om de kracht van verschillen te begrijpen en vruchtbaar te maken. Iedere kleur heeft z’n eigen waarde en kracht. Bovendien wordt duidelijk dat de kleuren elkaar nodig hebben. Een rode inspirator kan bij tijd en wijle wel wat blauwe organisatiekracht gebruiken. En een gele vergaderaar is gebaat bij de inbreng van de witte creatieveling. De kleuren geven taal om niet alleen over de inhoud van de verandering te spreken, maar ook over het proces. Bij sommige veranderingen past vooral één kleur, maar meestal is iedere kleur nodig in een veranderproces. Het is belangrijk om te weten wat ieders sterke kanten zijn, waar weerstand zit en hoe die om te zetten is in een mogelijkheid tot samenwerking.

Tegelijk zit er in dit soort modellen ook een risico. Een mens is altijd meer dan die ene voorkeurskleur uit een test. In de loop van het leven raken mensen meestal vertrouwd met andere kleuren en leren zij in verschillende situaties ook verschillend te opereren. Zo bezien heeft ieder mens een eigen ‘regenboog’ in huis. Wilt u de veranderkleuren gebruiken, doe dan hier de test. En ga er vooral over in gesprek: welke inzichten levert dit op, welke beperkingen zien we, en hoe zouden we ieders kracht kunnen inzetten ten dienste van ons gezamenlijke doel?