Vruchtbaar leven

Kerst is een geboortefeest, en sluit daarom naadloos aan bij onze maatschappij waarin het krijgen van kinderen het uitgangspunt lijkt te zijn. Maar vruchtbaarheid gaat verder dan een eigen gezin. Mensen kunnen op allerlei manieren invulling geven aan een figuurlijk vaderschap of moederschap.

Gemiddeld genomen krijgen we steeds later kinderen. Eerst school, studie, carrière, huisje. En dan ‘neem je een kind’. Voor vrouwen tikt de biologische klok. Als je eind dertig bent en je hebt geen kind, krijg je het direct of indirect te horen: ‘Zou je niet eens…’ Dit vergroot de druk die we op elkaar leggen. Alsof het hebben van kinderen de norm is.

In het verpleeghuis valt wel eens een pijnlijke stilte als iemand vertelt over de kleinkinderen, en een ander reageert dat zij geen kinderen heeft, of geen contact meer heeft met haar kinderen. Dat is dan de uitzondering op de regel. Dit is pijnlijk door de manier waarop ongemak voelbaar wordt of er een stilte valt. Een uitzondering op een onuitgesproken regel wordt zichtbaar en voelbaar.

Complex

Voor vaders en moeders is het niet vanzelfsprekend dat er contact is en blijft tussen hen en hun kinderen. In het Nieuwe Testament lezen we dat Maria het als moeder niet makkelijk had met Jezus. De evangeliën schetsen een complexe relatie tussen hen.

Zo vergaat het ouders en kinderen ook vandaag de dag. Na een scheiding of als gevolg van misverstanden ontstaat er dan een afstand. Ondanks de blijvende biologische band is er een verlies: levend verlies. Ik maak mensen mee die helemaal alleen in hun eentje sterven, zonder dat de band met hun kinderen bij leven is hersteld. Ook dit schrijnt extra tijdens de kerstdagen.

Op allerlei manieren

Het kan anders. Ook zonder kinderen weten mensen hun leven op heel veel manieren vruchtbaar te maken. Denk aan de vrijwilliger die zelf geen kinderen kon krijgen, maar wel een kinderopvang aan huis begon. Of aan de jonge vrouw die na tien miskramen haar leven anders vormgaf. Ze ging werken in de jeugdzorg, met een liefdevolle gedrevenheid voor probleemkinderen.

Op zoek naar helende taal

Als een kind geen ouders heeft, dan hebben we daar een woord voor: je bent wees. Als je als volwassene geen kinderen hebt, bestaan daar alleen minder gangbare woorden voor. Je kunt het omschrijven met woorden als ‘ongewenst kinderloos’ of ‘kindvrij’ (voor wie vrijwillig kinderloos is). Maar deze termen is toch minder gangbaar.

Dat zegt iets over hoe de maatschappij in elkaar zit. Het hebben van kinderen is nog steeds het uitgangspunt. En dat zit ingebakken in onze taal, terwijl het alles behalve vanzelfsprekend is dat we kinderen hebben.

Zullen we samen op zoek gaan naar helende taal, naar krachtige woorden die niet kwetsen? Een leven kan ook zeker ook vruchtbaar zijn zonder kinderen.