‘Wil je weten wat ik hiervan vind?’

Hoe zeg je rustig en eerlijk tegen iemand wat je ergens van vindt? Hoe kun je zelf op een goede manier een minder leuke boodschap ontvangen? Hoe blijf je open naar elkaar, zonder direct in allerlei emoties te schieten?

In de ouderenzorg waar ik werkte, voerden we soms groepsgesprekken met cliënten over hoe zij de zorg ervoeren. Naast de gespreksleider was ook een zorgmedewerker bij zo’n gesprek aanwezig. Die mocht het hele gesprek niets zeggen. Pas helemaal aan het einde mocht zij of hij teruggeven wat was opgevallen. En dát is interessant. De zorgmedewerker maakte tijdens het gesprek een proces door. Want als je niets mag zeggen, hóef je ook niets te zeggen, hoef je niet na te denken over wat je allemaal zou willen gáán zeggen en komt er ruimte: ruimte om te luisteren.

Een open gesprek begint misschien vooral met dat zelfinzicht: wat gebeurt er allemaal in mijn hoofd, waardoor word ik afgeleid terwijl ik probeer te luisteren, en hoe kan ik dat even ‘parkeren’?

Waarnemen vanuit rust

Maar in een open gesprek wil je niet alleen luisteren, je wilt ook iets terugzeggen en jouw kant van het verhaal belichten. Misschien omdat je het ergens niet mee eens bent of omdat je boos bent. In wat men noemt ‘verbindende’ of ‘geweldloze’ communicatie staat centraal dat beide gesprekspartners vanuit ruimte in hun eigen denken luisteren naar de ander, zonder te direct te oordelen of te beschuldigen. Het is een mooie manier van gesprek voeren, omdat het rust inbouwt en daarmee vraagt om empathie en begrip van beide kanten.

Je doorloopt bij deze vorm van communiceren vier stappen: je vertelt wat je waarneemt, wat dat met je doet, welke behoefte dat bij je oproept en je formuleert een verzoek wat jou zou kunnen helpen.

Zeg eerst maar even niets

Het leuke van dit soort theorieën is dat je ze overal kunt oefenen en kijken wat er gebeurt. Kun je met een ander in gesprek en dan alleen maar eens luisteren? Merk je wat er in je hoofd gebeurt? Kun je, als je geïrriteerd bent, op een feitelijke manier zeggen waar je last van hebt, uitleggen wat dat met je doet en wat jou zou helpen? De stappen die je zet, leveren niet alleen rust op in gesprekken, maar verdiepen deze ook.

Misschien voor veel mensen in een hectische wereld een goede oefening om mee te beginnen: vaker even niets zeggen. Alleen maar luisteren. En dan pas de volgende stap zetten.