Vandaag is het precies een jaar geleden dat de man overleed, die mij zijn naam gaf. Frank heette hij, net zoals ik. ‘Senior’ zeiden onze vrienden en kennissen er dan standaard achteraan. Want Frank Junior, dat ben – was – ik. Sinds een jaar is die bijstelling niet meer nodig. De man die mij zijn naam gaf, zit aan het eeuwig banket bij de Vader, een genoegen waarop ik hoop nog even te mogen wachten. Niet dat ik het eeuwig Hosanna voor de troon van het Lam versmaad, maar ik heb nog enkele belangrijke zaken af te handelen in dit ondermaanse.

Hoe leef je als Serviër in een stad waar vijftigduizend Albanezen wonen? In 2000 bezocht journalist Frank Van de Winkel Mitrovica, waar kleine Servische enclaves achter prikkeldraad en tanks werden bewaakt. Hij sprak er een rechtenstudente die droomde van vrijheid maar gevangen zat in angst. Vijfentwintig jaar later blikt hij terug, zich afvragend hoe het haar is vergaan.

Pasen is de derde keer op een rij anders dan gewoon. De afgelopen twee jaar mochten er amper mensen aanwezig zijn bij de liturgische vieringen. Dit jaar mag dat wel. Maar is het niet ongehoord om een boodschap van blijdschap te brengen wanneer de wereld in brand staat? Het moedigt Mmij als theoloog moedigt dat juist aan om voor de ongehoorde boodschap te gaan. Paastheologie ís ongehoord – laten we er alles aan doen dat te veranderen!

Het is niet gemakkelijk om in tijden van oorlog vast te houden aan heilige principes. Kun je vanuit christelijk perspectief nog wel met goed fatsoen spreken over pacifisme en geweldloosheid? Wordt je niet door de werkelijkheid leugen gestraft? Ondanks alles wil ik als theoloog toch vasthouden aan wat heilig voor mij is: de andere wang en de liefde voor de vijand, al kan je daar best hoofdpijn van krijgen.

‘Toen de oorlog in Oekraïne twee jaar geleden uitbrak, nam toenmalig theoloog des vaderlands Thomas Quartier een positie in die veel weerstand opriep. Hij pleitte voor een radicale vorm van geweldloosheid die ook in dit vreselijke conflict als ideaal behouden moet worden. Zelfs wanneer de ambiguïteit van de realiteit ons dwingt tot vormen van geweld, zou het niet onze grondhouding moeten aanpassen, aldus Quartier. Deze overweging deed mij denken aan een dilemma waar de Kerk al sinds haar vestiging mee worstelt.’

Pastorale zorg in de christelijk gemeente vertrekt vanuit een gedeeld verhaal, zo schreef ik in de vorige blog. Concreet gaat dat ook om de oude vraag naar de relatie tussen bijbel en pastoraat. In deze vraag zitten in elk geval drie lagen: een praktische, een pastoraal-theologische en een ecclesiologische.

Welke lessen zijn er uit de Corona-pandemie te trekken voor het pastoraat? Kerken en pastores stonden in de overleefstand. Lockdowns en de anderhalvemetersamenleving legden beperkingen op, maar dwongen ook tot creativiteit. Hoe heeft de fysieke afstand het pastoraat beïnvloed en wat kunnen we daarvan meenemen de toekomst in?

Eerder wijdde theoloog-blogger Theo Pleizier een paar gedachten aan het pastoraat in kerkelijke gemeenten en parochies. Nu wijdt hij uit de inherent relationele aard van gemeentepastoraat: “Het staat in een relationeel verband, gaat om een gedeeld verhaal […]”

Pastorale zorg is één van de kernen van het werk van een geestelijke, een predikant of priester. Nu is pastoraat een breed begrip. Bovendien is er ook veel pastorale zorg te vinden buíten kerkelijke gemeenschappen. Het werk van geestelijke verzorgers in instellingen of bij overheidsdiensten (Justitie, Defensie) bestaat ook voor een groot deel uit pastorale zorg. De opkomst hiervan, heeft in de recente (internationale) theorievorming tot een wijziging in de begrippen gezorgd. Die begripswijziging laat zich goed vatten in de beweging van ‘Seelsorge’ naar ‘Spiritual Care’.