‘Toen de oorlog in Oekraïne twee jaar geleden uitbrak, nam toenmalig theoloog des vaderlands Thomas Quartier een positie in die veel weerstand opriep. Hij pleitte voor een radicale vorm van geweldloosheid die ook in dit vreselijke conflict als ideaal behouden moet worden. Zelfs wanneer de ambiguïteit van de realiteit ons dwingt tot vormen van geweld, zou het niet onze grondhouding moeten aanpassen, aldus Quartier. Deze overweging deed mij denken aan een dilemma waar de Kerk al sinds haar vestiging mee worstelt.’

Pastorale zorg in de christelijk gemeente vertrekt vanuit een gedeeld verhaal, zo schreef ik in de vorige blog. Concreet gaat dat ook om de oude vraag naar de relatie tussen bijbel en pastoraat. In deze vraag zitten in elk geval drie lagen: een praktische, een pastoraal-theologische en een ecclesiologische.

Welke lessen zijn er uit de Corona-pandemie te trekken voor het pastoraat? Kerken en pastores stonden in de overleefstand. Lockdowns en de anderhalvemetersamenleving legden beperkingen op, maar dwongen ook tot creativiteit. Hoe heeft de fysieke afstand het pastoraat beïnvloed en wat kunnen we daarvan meenemen de toekomst in?

Eerder wijdde theoloog-blogger Theo Pleizier een paar gedachten aan het pastoraat in kerkelijke gemeenten en parochies. Nu wijdt hij uit de inherent relationele aard van gemeentepastoraat: “Het staat in een relationeel verband, gaat om een gedeeld verhaal […]”

Pastorale zorg is één van de kernen van het werk van een geestelijke, een predikant of priester. Nu is pastoraat een breed begrip. Bovendien is er ook veel pastorale zorg te vinden buíten kerkelijke gemeenschappen. Het werk van geestelijke verzorgers in instellingen of bij overheidsdiensten (Justitie, Defensie) bestaat ook voor een groot deel uit pastorale zorg. De opkomst hiervan, heeft in de recente (internationale) theorievorming tot een wijziging in de begrippen gezorgd. Die begripswijziging laat zich goed vatten in de beweging van ‘Seelsorge’ naar ‘Spiritual Care’.

November is de maand van de dood. Allerheiligen, allerzielen, halloween en de laatste zondag van het kerkelijk jaar: eeuwigheidszondag. Het is een mix van christelijke en niet-christelijke tradities, met diverse historische achtergronden. Ze hebben gemeen dat we stil staan bij de dood, en in het bijzonder bij hen die ons – de levenden – zijn voorgegaan. Kerken geven daar heel verschillend aandacht aan en de rituelen die daarbij horen, zijn het terrein van de liturgen. In deze blog vooral een vijftal pastorale gedachten.

Was de pest een rechtvaardige straf van God? En de coronapandemie? Een vraag die niet eens zou mogen opkomen bij Christenen – laat staan positief beantwoord zou mogen worden.

Volgens het Johannes-evangelie geeft Jezus twee keer de Geest. De eerste keer is als Hij sterft. ‘Hij boog zijn hoofd’, staat er dan, ‘en gaf de Geest’ (Johannes 19:30).

Je komt de dood in november op nagenoeg iedere straathoek tegen; of het nu met het griezelige Halloween is, of tijdens herdenkingen met Allerzielen en Eeuwigheidszondag. Best apart, want over het algemeen zijn we behoorlijk geneigd de dood ver van ons leven te houden. Is dat misschien niet zo goed idee?