De ster
Ster
Jij schittert
in het holst van de nacht.
Mensen die bijna hopeloos
de hemel aftuurden,
zoekend naar licht voor hun levenspad
zien jou.
Jij schittert
voor hen die niet de sterren
van onze tijd zijn:
de vluchtelingen,
de uitgerangeerden,
de gemartelden.
Jij wijst de weg
voor wie niet langer zelfgenoegzaam leven,
geen genoegen nemen
met zoals het vaak gaat,
maar nieuwe wegen zoeken,
opdat alle mensen schitteren kunnen.
Jij schittert
in het holst van de nacht.
Jij verlicht het pad van hen
die de weg zoeken
naar de bevrijding
uit wat hen in het nauw drijft,
opdat een nieuwe dag kan doorbreken.
De wijzen uit het Oosten. ‘Magoi’ staat er in het Grieks. Magiërs dus, vermoedelijk astronomen uit Babylonië. Wellicht zijn het priesters die in de weer zijn met sterren. Merkwaardig eigenlijk dat langs die weg mensen Jezus vinden, want wij hebben meestal niet zo’n hoge pet op van sterrenbeelden, horoscopen en religieuze kwakzalverij. Maar Matteüs schrijft heel onbevangen over lieden die zich laten leiden door sterren en door ingewikkelde magische formules en berekeningen. Bij Matteüs staat er dus wel degelijk iets in de sterren geschreven. De magiërs zijn in zijn Evangelie de eersten, die in de gaten krijgen dat er echt iets gebeurd is in een uithoek van de wereld.
Ook een ster kan mensen kennelijk op het spoor zetten van de Messias. Jesaja had dat al voorzien:
‘Volken laten zich leiden door jouw licht,
koningen door de glans van je schijnsel.’
En iets verderop:
‘De schatten van de zee zullen je toevallen,
de rijkdom van vreemde volken valt je in de schoot.
Een vloed van kamelen zal je land overspoelen,
jonge kamelen uit Midjan en Efa.
Uit Seba komen ze in groten getale,
beladen met wierook en goud.
Zij verkondigen de roemrijke daden van de HEER.’ (Jesaja 60)
De wijzen staan voor de volken die worden uitgenodigd te delen in het licht van deze nieuwe, ‘rijzende’ ster. Vanwege de drie geschenken denken we meestal dat het er drie waren, maar misschien was het wel een hele optocht aan wijzen. Jesaja heeft het over ‘een vloed van kamelen’.
In ieder geval raakt heel Jeruzalem in rep en roer. Het is eigenlijk ook wel heel mooi dat de wijzen het spoor toch wat bijster raken en in Jeruzalem verzeild raken. Op zich begrijpelijk dat ze het kind zoeken in de residentie, in de koninklijke hoofdstad. Maar het blijkt niet de goede plek te zijn, in het Evangelie gaat het altijd net weer anders dan we denken. Maar ze worden er wel wijzer van, want hun komst leidt tot een soort theologische top en uit dat beraad wordt duidelijk dat ze naar Betlehem moeten.
De mensen die alles weten, de kenners van de Schriften, komen niet in beweging
Maar die top, dat theologische crisisberaad, maakt nog meer duidelijk. Want heel Jeruzalem lijkt thuis te blijven. Slechts die vreemde sterrenjongens trekken door naar Betlehem, over anderen die meegaan horen we niks. Deze magiërs, deze, zeg maar, blinde heidenen weten van niks, maar ze gaan wel verder, ze trekken door. De mensen die alles weten, de kenners van de Schriften, komen niet in beweging. Onwetenden gaan op reis, kenners blijven thuis.
Dat is een mooie uitdaging richting de kerk! Alles weten en niet in beweging komen… Die schijnbaar blinde zieners maken zich klein als ze het kind zien. De entourage is bepaald niet indrukwekkend, maar ze vallen voor hem neer en brengen hem hulde. Ze zien de ster weerspiegeld in een kind. Een rijzende ster, een vallende ster, een herrezen ster…
Dr. Sake Stoppels is emeritus-lector Theologie aan de Christelijke Hogeschool Ede (CHE). Hij is tevens lid van de redactie van Ouderlingenblad.
