De tennisspeelster die non werd

Wat heeft God met een tennisbal te maken? In het geval van de Amerikaanse oud-profspeelster Andrea Jaeger: heel veel. Ooit speelde ze als tiener in de finale van Wimbledon. Maar al snel zei ze haar leven als sportnomade vaarwel, om zich – met Gods hulp – te wijden aan kinderen met kanker en trauma. Veertig jaar later heeft Jaeger al vele duizenden kinderen geholpen. Ze weet waarom: ze heeft zelf de hel doorgemaakt. Al maakte ze dat pas drie jaar geleden bekend.

Een vrolijke mail met taart en zegeningen

‘Groeten Frank! Bedankt voor je bijzondere en hartverwarmende e-mail.’

Na vier tot in detail beantwoorde vragen sloot ze af met:

‘En ik krijg ook taart hoor – mijn verjaardag is op 4 juni en ik ga zéker taart eten.’

Gevolgd door een lachend gezichtje.

Zegeningen. Zuster Andrea Jaeger. En nog een lachend gezichtje.

Een beetje verbaasd was ik wel, toen ik mijn mailbox opende op 2 juni 2007. Op die zonnige voormiddag zat ik zoals gewoonlijk in het perscentrum van Roland Garros, waar ik verslag deed van het grandslamtoernooi in de chique buurt met brede Haussmann-boulevards in Parijs. Het was er zalig werken onder het lentezonnetje; ’s avonds gingen we met Belgische krantencollega’s tafelen in een bistro, onder het genot van een glaasje wijn. Tennis bleek telkens weer de stijlrijke sport bij uitstek, waar fair play gold en goede manieren heersten. Een lust voor het oog bovendien, zeker met spelers in hagelwitte pakjes. Vive Paris!

De tienerster die alles achterliet

In die tijd waren krantenpagina’s groter dan nu. Je kreeg als journalist ook meer ruimte voor je artikelen. Ik werkte voor de Belgische krant Het Nieuwsblad en deed niets liever dan collega’s de loef afsteken met unieke verhalen. Maar dat Andrea Jaeger me zou antwoorden – en dan nog uitgebreid – had ik nooit verwacht.

“Ik kon me niet indenken dat tennis de wereld beter en mooier zou maken.” – Andrea Jaeger

De Amerikaanse, geboren in 1965, was toen al jaren uit beeld verdwenen. Als een komeet was ze naar de top geschoten. Op haar veertiende werd ze prof – het waren de nadagen van de kindsterretjes in topsport, zoals in turnen, zwemmen en tennis. Met haar blonde haar, vlechten en hoofdband viel ze op, Andrea Jaeger. Ze versloeg met haar forse forehand legendes als Chris Evert, Billie Jean King, Martina Navratilova en Tracy Austin. Op haar zeventiende bereikte ze de finale van Roland Garros, een jaar later die van Wimbledon. Ze stond nummer twee op de wereldranglijst en verdiende geld als slijk. Maar op haar negentiende had ze er genoeg van. Te veel last van blessures en opgebrand, luidde de officiële versie.

Van centre court naar kloostergang

En zie: daar stond ze ineens, met een foto in nonnenhabijt in de krant. Met een glimlach tot achter haar oren. Hoezo?

‘Mijn favoriete herinnering van Roland Garros stamt uit 1982,’ mailde ze. ‘Ik versloeg toen Chris Evert op centre court, het hoofdterrein. En het was het jaar waarin ik de Sacré-Cœur-basiliek bezocht. In het tennis ging het me altijd om meer dan alleen maar goed spelen. That was the service part of me coming out.’

Ze zocht met andere woorden een hoger doel.

‘Ik kon me niet indenken dat tennis de wereld beter en mooier zou maken. In zekere zin was ik opgelucht toen ik geblesseerd raakte, want zo kon ik mijn talenten elders inzetten: door kinderen te helpen die minder geluk hadden in het leven. God dienen door kinderen te helpen. Ik was gezegend dat ik hiertoe geroepen werd. Heerlijk.’

Ze bad al tot God als heel jong meisje; zelfs haar ouders wisten van niets.

Little Star Foundation

Na haar tennisloopbaan richtte ze de Silver Line Foundation op, later hernoemd tot Little Star Foundation. Amerikaanse kinderen met kanker en trauma’s konden gratis op vakantie op een domein van de stichting. Ze kregen en krijgen er medische en financiële hulp, therapie en aandacht.

“Kinderen helpen is beter dan welke overwinning ook op een tennisterrein.” – Andrea Jaeger

‘Succes in het tennis kan nooit de vergelijking doorstaan met kinderen helpen,’ mailde ze.
‘Met de stichting hebben we al duizenden kinderen kunnen helpen zodat ze, ongeacht de hindernissen, misbruik of hun achtergrond, nog altijd een keuze hebben over hoe ze hun leven leiden. Plezier brengen, humor, liefde en langetermijnzorg en -steun bieden aan kinderen met kanker en andere kinderen in nood is beter dan welke overwinning ook op een tennisterrein.’

Andrea Jaeger studeerde godgeleerdheid, werd gewijd in de orde van de Dominicanen en droeg soms het nonnenhabijt. In 2007 vroeg ik haar per mail waarom God zo belangrijk voor haar is.

‘Een persoonlijke relatie met God en actief geloof in God is wat belangrijk voor me is,’ antwoordde ze. ‘God is al belangrijk, ongeacht of iemand in Hem gelooft of niet. Het is wat je doet met je geloof dat het verschil maakt – het actieve deel van je geloof – en het is belangrijk om daarop in te gaan als God roept.’

Ze schreef, en u leest het in haar originele Engels omdat het zo mooi klinkt:

‘That is the soul of my being, the spirit in which I love, the joy in how I live and is the heart of my word.’

En toen, nadat vele internationale media haar verhaal hadden gebracht, werd het weer stil rond Andrea Jaeger. Ze werkte verder met haar stichting en bleef zich inzetten voor kinderen.

De biecht – veertig jaar later

Tot de Britse kwaliteitskrant The Independent haar in 2022 interviewde – en haar misschien de vragen stelde die ik toen had moeten stellen, maar jammerlijk over het hoofd had gezien. Het artikel kreeg de titel Andrea Jaeger: The dark truth behind a tennis star’s burnout (gratis te lezen online).

Was Jaeger echt gestopt met tennis vanwege blessures en burn-out? En waarom wijdde ze haar leven aan God en aan kinderen met trauma?

Andrea Jaeger zweeg veertig jaar. Toen vertelde ze wat er écht gebeurde in de tenniswereld

Zowat veertig jaar had ze gezwegen. Nu had ze de moed haar verhaal te doen – in een tijd waarin in de topsport steeds meer aandacht is voor geestelijk en lichamelijk welzijn en veilige sportomgevingen.

Wat achter de schermen gebeurde

Ze moest om te beginnen afrekenen met haar hardhandige vader, een man van Duitse afkomst, die haar zowel psychologisch als fysiek klemzette met zijn onmenselijke strengheid. Minstens even schokkend is wat ze beschrijft over wat er gebeurde in de spelersruimtes van toernooien. Ze had het over de jaren waarin ze veertien, vijftien, zestien was.

Minstens dertig keer werd ze seksueel lastiggevallen door een vrouwelijke official van de WTA – de organisatie die het proftennis bij de vrouwen organiseert en begeleidt. Ze zag hoe minderjarige speelsters relaties hadden met hun coach of fysiotherapeut – van wie zij dan weer medische behandelingen moest ondergaan. Ze kreeg als minderjarige alcohol, ook als ze expliciet om een niet-alcoholisch drankje vroeg. Ook in de kleedkamers werd ze lastiggevallen. Klachten die ze uiteindelijk durfde te uiten, werden weggewuifd. Ze werd zelfs bedreigd met represailles. Terwijl het al zoveel moed had gevergd om haar mond open te doen.

Sommige collega’s zouden haar hebben gepest. Een keer vond ze scheermesjes in haar schoenen, en soms waren de snaren van haar racket doorgesneden. Ze kreeg denigrerende opmerkingen, ook over haar lichaam. Haar vader durfde ze niets vertellen – bang dat hij, als voormalig bokser, het recht in eigen hand zou nemen.

Topsport, trauma en hoop

En zo valt misschien beter te begrijpen waarom Andrea Jaeger haar leven wijdt aan kinderen en jongeren die pech hebben in het leven.

Tussen haakjes: vergeleken met de vroege jaren tachtig heeft de internationale sportwereld intussen een immense weg afgelegd – al is er nog werk aan de winkel. Er wordt alsmaar korter op de bal gespeeld rond geestelijke gezondheid, veilige sportpraktijken en lichamelijke integriteit. Een mijlpaal was de veroordeling in 2017 van de Amerikaanse turncoach Larry Nassar tot een levenslange celstraf. Hij had topturnster Simone Biles en ongeveer 250 andere turnsters seksueel aangerand.

Voor sommigen heiligt het doel de middelen. Maar die tijd is – gelukkig – voorbij

In Vlaanderen heb ikzelf, na speurwerk in Frankrijk, aangetoond dat de toenmalige kandidaat-hoofdcoach van de Gymfed, de Fransman Yves Kieffer, in zijn land een waarschuwing had gekregen wegens ongepaste taal en gedrag – iets wat hij verzwegen had. Hij kreeg de job, won olympisch goud met Nina Derwael, en werd later alsnog ontslagen – om een onopgehelderde reden.

Voor sommigen heiligt het doel de middelen. Maar die tijd is voorbij. Ook in de topsport.

Lees ook