Grootser leven onder een kleiner dak
Over ‘tiny living’ en de theologie van het genoeg
Verhuizen naar een tiny house is meer dan alleen kiezen voor een andere woonvorm. Het is een levenswijze waarin gemeenschap en zorg voor het milieu centraal staan en die blijk geeft van een toewijding aan het opbouwen van zorgzame, onderling verbonden en duurzame gemeenschappen. Dit werd Thandi Soko-De Jong duidelijk toen ze in gesprek ging met Anneke Bos, een maatschappelijk werker in Rotterdam die mensen met verschillende beperkingen ondersteunt en die zelf binnenkort in een tiny house gaat wonen.
De Tiny House-gemeenschap Alteklein is een proefproject dat in 2022 door de gemeente Goeree-Overflakkee is goedgekeurd. Het combineert kleinschalig wonen met een duurzame samenwerking met de bestaande biologische boerderij BI-JOVIRA. Hier wonen bewoners bewust en met het oog op de toekomst, zowel in de manier waarop hun huizen zijn ontworpen als in de keuzes die ze maken op het gebied van ruimte, energie en dagelijks verbruik.
Verhuizen naar zo’n gemeenschap kan betekenen dat je het gemak van het stadsleven achter je laat en in een kleinere ruimte gaat wonen, maar het betekent ook dat je nauwer verbonden raakt met de natuur. Bij Alteklein zorgen de bewoners gezamenlijk voor een voedselbos van 2,3 hectare, terwijl ze wonen in huizen die niet groter zijn dan nodig – met kleine huizen met een maximale oppervlakte van 50 vierkante meter. Voor Bos zijn er veel goede redenen om de stap te zetten naar een tiny house-gemeenschap: haar geloof, jarenlange ervaring met het leven in een leefgemeenschap in Rotterdam en een diepe toewijding aan de zorg voor het milieu kwamen allemaal samen in haar beslissing om zich bij de gemeenschap aan te sluiten.
Tijdens een kopje koffie op een warme zomermiddag in een boekwinkelcafé in Rotterdam spraken we over hoe deze verschillende aspecten haar besluit hebben helpen vormgeven om in een tiny house te gaan wonen. Keer op keer kwam het gesprek terug op intentioneel leven: de keuze om deel uit te maken van een groep die echt een verschil maakt voor zowel de mens als de planeet. Hoe kijkt Bos terug op het pad dat haar naar Alteklein heeft geleid? Hoe voelde het om zo’n beslissing te nemen? Welke vragen moest ze uitwerken, en welke rol speelde haar geloof? Ons gesprek nam ons mee op een diepgaande en bijzondere reis.
Wat heeft je ertoe gebracht om voor deze levensstijl te kiezen — en op welk moment wist je dat een tiny house in een gemeenschap als Alteklein de juiste weg voor je was?
“Ik ben al jaren geïnteresseerd in Offgrid leven. Zoals we nu leven maken we uiteindelijk de aarde kapot. Er moet een andere manier zijn om te leven. Er zijn kleine stappen die je als individu kunt zetten. Kleding tweedehands kopen, vegetarisch en biologisch eten, reizen met het OV, minder vliegen, eerlijk geproduceerde apparaten kopen. Al die stapjes heb ik gezet, maar ik heb de behoefte om het ook te delen met anderen en een grotere impact te maken. Het is mooi om het als collectief aan te pakken en een groter verschil te kunnen maken.”
Wat laat je achter – materieel, financieel, spiritueel of geestelijk – en hoe voel je je daarbij?
“Ik laat een community achter met mensen met wie ik bijna 14 jaar heb samengewoond. Hier heb ik geleerd dat het belangrijk is om er voor elkaar te zijn en voor elkaar te zorgen. Het maakt het leven minder zwaar als je anderen hebt om het mee te delen. En omdat het na al die jaren als een familie voelt, dagen we elkaar ook uit om anders of verder te kijken. Financieel was het een uitdaging om het tiny house rond te krijgen. Op papier zou het niet kunnen, omdat ik in mijn eentje niet genoeg financiële middelen heb.”
Die ogenschijnlijke kloof tussen haar financiële situatie en de mogelijkheid om naar een tiny house te verhuizen, werd al snel weggenomen door wat Anneke beschrijft als Gods voorzienigheid: een bevestiging dat dit voor haar de juiste weg was om te volgen. Ze vertelde het opmerkelijke verhaal over hoe God steeds weer een weg baande om haar droom waar te maken. Waar haar eigen middelen en andere mogelijke bronnen tekortschoten, maakten de aanmoedigingen en de praktische financiële steun van haar broer en ouders het verschil.
Wonen in een gemeenschap met woningen van 50 m² naast een actieve biologische boerderij betekent dat je privéleven en het leven in gemeenschap bewust met elkaar verweven zijn — hoe denk je dat je dagelijks de balans kan behouden?
“Het is een uitdaging om genoeg ruimte te laten voor anderen, maar ook aandacht te hebben voor je eigen grenzen en ruimte. In een community is er ruimte voor iedereen, ook als je even een slechte dag hebt. De basis is wel zelfzorg, je kan pas voor een ander zorgen als je ook aandacht hebt voor jezelf en je eigen grenzen.”
Het Alteklein-proefproject is slechts voor tien jaar goedgekeurd – hoe ga je om met die tijdelijkheid, en wat zegt dat volgens jou over de manier waarop de meesten van ons huisvesting zien als een vorm van zekerheid?
“Mensen halen zelfwaarde uit het formaat van het huis, de locatie en alle ruimte die ze hebben. Ik vind het belangrijker om een community om me heen te hebben van mensen die naar elkaar omkijken en die voor elkaar zorgen. Het is in een individualistische wereld een tegenbeweging om ervoor te kiezen om samen te leven en te delen. De mogelijkheid dat het eindigt na tien jaar houdt me niet tegen om erin te stappen. Ik zie een urgentie in het promoten van een andere manier van leven in de wereld. Het moet niet gaan over meer consumptie en meer bezit, maar we moeten terug naar voor elkaar zorgen en naar elkaar omkijken. Ons uitgangspunt is zoals het beschreven staat in Romeinen 12:9-21.”
Laat uw liefde geen schijnvertoning zijn. Keer u af van het slechte en houd u vast aan het goede. Houd veel van elkaar, als broeders en zusters, en laat elkaar uw waardering blijken. Laat uw ijver niet verslappen, maar dien de Here vol enthousiasme. Wees blij, want God gaat iets geweldigs voor u doen. Geef niet op als u het erg moeilijk krijgt en houd nooit op met bidden. Help de gelovigen die tegenslag hebben en doe altijd uw best om gastvrij te zijn. Wens de mensen die u vervolgen alle goeds toe. U moet hun niets kwaads toewensen. Wees blij met wie blij zijn en wees verdrietig met wie verdrietig zijn. U moet één van hart en ziel zijn. Wees niet hoogmoedig, maar doe uw best nederig te zijn. Doe niet of u de wijsheid in pacht hebt. Als iemand u kwaad doet, zet het hem dan niet betaald. Doe liever iets goeds voor alle mensen. Probeer, voor zover het van u afhangt, met iedereen in vrede te leven. Neem nooit wraak, vrienden! Laat dat maar aan God over, want Hij heeft gezegd: ‘Mij komt de wraak toe, Ik bepaal de straf voor alle zonden.’ Maar u moet doen zoals het in Spreuken staat: ‘Als uw vijand honger heeft, geef hem te eten. En als hij dorst heeft, geef hem te drinken. Zo stapelt u gloeiende kolen op zijn hoofd.’ Dan zal hij misschien een andere houding aannemen. Laat het kwade u niet overwinnen, maar overwin het door het goede te doen (HTB)
“Een woning bezitten geeft je de zekerheid van een dak boven je hoofd, die behoefte heb ik ook. Maar het hoeft geen groot dak te zijn. Je hebt een plek nodig om te eten, te slapen en te relaxen. En voor mij moet er ook ruimte zijn om anderen te ontvangen of om te delen wat ik heb, dit kan ook aandacht en tijd zijn of mijn skills. Het gaat in mijn optiek niet alleen over de zekerheid van een dak, maar om de zekerheid dat iemand weet dat je bestaat en dat we er voor elkaar zijn en het leven samen kunnen dragen.”
Wat hoop je dat deze keuze uitstraalt naar de mensen om je heen – familie, vrienden, collega’s, kennissen? En wat hoop je dat ze gaan denken?
“Dat het anders kan. Ik hoop dat het mensen inspireert om meer aandacht te hebben voor de mensen om hun heen die geen familie zijn. Ook hoop ik dat mensen meer en beter gaan zorgen voor de aarde en alles wat het ons geeft: water, energie, groen. Wat je erin stopt, komt er ook uit. Ik hoop dat mensen zich gaan afvragen wat ze kunnen veranderen in de wereld om hen heen. Dat ze niet meer denken dat je in je eentje het verschil niet kan maken maar dat een verandering bij jou begint. Je weet nooit wie je inspireert en wie je tot de volgende stap zet met jouw kleine verandering. Je kunt de wereld niet veranderen, maar wel de directe wereld om je heen.”
Ik vind het wijze, betekenisvolle woorden van Anneke. De hele wereld veranderen ligt weliswaar buiten het bereik van één persoon, maar de directe wereld om je heen veranderen ligt altijd binnen handbereik. Dat laat ook Matteüs 5:13a weten: “U bent als zout voor de wereld.” (HTB). Samen met haar mede-voorstanders van tiny houses gelooft Anneke dat het leven in de wereld van vandaag anders kan en dat echte verandering begint bij de keuzes die we in ons eigen leven maken. In een wereld die wordt gekenmerkt door individualisme en consumptie, geeft haar keuze om eenvoudiger te leven een stille maar krachtige boodschap af over “werken aan het algemeen belang”. Anders gezegd: grootser leven onder een kleiner dak.
Thandi Soko-de Jong is co-moderator van de gender justice reference group van de Wereldraad van Kerken.
