“Er is binnen de kerk te weinig aandacht voor milieu en dierenleed”

Martine Meijers is nieuwsgierig naar jonge christenen. Waar zijn ze mee bezig en wat drijft ze? Dit keer gaat ze in gesprek met ondernemer Leonoor Leus (Brussel, °1992), oprichter van ‘Vegan Brussels’ en ‘Changemaker Collective’. Hoewel Leonoor is opgeleid als architect wilde ze haar impact op de wereld vergroten. Drie jaar geleden bekeerde ze zich tot het christendom en nu richt ze zich op het zoeken, delen en verspreiden van het goede.  

Je hebt een heel eigen blik op wat een kerk kan zijn. Kun je daar meer over vertellen?

“Wat ik hoop en wil als volgende stap voor de kerk, is dat ze zich meer opent. Dat we niet enkel blijven hangen in ‘Je komt hier omdat je in Christus gelooft’. Het zou echt fijn zijn als we plekken kunnen creëren waar we van elkaar houden, van elkaar leren, en samen zien hoe we beter kunnen zorgen voor de wereld. Ik zie dat als een missie binnen de kerk. Maar mijn persoonlijke missie om mensen te activeren om beter voor de wereld te zorgen, blijft ook gewoon bestaan. Die twee sluiten elkaar niet uit.”

Je denkt dan aan heel praktische initiatieven?

“Ja. Het mag niet beperkt blijven tot woorden of enkel het delen binnen de kerk. Het moet zich ook vertalen in dingen die we ondernemen. We moeten ons inzetten en de liefde van Jezus tonen op een manier die mensen begrijpen en kunnen horen. Door bepaalde noden in de maatschappij aan te voelen en daar iets mee te doen. Aan het werk gaan rond actuele thema’s. En dat hoeft niet in een kerk plaats te vinden of aan een bepaalde kerk verbonden te zijn. Een moderne, levende kerk bestaat voor mij niet alleen binnen haar muren maar treedt ook naar buiten, om daar werkende handen te zijn. Vroeger stichtten christenen ziekenhuizen en scholen; ik hoop dat we ook vandaag die rol meer kunnen oppakken. We moeten binnen en buiten de kerk een gemeenschapsgevoel cultiveren, waar mensen zich welkom voelen en gezien worden. In sommige kerken waar ik geweest ben, heb ik dat niet zo ervaren. Ik had niet het gevoel dat daar iets anders werd aangeboden dan wat de wereld ons biedt.”

Vroeger stichtten christenen ziekenhuizen en scholen; ik hoop dat we ook vandaag die rol meer kunnen oppakken

Hoe zouden we dat dan meer kunnen uitstralen?

“De hele missie van Jezus was om te delen. Dus, laten we samen aan tafel gaan zitten en het brood delen, zoals Jezus ook deed. En daar kan dan een gesprek ontstaan. Iedereen zou welkom moeten zijn. Ik geloof dat de kerk daar nog in kan groeien, in dat delen en naar buiten treden.”

“Ik stel mezelf vaak de vraag: ‘Hoe had ik me aangesproken gevoeld in de tijd dat ik nog niet gelovig was?’ Waarschijnlijk niet door de klassieke kerkelijke traditie, maar door mensen samen te brengen rond de tafel. Want voor sommige mensen is de kerktaal een stap te ver. Met die strakke structuren had je mij niet overtuigd. Te vast in traditie. Het is een moeilijke balans, dat wel. De geloofstraditie bewaren, maar tegelijk ruimte laten voor evolutie en nieuwe invalshoeken. Het geloof levend houden, zonder de kern te verliezen.”

Ik stel mezelf vaak de vraag: ‘Hoe had ik me aangesproken gevoeld in de tijd dat ik nog niet gelovig was?’

Op welke manier treed jij naar buiten als actieve christen?

“Ik ben erg gedreven als veganist. Dat wij vlees eten en vooral hoe er in de intensieve vleesindustrie met dieren wordt omgegaan – dat kan niet de bedoeling zijn. Wat vandaag gebeurt in slachthuizen staat heel ver af van christendom, liefde of goedheid. Daar wil ik graag iets aan doen.”

“Ik zie trouwens wel verbanden tussen mijn engagement als veganist en mijn geloof. Ik ging vroeger als veganist al de straat op om te evangeliseren (lacht). Vandaag probeer ik via Changemaker Collective mensen samen te brengen die een ander geluid willen laten horen in onze gecompliceerde wereld. Ik wil vooral dat mensen aan mijn manier van leven kunnen zien dat ik christen ben. Niet doordat ik voortdurend uitleg geef over mijn geloof, maar doordat ze het ervaren in mijn handelen.”

Ben je opgegroeid in een christelijk gezin?

“Niet echt. Mijn ouders hadden wel voeling met spiritualiteit. Ze waren bezig met filosofie, antroposofie, astrologie, en de wereld begrijpen.”

Hoe ben je tot het christendom gekomen?

“Ik was op zoek naar een modaliteit, een manier, een spiritualiteit die bij mij paste. De laatste zes, zeven jaar ben ik echt actief op zoek gegaan, in allerlei richtingen. Ik wilde weten: ‘Is er iets meer, en hoe ziet dat er dan uit? Hoe bereik ik dat?’ Mijn zoektocht begon onder andere met ‘familieopstellingen’. Daardoor ging ik me afvragen of er een connectie is tussen ons en energetische velden, als dat er is, en of we die velden kunnen waarnemen. Ik heb ook veel yoga gedaan, meditatie, en reiki. Dat was niet super zweverig voor mij, het was wel redelijk praktisch. Ik vond daar rust en vrede in en het gevoel dat er iets groters was. Ik zocht naar tekens die me konden gidsen. Ik zocht naar een spirituele leider.”

“In die periode van zoeken heb ik tussen 2021 en 2023 een tijd in Mexico gewoond en gewerkt, en er wat ervaring opgedaan met het gebruik van plantmedicijnen. Die gaven me een spirituele ervaring: ik werd me bewust van een laag van ons bewustzijn die we normaal gezien niet opmerken. Ik voelde liefde, vrijheid, geborgenheid. Het gaf me inzicht in mijn eigen leven, mijn psychologie. Op dat moment dacht ik: ‘Yes, ik heb het licht gezien. Dit is het antwoord’. Maar het effect van die middelen was natuurlijk tijdelijk, net zoals bij de andere wegen die ik had onderzocht. Ik vond geen waarheid die standhield.”

“Uiteindelijk heb ik, nu drie jaar geleden, Jezus gezien. Dat voelde zo anders dan alle andere ervaringen die ik daarvoor had. Het was zo helder en duidelijk. Hij sprak tot mij op een manier die ik daarvoor nog nooit had ervaren. Ik voelde: Hij kent mij. En ik  ervoer meteen: dit is anders. Een rijke wereld, waar je ook een moreel kompas krijgt aangereikt; hoe ga je met andere mensen om?”

Uiteindelijk heb ik, nu drie jaar geleden, Jezus gezien. Dat voelde zo anders dan alle andere ervaringen die ik daarvoor had

“Voor mijn bekering was Jezus iets dat wel bestond, dat in onze cultuur zit, maar ik heb nooit te horen gekregen dat Hij het antwoord was. Nooit op de manier zoals ik het nu ervaar. Maar het was niet altijd gemakkelijk. Want Hij zette me ook wel op mijn plaats op een bepaalde manier. Het was best confronterend en corrigerend. Maar daardoor wist ik: ‘Dit is echt, dit is waarheid. Ik verzin dit niet.’ Ik vond er een waarheid, maar ook een heel persoonlijke relatie. Bijzonder toch hè, hoe God mensen kan zoeken, hoe Hij mij kon vinden en komen halen. Jezus ontdekken heeft een heel grote impact gehad op mijn leven. Ik stond ineens in vuur en vlam en ik had het gevoel dat ik heel veel tijd moest inhalen. Zo van, als ik dit eerder had geweten…. (lacht). Ik ben er echt ingevlogen.”

Als je niet christelijk bent opgevoed is dat best een grote verandering, denk ik.

“Ja dat klopt. Vroeger dacht ik dat religie een manier was om te controleren en te onderdrukken. Maar ik ontdekte precies het omgekeerde: God leidt me naar de beste versie van mezelf.”

“Mijn geloof biedt me de veiligheid en geborgenheid om met God te kunnen delen waar ik mee zit, bijvoorbeeld verdriet en boosheid. Bovendien biedt het ook echte oplossingen: in die eerdere spirituele kringen vond ik soms rust, soms aanvaarding, dat soort dingen. Maar nooit echte verandering. Binnen het christendom kreeg ik plotseling al die tools: vergeving, liefde, heling, compassie.”Wat heb je vervolgens gedaan?

“Ik was in Mexico toen ik mijn Godservaring had. Ik ben teruggegaan naar België. God bracht me ertoe een aantal mensen uit mijn verleden op te zoeken, gesprekken te voeren en vergeving te zoeken voor oude wonden. En telkens als ik een gesprek met iemand had gedaan, voelde ik een stukje last dat van mijn hart viel.”

God bracht me ertoe een aantal mensen uit mijn verleden op te zoeken, gesprekken te voeren en vergeving te zoeken voor oude wonden

“Het gekke is, dat ik daar voorheen niet bewust mee bezig was, want het ging om mensen waar ik al niet meer aan dacht. Ik had die dingen opgeborgen. God vroeg me ze aan te pakken, te belijden. Het voelde alsof Hij allemaal glasscherven uit mijn hart aan het halen was. Het voelde alsof plotseling de vinger werd gelegd op de root, de oorzaak van bepaalde situaties in mijn leven.”

De ontdekking van het geloof in Jezus is bij je gebleven

“Ja, ik heb er zo’ n vrijheid in gevonden, dat ik alleen maar meer wilde. Daar waar ik eerder op mijn weg even een korte intense ervaring beleefde waarna het weer voorbij was, bleef dit. Het contact met dat grotere, dat wij in het dagelijks leven niet kunnen zien, bleef. Ik zie dat Hij de bron is van alles, dat Hij het begin is van alles, dat Hij mij kent op een manier die ik nooit in de fysieke wereld heb meegemaakt.

Maar ook werd ik gestuurd naar echte dingen in mijn leven, die ik kon gaan aanpakken vanuit die veiligheid waar ik het over had. Niet enkel vergeving, maar ook heling. Zaken die me onbewust bezighielden, en die ik mocht loslaten. Dat heeft alles veranderd, dat heeft heel veel ruimte gegeven. God maakte een brug tussen die twee: de spirituele ervaring van Jezus dichtbij te voelen, en de praktische consequenties van mijn gevonden geloof. Het kunnen oplossen en loslaten van belastende herinneringen en kwetsuren.”

Zaken die me onbewust bezighielden, mocht ik loslaten. Dat heeft alles veranderd, dat heeft heel veel ruimte gegeven

En je bent een kerk gaan zoeken…

“Ik heb veel gebeden of God me wilde helpen om een goede kerk te vinden. Ik heb er verschillende bezocht, maar vond niet direct mijn ding. Ik denk dat God dat opzettelijk heeft gedaan. Dat het te vroeg was om in een community te worden opgenomen, dat ik eerst nog zelf dingen moest onderzoeken. De Bijbel lezen, bestuderen, bidden en ontdekken wie God is. Hij bracht ook mensen op mijn pad die me konden leren over wie Hij is. Bijvoorbeeld een vriendin die net voor mij ook bekeerd is. Overal zag ik afbeeldingen van Jezus. Ik had echt het gevoel dat deze ontdekking ineens het brandpunt in mijn leven was. Dat eerste jaar was dat best zoeken, want ik dacht: ‘Dit is helemaal niet mijn identiteit, dit is helemaal niet wie ik dacht dat ik was.’”

Hoe reageerde je omgeving?

“Ik kreeg soms heel heftige reacties van mensen. Het weerhield me niet om verder te studeren, verder te graven. Al was ik ook ongerust: wat als mensen me in de steek laten? Hoe moet ik daar dan mee omgaan? Tegelijk ben ik vanaf het begin open geweest over mijn geloof. Ik heb het nooit verstopt. En ik kwam ook niet de deuren inslaan zo van: ‘Ik geloof en dus moet jij dat ook’. Ik was gewoon super enthousiast. Ik had het antwoord gevonden op vragen waar ik al jaren mee zat.”

“En ja, toen ik voor mezelf wist dat dit de weg was die ik wilde gaan volgen, was dat voor sommige mensen te moeilijk om te begrijpen. Zonder veel gesprek of nieuwsgierigheid werd de deur soms gewoon dichtgedaan. Er werd niet gevraagd ‘Hoe is dat voor jou? Kun je meer vertellen over wat jou zo boeit?’ Het was gewoon: ‘Als je daarin gelooft, dan ben je niet meer welkom.”

En ja, toen ik voor mezelf wist dat dit de weg was die ik wilde gaan volgen, was dat voor sommige mensen te moeilijk om te begrijpen

“Na één zo’n gesprek met twee vriendinnen, waarin ook geen opening mogelijk was, werd duidelijk dat onze wegen zouden scheiden. Ik liep weg met veel verdriet maar nog geen vijf meter verderop voelde ik een enorme rust en vrijheid over me komen. Zo van: ‘Het doet me pijn dat zij dit niet kunnen aanvaarden, dat ze me niet kunnen zien voor wie ik ben. Maar ik wil graag mijn pad lopen, ik weet dat dat het juiste is.’ Ik geloof dat God bepaalde vriendschappen moest weghalen die niet meer in mijn leven passen. Ik blijf wel bidden voor die mensen, dat ze op een gegeven moment wel open zijn om naar die boodschap te luisteren. Ik vind het heel jammer dat het zo gelopen is, maar ik heb er een zekere rust in gevonden, omdat ik weet dat God dit wel met een reden doet.”

En je vond een kerk en mensen om het geloof mee te delen…

“Ja. Nadat ik een aantal belangrijke stappen van vergeving had gezet, had ik het gevoel dat God tegen me zei: ‘Nu kunnen we verder.’ Kort daarna heeft Hij me naar een eigenzinnige evangelische kerk in Brussel gebracht waar ik me meteen thuis voelde. Ik vond er de ruimte voor een vrije beleving van God en dat was juist wat ik nodig had. Ik sloot me er direct aan bij allerlei activiteiten om mijn kennis van de Bijbel, het geloof, en mijn eigen ontwikkeling daarin verder te verdiepen. Ik mocht ondertussen ook al een geloofsgetuigenis afleggen in een dienst, in het kort vertellen over hoe ik Jezus heb leren kennen. Eigenlijk dacht ik niet dat mijn verhaal zo interessant was, maar mensen kwamen achteraf toch zeggen dat ze het heel waardevol vonden. Waarschijnlijk kunnen zulke getuigenissen dan toch inspirerend zijn.”

Wat is je Godbeeld?

“Voor mij is God in de eerste plaats een Vader. Tijden mijn eerste ervaring met Jezus voelde ik meteen: ik ben nu eindelijk thuis. God is een autoriteit, maar een veilige autoriteit. Dat is niet altijd makkelijk geweest, ik voelde in het begin ook wel weerstand, angst en twijfel, maar telkens gaf Hij me die zekerheid: bij Mij ben je veilig.”

“Ik heb ook de zogenaamde ‘regels’ die het christendom oplegt, leren begrijpen. Ze zijn niet belemmerend bedoeld of bestraffend. Ze zijn er om je te leiden, te gidsen, te beschermen. Bijvoorbeeld als het gaat over seksualiteit. Geen seks voor het huwelijk, ik begreep dat niet. Waarom zou je jezelf zo’n beperking opleggen? Maar langzaamaan voelde ik mijn hart veranderen, ik begon de reden erachter te zien: trouw, toewijding naar elkaar. Dat zijn allemaal mooie waarden. Het gaat niet om verbieden, omdat het slecht is maar omdat God wil ons behoeden. God ziet ons graag in een gesloten, veilige relatie. Een liefhebbende God wil het beste voor zijn kinderen. Hij wil dat Zijn dochter bij een man is die haar respecteert, die haar beschermt, die gekozen heeft voor haar. Dat waren allemaal dingen die ik opnieuw moest leren. En God bevestigde me telkens: wat jij ook doet of hoe ver jij ook loopt: Ik zal er zijn.”

Tijdens mijn eerste ervaring met Jezus voelde ik meteen: ik ben nu eindelijk thuis

Heb je ook veel gehad aan de mensen in jouw kerk?

“Ja, het was bevrijdend om in een community terecht te komen die het goede probeert te doen. We slagen er niet altijd in, maar de wil en de inspiratie zijn er. Ik zag er gezonde koppels, gezinnen met jonge kinderen, goede dynamieken; het was wel nieuw voor mij om dat te zien. En iedereen wil er ook voor elkaar zijn. Dat is heel mooi om te zien. Mensen die zich volledig geven voor de gemeenschap, zonder verwachtingen of bijbedoelingen, dat zie je toch niet zoveel op andere plaatsen. Ik ervaar bij hen geborgenheid en een plek om God te ontdekken.”

Zijn er ook zaken binnen de kerkelijke omgeving waar je twijfels bij hebt?

“Toen ik kerkdiensten begon bij te wonen, viel het me op dat er relatief weinig wordt verwezen naar de woorden van Jezus zelf. Het gaat vaak over andere figuren uit de Bijbel, profeten en schriftgeleerden. Opvattingen en interpretaties, maar weinig over wat Jezus nu eigenlijk zei. Misschien dat dat verklaart dat er zoveel verschillende stromingen binnen de kerk zijn. Omdat er telkens wordt gesproken over wat er over Jezus is geschreven, of wat mensen ervan hebben begrepen. In plaats van zijn eigen woorden. Ik denk dat je dan soms de essentie mist.”

“Het lijkt me ook verwarrend van buitenaf. Ik snap waarom mensen denken: ‘Jullie zijn het zelf niet met elkaar eens over wat de goede weg is en wat de essentie is, hoe wil je mij dat verkopen?’ Hoe meer we naar de essentie gaan, hoe minder we over de rest moeten discussiëren, hoe meer we elkaar kunnen vinden in de kern van het geloof. In de kerk waar ik bij aangesloten ben organiseren we evenementen en uitwisselingen met andere kerken. Ze proberen verschillende stromingen binnen het geloof samen te brengen. Katholiek, orthodox, iedereen die daarvoor openstaat. We zoeken naar overeenkomsten. Heel belangrijk. Wij bidden dan ook voor meer eenheid binnen de kerk.”

“Een ander punt dat me opvalt binnen de kerk is dat ik denk dat we ons vaker mogen afvragen hoe we als christenen concreet zorg kunnen dragen voor de wereld. Dat hoort volgens mij bij het volgen van Jezus. Van thuis uit heb ik meegekregen dat het belangrijk is om zorg te dragen voor de wereld, er respect voor te hebben. Weet je, van nature ben ik altijd al heel begaan geweest. Op school kwam ik al op voor kinderen die gepest werden, ik kon niet tegen onrecht. Dat verlangen is door mijn geloof alleen maar sterker geworden. Ik kreeg steeds meer respect voor de natuur, de dieren, onze wereld. Wij mensen hebben daar een beschermende taak in, als steward over God’s creatie.”

Een ander punt dat me opvalt binnen de kerk is dat ik denk dat we ons vaker mogen afvragen hoe we als christenen concreet zorg kunnen dragen voor de wereld

En daar is, vind je, niet genoeg aandacht voor binnen de kerk?

“Nee, er is eigenlijk amper aandacht voor milieu, duurzaamheid en dierenwelzijn. Dat frustreert me weleens. We zeggen wel dat we God willen eren in alles wat we doen maar in hoe we omgaan met de wereld en de dieren, zie ik dat maar weinig. Ik begrijp niet goed dat mensen die zo begaan zijn, die zo vanuit liefde leven, het toch heel moeilijk vinden om die verbinding te leggen. Hoe kan dat?”“Wat de dieren betreft, ik heb daar echt naar gezocht in de Bijbel: wil God dat we dieren eten of niet? Ik concludeer van niet. Kijk maar naar de tuin van Eden, in het boek van Genesis. Daar gaf God ons plantaardig eten. Ook Jezus doet in Mattheüs 5:23-24 een appel op zijn toehoorders dat dierenoffers, die in die tijd heel vanzelfsprekend waren en hoorden bij de cultuur, niet op de eerste plaats mogen staan: Verzoening met je naaste is veel belangrijker, richt je daarop. Toch een heel ander inzicht dan in die tijd gangbaar was, hè? In Jesaja 11:6 vind je dan weer iets terug over het vreedzaam samenleven van dieren. Hier wordt een vredige toekomst voorspeld waar de wolf met het lam gaat liggen, de panter zich neervlijt naast het bokje. Er zal geen geweld, pijn of dood meer zijn. Dat vind ik zo mooi.”

We zeggen wel dat we God willen eren in alles wat we doen maar in hoe we omgaan met de wereld en de dieren, zie ik dat maar weinig

“Daarom kies ik zelf voor een plantaardige levensstijl. Voor mij is dat echt een beeld van liefde en inclusiviteit, samen rond de tafel, vreedzaam, plantaardig voedsel delen. Ook voor je gezondheid is plantaardige voeding trouwens beter. Maar het is soms moeilijk om dit thema aan te brengen in mijn kerk. Mensen reageren vaak heel defensief of onverschillig. Wat ik heel gek vind.”

Je past je idealen ook toe in je eigen leven, als ondernemer?

“Ja. Architectuur blijft iets wat ik graag doe. Maar ik voelde steeds sterker dat ik op een andere manier meer impact kon hebben. Ik verlang ernaar om verandering in de wereld te brengen. Ik heb God daarin om leiding gevraagd en ervaar het vertrouwen dat ik deze weg mag gaan, en dat ik zo de grootst mogelijke impact zal hebben.”

Je hebt recent het Changemaker Collective opgericht. Kun je het kort toelichten?

“Changemaker Collective brengt mensen samen die als ondernemer een positieve verandering willen maken in de wereld, mensen die ideeën hebben om mee aan de slag te gaan, mensen die verbinden en innovatie willen, een andere boodschap willen brengen in onze maatschappij. Binnen de gemeenschap kunnen ze elkaar aanmoedigen en versterken.”

Daar presenteer je je niet als christen…

“Dat blijft inderdaad in het midden liggen. Ik denk om meer openheid te creëren. In eerste instantie wilde ik de focus op mijn geloof leggen. Maar tijdens het bidden kreeg ik sterk het gevoel dat God me duidelijk maakte: ‘Maak niet van Mij je hele persoonlijkheid.’ Daarom wil ik mensen in de eerste plaats laten zien wat mijn waarden zijn, waar ik voor sta, hoe ik in de wereld sta, hoe ik onderneem. Op een later moment kan duidelijk worden dat ik vanuit een christelijk standpunt werk – en hopelijk is er dan ook begrip voor.”

Wat betekent christen zijn voor jou?

“Eén van de eerste zinnen die God tegen mij gesproken heeft is: ‘Ik ga uw hart van steen nemen en u een hart van vlees geven.’  Dat is één van de dingen die ik in mijn transformatie heb gezien. Ik heb bevrijding ervaren. Vergeving. Genezing. Mijn hart is warmer en zachter geworden. Ik ben meer mezelf geworden. En ik probeer nu zo te leven: meer vanuit liefde. Ik hoop dat andere christenen dat ook doen. Dat we niet alleen vanuit kennis of overtuiging leven, maar vooral vanuit een hart dat door liefde wordt gestuurd.”