Genieten
Bij Prediker 3,1-13, Psalm 126 en Marcus 4,1-9
Bij Biddag gaat het om aandacht voor wat mensen bezighoudt in relatie tot werk en economie. De voorbereiding begint, zoals eigenlijk voor iedere viering, met het hebben van oor en oog voor de ervaringen, bezigheden en beslommeringen van mensen.
In de intro van Prediker 3,1 – ‘Voor alles wat gebeurt is er een uur, een tijd voor alles wat er is onder de hemel’ – vallen al deze ervaringen, bezigheden en beslommeringen samen in hun bonte veelkleurigheid én gelijktijdigheid. Op baren volgt niet alleen sterven, op breken niet alleen bouwen. Al die dingen gebeuren ook naast elkaar. En God heeft dan wel volgens Prediker aan alles ‘de goede plaats in de tijd gegeven’, de zin moet de mens ontgaan. Het is voor de mens het beste om het goede van het leven te genieten.
Prediker hierin verstaan als een cynicus is een misvatting. De strekking lijkt veeleer dat de greep naar de zin van het leven de mens volgens Prediker wel te hoog of te diep moet gaan en afleidt van het genieten van het goede leven. Niet voor niets is in het jodendom het boek Prediker als feestrol gekoppeld aan het Loofhuttenfeest. Dit is een vrolijk feest, waarbij men geniet van het goede dat het leven/God biedt. Dit goede wordt genoten in het besef dat het mogelijk is om een crisis, letterlijk een woestijnervaring, te boven te komen door het goede gezamenlijk te genieten. De vrolijkheid van dit feest vinden we terug in Psalm 126, in de vreugde over het keren door de HEER van het lot van Sion en in de vreugde over het weerkeren van water in de woestijn.
Werk en economie
Voor iedere viering geldt dat behalve de tekst van de Bijbel, ook de ‘tekst’ van de context aandacht verdient. Bij Biddag zoomen we nog iets verder op die context in. Komen in ‘gewone’ vieringen werk en economie voorbij als onderdelen van het leven, zoals er vele zijn, op de Biddag bekijken we het ‘gewone’ leven even specifiek vanuit het blikveld van werk en economie.
In deze tijd wordt dit blikveld sterk bepaald door de nasleep van een economische crisis, een nog steeds hoge werkloosheid en de zich aandienende participatiesamenleving. Op de arbeidsmarkt wordt voor 2015 een bescheiden groei van banen verwacht, en dan vooral een groei van tijdelijke banen. Vaste banen komen verder onder druk te staan. De vaste baan staat voor velen nog voor zekerheid, terwijl een tijdelijke baan onzekerheid met zich mee brengt. In onze samenleving lopen we hier op het moment mee vast. Iedereen moet in het kader van de participatiesamenleving zo veel mogelijk participeren in betaald werk, maar vooral in het toegenomen flexibele werk weten we mensen nog te weinig zekerheid te bieden. Vooral mensen aan de onderkant van de arbeidsmarkt zijn hier kwetsbaar in. In deze tijd van hoge werkloosheid zoeken hogeropgeleiden hun kansen ook in de lagere regionen van de arbeidsmarkt. Het gevolg is dat vooral laagopgeleiden in de rafelranden van de arbeidsmarkt, in een bijstandsuitkering terechtkomen en te maken krijgen met het nieuwe regime van de Participatiewet.
De gemeenten die de Participatiewet in 2015 gaan uitvoeren, moeten arbeidsgehandicapten aan een baan helpen en bijstandsgerechtigden de mogelijkheid bieden om voor een uitkering een tegenprestatie te leveren. Er is echter een groot verschil in kansen op werk tussen regio’s en gemeenten onderling. Wat mensen allemaal graag willen, is werk waarin ze hun talenten kunnen ontplooien en ontwikkelen. Werk waarvoor ze een redelijke beloning ontvangen, waarin ze zich gerespecteerd weten en hun waardigheid bevestigd zien. Bereidwillige ambtenaren en werkgevers kunnen veel, maar het vinden van banen is op het moment pionierswerk met grote risico’s. Het wordt volgens wethouders in ieder geval een hels karwei om de belofte zo veel mogelijk mensen aan werk te helpen, waar te maken. Waar men eigenlijk op wacht, is het aantrekken van de economie of een herverdeling van het beschikbare werk.
Biddag
Wat is in uw regio de aard van het blikveld van werk en economie? Hoe hoog is in uw regio de werkloosheid en wat zijn de kansen op werk? Hoe geeft in uw regio de burgerlijke gemeente uitvoering aan de Participatiewet? Voor velen brengt de huidige situatie verarming met zich mee. Is uw kerkelijke gemeente of parochie betrokken bij initiatieven in het kader van noodhulp, voedselbank, schuldhulpverlening of begeleiding van werklozen naar werk, vrijwilligerswerk en andere zaken? Al deze vragen kunnen in de voorbereiding op Biddag een rol spelen en een plek krijgen in een viering. Betrokkenen uit de verschillende activiteiten kunnen een rol spelen bij de voorbereiding en uitvoering van de dienst. Misschien zijn er geslaagde voorbeelden te melden van mensen die een baan vonden, naast de zorgen die er voor anderen zijn.
Zo kan het zomaar gebeuren dat in een viering op Biddag levens aangeraakt en benoemd worden zoals in de tekst van Prediker. Naast elkaar zijn al die verschillende levensmomenten scherven, waarvan ons de zin vaak ontgaat als we ze proberen los te pellen uit de hand van God; bij elkaar vormen ze een veelkleurige lappendeken. Misschien zijn die scherven ook te verstaan als het royaal uitgestrooide zaad uit het Marcusevangelie. Onze levens vallen wellicht in scherven uiteen, maar er zijn scherven die vrucht dragen. Vele mislukkingen zijn er, maar ook kansrijke en onverwacht zegenrijke momenten.
Bovenstaande tekst komt uit het materiaal voor viering en gesprek dat als katern in Oecumenisch Bulletin 1/2015 van de Raad van Kerken verschijnt. Het materiaal staat in het teken van het thema ‘Participatie in werk’ en is voor € 5 (inclusief verzendkosten) te bestellen via [email protected], dan wel te downloaden op http://www.raadvankerken.nl/pagina/13/oecumenisch_bulletin.
