Geschiedenis

In 2006 verscheen onder redactie van Herman J. Selderhuis, hoogleraar kerkgeschiedenis en kerkrecht aan de Theologische Universiteit te Apeldoorn, het imposante Handboek Nederlandse kerkgeschiedenis – het telt 943 pagina’s. Enkele maanden geleden kwam de vijfde, herziene druk daarvan uit, in een set van twee delen met samen 1206 pagina’s. Ik heb me aan de oproep ‘Zoek de verschillen.’ gewaagd. De ‘Inleiding’ van Selderhuis in de beide uitgaven biedt daarvoor voldoende aanknopingspunten.

De schrijver schrijft, adviseert en verzorgt lezingen over Kierkegaard, die leefde van 1813-1855. Kierkegaard heeft gevoel voor humor en heeft een rijke verbeeldingskracht. In dit boekje staan 51 kleine verhaaltjes met een kort clou.

Is het christendom nog relevant? Was Jezus echt meer dan een rondtrekkende prediker? Heeft de mens een unieke positie boven alle dieren? Dit zijn existentiële vragen die nu nog veel stof doen opwaaien, maar ze hielden G.K. Chesterton een eeuw geleden ook al bezig. In een betoog vol originele paradoxen en fonkelende humor baant Chesterton zich een weg door de gehele (pre)historie, van de tijd van de holbewoners tot aan zijn eigen tijd (de periode van het interbellum), om zelfs in de donkerste tijden lichtende sporen van de waarheid te zoeken. Daardoor weet hij zelfs de heidense beschavingen, zoals het oude Egypte en Babylon, en de Griekse en Romeinse mythes aan te wenden om het evangelie te verkondigen.

De Oosterse kerken zijn voor velen in het Westen een mysterie. We weten dat ze bestaan, dat ze ten dele rond andere dogma’s zijn gebouwd, en dat ze gemiddeld genomen zich minder in publieke zaken mengen in een poging maatschappelijk relevant te zijn. De zorg voor de armen en de kwetsbaren en dat in de schaduw van de wereld is vaak een groot goed. En dan heb je de Russisch-Orthodoxe kerk en de zeer zichtbare patriarch Kirill die zich graag laat fotograferen met president Poetin en geen kans onbenut laat zijn mening over dingen te ventileren. Ook hun steun- direct en indirect- voor de ‘militaire operatie’ in Oekraïne deed toch -buiten de wenkbrauwen- ook de vraag rijzen hoe die relatie, die cynische symbiose, tussen de Russische staat en de Russisch-orthodoxe kerk zich ontwikkeld heeft op een zodanige manier dat we in dit soort van situaties hebben kunnen eindigen.

Kerkleiderschap is voortdurend in beweging. Predikanten en ouderlingen functioneren soms volgens traditionele modellen, dan weer in vernieuwingsprocessen. Pioniers hanteren een ondernemende leiderschapsstijl. Veel van het christelijke leiderschap vindt ook digitaal plaats. Er is een complex netwerk van lokale, bovenlokale en digitale kerkleiders ontstaan. Naar welke leider zou een gemiddelde gelovige moeten luisteren?

Henk Bakker is een vooraanstaand theoloog en docent aan de Vrije Universiteit Amsterdam. Met zijn nieuwste boek, Christus, levert hij een diepgaande studie over de ontwikkeling van het geloof in Jezus binnen het vroege christendom. Dit werk bouwt voort op zijn eerdere publicatie Jezus uit 2020, waarin hij de historische Jezus binnen zijn Joodse context plaatste.

Daniël De Waele is een Vlaamse theoloog en docent Nieuwe Testament aan het Hoger Instituut voor Protestantse Godsdienstwetenschappen te Brussel. Met zijn publicaties weet hij historische en theologische inzichten op toegankelijke wijze te presenteren.

Op vrijdag 6 juni 2025 vond in de Jacobikerk in Utrecht de boekpresentatie plaats van het boek Waarom vragen we? van Erik Oevermans. De lezing die ik daar gaf is hieronder weergegeven.

In dit herziene standaardwerk neemt een team van specialisten ons mee in de wonderlijke geschiedenis van het christendom in de Lage Landen. In heldere taal en met ruime aandacht voor de samenhang van maatschappelijke, culturele en kerkelijke ontwikkelingen wordt een compleet overzicht tot het jaar 2025 aangeboden. Het handboek is volledig geactualiseerd en heeft een full colour binnenwerk met prachtige kerkhistorische afbeeldingen.