Intiem

Een icoon laat ons iets zien van Gods Koninkrijk. Wanneer we een icoon bekijken, maken we ons voor een moment los van de wereld. We verbinden ons met het hogere, met God.

Toen ik voor het eerst een oosters-orthodoxe kerk bezocht, liet dat een diepe indruk na. Het zingen ontroerde mij. En dan al die prachtige iconen op de wand achter de priester. In de koepel van de kerk zag ik een afbeelding van Christus die ons zegent. Ook de deelname van gelovigen aan allerlei rituelen raakte mij. Maar vooral het kussen van de iconen deed iets met mij. Waarom deden ze dat? Wat is een icoon eigenlijk voor afbeelding?

Venster op de eeuwigheid

Een icoon wil het onzichtbare in onze wereld zichtbaar maken. De personen die op de icoon staan, zijn voor de oosters-orthodoxe gelovige werkelijk aanwezig. Een icoon fungeert daarom als de drempel tussen de zichtbare en de onzichtbare wereld. Een nieuwe icoon wordt in de eredienst gewijd; dan pas doet de icoon wat deze moet doen: venster op de eeuwigheid zijn.

Op de icoon van Kerst is van alles te zien. Alle verhalen rond de geboorte zijn tegelijkertijd afgebeeld. En er zijn symbolen te zien, die naar het leven van Christus en van de gelovige verwijzen. Daardoor word je uitgenodigd om rustig elk tafereel te bekijken en te bedenken: wat zegt dat mij persoonlijk?

Centraal in de icoon zien we Christus als baby in doeken gewikkeld. Tegelijk zijn deze doeken ook windsels als in het graf; de kribbe lijkt op een graftombe. De doeken wijzen op de reden waarom Christus ter wereld kwam. Naast Christus rust Maria. Wat betekent zij voor ons als moeder van Christus? Linksboven zien we de drie wijzen. Zij verbeelden de volken, en daarmee ons, die knielen voor dit Kind.

Verbonden

Nog even terug naar het kussen van de icoon. Dit vertelt over intimiteit. Als alle figuren uit die andere werkelijkheid er wezenlijk toe doen in jouw leven, heb je daar een relatie mee. Met het kussen van de geboorte-icoon, kus je het verlangen dat Christus in jou geboren mag worden. Dat lijkt misschien ver af te liggen van onze beleving. Maar wanneer je op kraambezoek gaat en de baby in je armen wordt gelegd, duik je met je neus in die speciale geur. En druk je toch al snel een kus op dat kleine handje of op het hoofdje. Je ervaart het wonder van nieuw leven, het wonder van elk leven. Zo komt verbondenheid tot stand. Gods grote liefde vraagt om die verbondenheid. En Kerst is hét moment om die verbondenheid en intimiteit te vieren.