Jezussen gezocht!
Mw. drs. J. Heuvelink is predikant van de Oranjekerk, een wijkgemeente van de Protestantse Gemeente Amsterdam
De voorbereiding van de Levende Kerststal in de Oranjekerk kent ieder jaar weer een grote zoektocht. Niet naar vrijwilligers, want die werken graag mee. Ook niet naar bezoekers, die komen in groten getale. En ook niet naar ezels, daarvoor is Ezelboerderij De Koperen Ezel in Epe sinds een paar jaar het vaste adres. Het is de zoektocht naar Jezus-figuranten die elk jaar weer uitdagend is. En verheugend! Want ieder jaar komt het goed en bewonderen bezoekers een kleine baby Jezus in de stal.
Kerk in de Pijp
De Oranjekerk is een wijkgemeente van de Protestantse Gemeente Amsterdam. Deze kerk staat middenin de Pijp aan één van de drukste fietsroutes in de stad. Dat biedt ons de kans met één grote banner aan iedereen te laten weten dat de Levende Kerststal er weer is. Op de dag zelf staat een welkomstengel op de stoep. Zij kondigt aan de niets vermoedende voorbijgangers het aanwezige kerstkind aan.
De levende kerststal is een echte buurtactiviteit. Het is hét moment in het jaar waarop gezinnen met kinderen ons actief opzoeken. Veel ouders willen hun kinderen iets laten proeven van Kerst.
Vanaf het begin is de Kinderboerderij de Pijp actief betrokken bij onze kerststal. Zij verzorgen cavia’s en konijnen om te knuffelen. Voor Jezus-figuranten en andere taken zoeken we ook medewerking in de buurt.
Doel van deze activiteit
Met ‘de levende kerststal’ biedt de Oranjekerkgemeente kinderen uit de buurt en hun ouders een inhoudelijke en gezellige middag. Jong en oud horen het bijbelse kerstverhaal, zien dat uitgebeeld en kunnen het creatief verwerken. De Oranjekerk werkt voor deze middag samen met vrijwilligers uit de kerk en de buurt. Wij heten zo de buurt welkom in de Oranjekerk. En we geven jonge en oude buurtgenoten zowel het bijbelse kerstverhaal als de presentie van de kerkelijk gemeente mee.
Opzet van de middag
De welkomstengel en de ezels staan buiten. Verder zijn twee kerkruimtes in gebruik. In de kerkzaal staat het bijbelse kerstverhaal centraal. Daar is de uitbeelding van de kerststal met Jozef en Maria en het baby’tje Jezus. Kinderen kunnen zich voor hun bezoek aan de stal als herder of schaap verkleden. Ook kunnen ze met de dieren van de kinderboerderij knuffelen. In een hoek van de kerkzaal vertelt iemand elk half uur het kerstverhaal. Aansluitend kunnen kinderen én hun ouders/begeleiders onder pianobegeleiding bekende kerstliederen zingen.
In de aan de kerkzaal grenzende inloopruimte gaat het om een creatieve verwerking van Kerst. Er is een tafel waaraan kinderen kerstkaarten kunnen maken voor een ander. Deze kaarten versturen we naderhand naar ouderen en zieken uit de gemeente als kerstgroet namens de kinderen. Ook is er elk jaar een specifieke kerstboomversiering die de kinderen kunnen maken voor de boom in de kerk. Zo hebben we al een recycleboom gehad, een hartjesboom en een sneeuwboom.
Natuurlijk is er de hele middag warme chocolademelk en koffie te verkrijgen.
Getallen
De levende kerststal is op één zaterdag voor Kerst van 11.30-15.30 uur. Gemiddeld komen 150 kinderen en 170 volwassenen op bezoek. Een deel blijft de hele middag, anderen kijken een kwartiertje rond. Aan de middag werken zo’n 40 vrijwilligers van binnen en buiten de kerk mee. Zij schenken koffie, leiden ezels rond, helpen bij het knutselen, spelen piano, vertellen het kerstverhaal, fungeren als welkomstengel, Jozef of Maria, helpen de kinderen verkleden, richten de kerk in en/of ruimen de boel weer op, etc. Er zijn vaak 3 à 4 baby’s die afwisselend baby Jezus spelen.
Een warm onthaal
Elk jaar zien we vertrouwde én nieuwe bezoekers van de levende kerststal. We krijgen veel positieve reacties. Kinderen en hun ouders voelen zich warm onthaald. Dat ze zomaar binnen kunnen lopen en de kerk zo open is, doet goed. Sommige ouders zeggen ‘niet te geloven, maar de kinderen wel het gevoel van Kerst mee te willen geven’. Vaak verwijzen ze dan naar eigen jeugdherinneringen. Dat is de reden dat we sinds een paar jaar alleen nog maar het bijbelse kerstverhaal vertellen en geen spiegelverhaal. Ouders laten weten dat ze graag willen dat hun kind het ‘echte verhaal’ hoort, iets wat ze zelf moeilijk vinden te vertellen. Voor het zingen van kerstliedjes zijn ze de kerk ook zeer dankbaar. Want wanneer kun je die gouweouwe kerstliederen nog zingen als dat op de openbare school niet gebeurt en je geen kerkganger bent?
Zorgen
De organisatie van de levende kerststal is een flinke klus. De jaarlijks terugkerende vraag in de kerkenraad zijn de kosten, of beter: het verlangen de kosten te delen. Om de drempel laag te houden is de toegang tot de levende kerststal gratis. Wel vragen we een vrijwillige bijdrage. Helaas is deze bijdrage gemiddeld niet hoger dan €1 per persoon. Gezien de hoge waardering van het evenement en de kapitaalkrachtigheid van de meeste bezoekers is dat erg weinig. Komt het door een gebrek aan kennis of betrokkenheid dat bezoekers niet méér bijdragen? Wat kunnen wij doen om de kosten ook door de enthousiaste bezoekers mee te laten dragen?
Sinds vorig jaar betreft een andere zorg de ezels. De gemeente Amsterdam voert op aandringen van dierenbeschermers een ontmoedigingsbeleid op het gebruik van levende dieren in kerststallen. Juist het ritje op een ezel in onze kerktuin is voor kinderen de topattractie. Veel stadskinderen zien voor het eerst een ezel van zo dichtbij. Wij denken dat de verzorgers de kinderen juist kunnen leren goed met dieren om te gaan. Het verwijt dat we als kerk dieren misbruiken, staat ver af van het doel dat we hebben met onze levende kerststal. Dus dan maar geen ezels meer?
Jaarlijkse bezoekers
Een groot deel van de bezoekers van de Levende Kerststal zien we een paar dagen later weer bij het Kinderkerstfeest op kerstavond om 18.30 uur. Ouders ervaren ook daar het kerstgevoel en horen de kerstboodschap die ze hun kinderen graag willen meegeven. Opnieuw horen we dankbare en hartelijke reacties.
Een klein deel van deze ouders en kinderen ‘van buiten’ zien we terug bij onze Palmpaasstokmaakmiddag op de zaterdag voor Palmpasen. Met 50 bezoekende kinderen is dat duidelijk een kleiner evenement. Waar bij Kerst ongeveer 20% van de kinderen uit onze eigen gemeente komt, is dat bij Palmpasen de helft.
We zijn blij met de mensen die komen. Zij ervaren de openheid van onze gemeente en nemen de boodschap van Kerst en Pasen mee. Ons doel wordt bereikt! Maar om ook in de toekomst zo’n activiteit voor zoveel buurtkinderen te kunnen blijven organiseren, hebben we als Oranjekerk wel steun van onze jaarlijkse bezoekers nodig. Hoe we dat kunnen bereiken, blijft een vraag.
Tot slot: Jezus gezocht
Het ‘levende’ van de kerststal zit met de jaren steeds minder in de aanwezigheid van (relevante) dieren. Daarom is het belang van een echte baby extra groot. Twee jaar kon ik mijn eigen baby’s laten bewonderen in de stal. Andere jaren was het zoeken naar kleine baby’s. Kinderen van een half jaar zijn eigenlijk te groot. Een paar keer trok ik de stoute schoenen aan en vroeg bij onbekende buurtbewoners of zij met hun baby wilden meedoen. De reacties waren prachtig: ‘Wat een eer dat ons kindje Jezus mag spelen’ en ‘we hebben uitgebreid overlegd en we vinden het ontroerend dat je ons vraagt’. Dan is voor mij het kerstfeest goed begonnen.
