Jozef

Vanaf de achterbank van de auto klinkt ineens een vraag: ‘Mama, God is toch de papa van Jezus?’ Voordat ik antwoord kan geven, volgt de tweede vraag: ‘En Maria is toch zijn mama?’ ‘Dat klopt’, zeg ik, waarop mijn bijna vierjarige zoon aarzelend zegt: ‘Maar wat doet Jozef dan in het verhaal?’

Wat doet Jozef in het verhaal?

Die vraag krijg ik dikwijls in het pastoraat: doe ik ertoe? Of iets anders gezegd: ben ik -nog- van betekenis? De vraag klinkt door alle generaties heen. Bij jongeren, die introvert zijn en ervaren dat er niet naar hen geluisterd wordt. Het lijkt of ze in deze wereld, waarbij de stemmen steeds harder klinken, over het hoofd worden gezien. De vraag klinkt bij ouderen, die ervaren dat ze ‘de maatschappij veel kosten’, doordat ze zorg nodig hebben, afhankelijker worden van hun medemens. In deze tijd, waarin alles zo goedkoop en snel mogelijk moet, voelen ze zich bezwaard, of erger nog, denken ze dat ze tot last zijn en de wereld beter af is als ze sterven. De vraag klinkt ook bij mensen met een burn-out, of diepe rouw, bij mensen wier leven stilgezet is en die zich naar binnen keren. Ze ervaren druk vanuit de maatschappij om snel weer mee te doen, want het is niet goed om te lang stil te blijven staan en ‘niets toe te voegen’.

Ben ik van waarde?
Mag ik er zijn, zoals ik ben?

Heeft Jozef die vraag ook gesteld?

We weten weinig van deze man. We kennen hem uit de kerststal, waar hij vaak een beetje achteraan staat. Zijn naam klinkt maar enkele keren in de Bijbel, rondom de geboorte van Jezus en later nog – heel even – in het verhaal over de twaalfjarige Jezus die zoek is.

Het meest bekende en aansprekende beeld van Jozef is, denk ik, dat van de man die zoekt naar een plek in de herberg. We zien hem voor ons, tevergeefs zoekend naar een onderdak voor de hoogzwangere Maria. Dat beeld van een man die zoekt, doorzet, blijft vertrouwen…

Dat beeld sluit ook aan bij de twee verhalen waarin Jozef de hoofdrol speelt. Tot tweemaal toe krijgt hij een droom, die de koers van zijn leven verandert.

De evangelist Matteüs vertelt ons over de dromen. Hij verhaalt dat het bericht, dat Maria, die aan hem uitgehuwelijkt was, zwanger was, Jozefs leven stilzet. Hij wil haar verstoten, maar krijgt in een droom bezoek van een engel, die hem vertelt dat hij niet bang hoeft te zijn Maria als vrouw bij zich te nemen. Ze draagt een kind in zich, dat verwekt is door de Heilige Geest. Een wonderlijke droom, die Jozef doet besluiten de zwangere Maria te huwen. (Matt. 1:18-25).

Jozef droomt een tweede maal na de geboorte van Jezus. Als de magiërs, die de pasgeboren Jezus eer zijn komen bewijzen, vertrokken zijn, verschijnt er opnieuw een engel van de Heer in zijn droom. Jozef wordt aangespoord om met moeder en kind naar Egypte te vluchten. (Matt. 2: 9-15)

Jozef. De stille kracht, die verschil maakt!

Een man die we snel over het hoofd zien, die we achteraan in de stal plaatsen, maar die in al zijn bescheidenheid wél zorgdraagt voor moeder en kind. Zorgt voor veiligheid, onderdak, een thuis.

Die mensen kennen we ook in de kerk en in de wereld om ons heen. De stille krachten, die er zijn. Die trouw en toegewijd hun werk doen, op wie je aan kunt. Is er – in de kerk en in de wereld – voldoende aandacht en waardering voor deze mensen?

‘Jij bent zo kostbaar in mijn ogen, zo waardevol, en Ik houd zo veel van je’, spreekt de Heer (Jesaja 43: 4). Laten wij ook zo naar mensen kijken, in hun eigenheid en veelkleurigheid, als kostbaar en waardevol. Ieder mens is van waarde!

Vragen:

1. Hoe zou jij jezelf omschrijven, als introvert of extravert? En wat betekent dat voor jou in je omgang met mensen?
2. Wie is voor jou – in het bijzonder – van waarde? En wat maakt, dat deze persoon zo kostbaar is?