De stal

Overal worden kinderen geboren. Op de meest gebruikelijke plekken – als je een slaapkamer thuis of een ziekenhuisbed zo mag noemen… – maar ook op totale onverwachte of ook ongewenste plaatsen. Soms lees je in de krant van een geboorte op de vluchtstrook, naast een file. Of in een vliegtuig, onderweg. Maar ook in een vluchtelingenkamp of AZC, of op de vlucht voor oorlog, langs de kant van de weg, of in een schuilkelder worden kinderen geboren. De natuur laat zich wat dat betreft niet dwingen door menselijke, politieke of economische omstandigheden. Altijd en overal worden kinderen geboren, gelukkig wel!

Zo ook in één van de beroemdste geboorteverhalen ter wereld. Het verhaal van Jezus’ geboorte, dat in deze tijd en in dit blad aan de orde is. Zijn aanstaande ouders zijn onderweg naar Betlehem, om gehoor te geven aan een politiek besluit. Maar ze zijn bepaald niet de enigen daar. ‘Omdat er voor hen geen plaats was in het gastenverblijf’ worden ze door een vriendelijke herbergier naar een stal gestuurd. Wie wel eens in het huidige Betlehem is geweest, in de Geboortekerk, is een plek, onderin de kerk gewezen, waarschijnlijk het restant van een grot. Daar zou het zijn geweest… voor wat die aanwijzing waard is vandaag de dag.

Maar die al dan niet exacte locatie… daar gaat het in dit verhaal natuurlijk niet om. Zoals het ook bij een geboorte ‘ten paleize’ niet gaat om de plek op zichzelf, maar veel meer om wat eruit volgt: een koningskind wordt geboren om in de dynastie in het spoor van voorouders te gaan en vanaf dag één opgevoed en voorbereid te worden om straks zelf koning – of koningin – te zijn.

Kinderen die in villawijken geboren worden, of juist in de armste, misschien wel multicultureel samengestelde buurten, zijn door die geboorteplek vaak al ‘voorgesorteerd’ op hun toekomst. Al zeggen en denken we vaak dat zo’n start in onze wereld niet mag uitmaken, de verhalen over het ongedachte succes van zo’n ’sociaal of economisch zwakkere’ bewijzen het tegendeel.

Kinderen zijn door hun geboorteplek vaak al ‘voorgesorteerd’ op hun toekomst

De stal van Betlehem vertelt in het verhaal over Jezus veel méér over Hem, en over ons. Geboren in een stal, omdat er geen plaats was in de herberg – de mensen toen, maar wij misschien wel net eender, zitten meestal niet te wachten op iemand die de wereld op z’n kop wil zetten. We willen geen ruimte geven aan ‘profeten’ die in ónze leefwereld de zwakke of zelfs kwade plekken aanwijzen en oproepen tot omkeer. Wíj weigeren plaats te maken…

En de plek zelf, eenvoudiger, armoediger, nederiger kun je het haast niet denken. Ook deze geboorteplek – net als die koninklijke wieg – wijst naar de toekomst, duidt de betekenis van dit pasgeboren kind. In alle eenvoud zal Hij zijn weg gaan, voor de armen… de economisch armen, maar zeker ook de armen van geest, de nederigen… zal Hij voorspoed en uitredding verkondigen. Al zijn de tegenkrachten sterk, nog steeds, Hij belooft een toekomst van geluk en gelijkwaardigheid, rechtvaardigheid en vrede. Eens, voor altijd en overal.

Het huidige Betlehem – hoe kan het bestaan… – kent dat geluk nog niet. De Geboortekerk ligt achter een muur, nog niet zo lang geleden daar opgetrokken. Wie erheen wil, moet eerst langs checkpoints. De boodschap van dat nieuwgeboren Kind is daar nog niet gehoord, nog niet echt geaccepteerd in ieder geval. Of moeten we zeggen dat wij, mensen, nog steeds niet Hem de ruimte geven om te doen waartoe Hij bestemd was…?

Zal er ooit een dag van vrede, zal er ooit bevrijding zijn
voor wie worden doodgezwegen, levenslang gebroken zijn?

Zal er ooit een blijvend heden vol van goede vrede zijn,
waar geen pijn meer wordt geleden en het leven nieuw zal zijn?

Zoals sterren mensen melden dat geen nacht te donker is,
zal een kind ons komen redden dat het licht der wereld is.