Kloosterwelle als verademing

Heroriëntatie

Wij zijn als Protestantse Gemeente Renesse-Noordwelle nog gezegend met twee monumentale dorpskerken, één in Renesse en de andere 2 km. verderop in Noordwelle. En met een voltijds dorpspredikant, die samen met het pastoraal team dorpsbreed pastoraat verzorgt. In twee niet-kerkelijke dorpen met een kleine, kwetsbare, oudere gemeente op zondagmorgen. In een recreatiecontext, waarin onze beide kerken ’s zomers open zijn. In het drukke Renesse, tijdens de weekmarkt, met een breed team rond het recreatiepastoraat. In het rustieke Noordwelle is de kerk zelfs dagelijks open, zonder vrijwilligers, maar met enkele sleuteladressen in de Ring.

We zijn met drie andere buurkerken in een fusieproces op weg naar één Protestantse Gemeente Schouwen aan Zee. In het predikantenteam wordt goed samengewerkt en worden taken herverdeeld. Zo ben ik, namens de vier buurkerken, nu voor één dag per week verbonden aan de pioniersplek ‘Kloosterwelle’.

Kloosterwelle

Het wordt voor onze ruim vijf eeuwen oude Corneliuskerk in Noordwelle moeilijk om het gebouw te financieren en exploiteren. Ook al hebben de ‘Vrienden van de Dorpskerk’ met hun donateurfonds de kerkrentmeesters geholpen om de ruimte van de kerk multifunctioneel te maken, dan nog staat de kerk vaak leeg en komen er op zondagmorgen weinig mensen naar de kerkdienst. Tegelijk zijn velen in onze samenleving op zoek naar zingeving, stilte, meditatie en retraite. Kijk naar de gastenlijsten van de kloosters. De Corneliuskerk is bij uitstek een retraiteplek in een rustiek klein dorp, zonder bedrijvigheid, met de vergezichten van een weidse polder er omheen.

We hoorden in 2012 van het initiatief van ‘Nykleaster’ in het Friese Jorwert. En van de pioniersgedachte bij de reorganisatie van de landelijke kerk. Zo werd het visioen gevoed om een eigentijdse kloosterfunctie te ontwikkelen vanuit deze heilige plek, een ideale locatie. Met pensions in de Ring rond de kerk. Om een nieuwe doelgroep te enthousiasmeren met een spiritueel programma. Op deze gedenkwaardige plek, omgedoopt tot ‘Kloosterwelle’.

Vesper

In juni 2014 zijn we met een enthousiaste, oecumenische, eilandelijke werkgroep, later pioniersteam, begonnen. Met een wekelijkse vesper en aansluitende warme maaltijd, midden in de week, op woensdagavond. Daarbij hebben we dankbaar gebruik gemaakt van de ‘Orde voor het getijdengebed’ uit het nieuwe liedboek, volgens 190A. We zingen de psalm a capella uit het Psalmenboek van Gerhardt/ van der Zeyde, getoonzet door de Benedictijner monniken. Dat vereist concentratie, discipline en rust onder leiding van onze begeesterde zangpedagoog. Na de ‘lezing voor de komende zondag’, afwisselend uit eerste en tweede Testament, volgt geen overdenking, maar een gewijde stilte van zeven minuten. Daarna zingen we een lied uit de kloostertraditie van het Franse Taizé of het Engelse Iona. Zo mogelijk vierstemmig. Dat leren we in een half uur tijdens het meditatief zingen vooraf. Tijdens de vesper zitten we parallel verdeeld over de oude kloosterbanken, die op zondagmorgen niet meer worden gebruikt.

Gewone gemeenteleden moeten erg wennen aan deze stilte en wijze van zingen. Het lijkt de buitenkerkelijken gemakkelijker af te gaan. Zij moeten vaak wennen aan de weerbarstige tekst van de psalm of lezing. Daarover kunnen we doorpraten tijdens de maaltijd in de refter. Die maaltijd wordt wekelijks voorbereid door een ervaren cateraar vanuit zijn eigen keuken in de Ring rond de kerk. Heerlijk is dat, om je gasten een kwalitatief gezonde maaltijd voor te kunnen zetten, zelfs met dieet.

Retraitedag

Op de eerste woensdag van het nieuwe seizoen organiseren we sinds 2015 retraitedagen vanuit ‘Kloosterwelle’. Zo’n dag begint ’s morgens om 8.00 uur en eindigt ’s avonds om 20.00 uur. In stilte komen de daggasten de kerk binnen en beleven het ochtendgebed op de nuchtere maag. Daarna volgt de kennismaking aan een verzorgde ontbijttafel. In de kring vertelt ieder wat hij/zij thuis achterlaat of meeneemt aan zorgen, stress, onzekerheid, verwarring omtrent onze samenleving en wat hij zoekt op deze retraitedag. In een sfeer van vertrouwen en herkenning.

Daarna gaan we meditatief wandelen in de Schouwse polder. Met een trekpontje steken we halverwege het water over, als een rite-de-passage in ons leven. Dan begint de stille tijd. We wandelen terug naar de kerk en zoeken een plek voor bezinning op wat al gezegd of gevierd is.

Het middaggebed, om klokslag 12.00 uur, vieren we opnieuw in de koorbanken, luisterend of meezingend. De lunch gebruiken we in stilte. We spreken met gebarentaal en letten goed op elkaar en op het smakelijke eten. Na opnieuw een uur stille tijd verzamelen we ons rond de vleugel voor een geleide meditatie.

Daarna maken we onze tweede meditatieve wandeling naar de stenen cirkel van ‘De Tien Geboden’. Daar verbreken we de vier uur durende stilte met de verwoording van een elfde gebod of verlangen. Als Emmaüsgangers wandelen we terug naar de kerk. In de kring delen we met elkaar wat de vieringen en de stilte met ons doen. En in hoeverre we de oude kloosterwaarden van aandachtig luisteren, standvastigheid en toewijding kunnen actualiseren in ons dagelijks leven. Na dit kringgesprek voegen we ons bij de wekelijkse gasten met het meditatief zingen en het inzingen van de abdijpsalm, voorafgaand aan de vesper. Na de vesper en maaltijd volgt de terugblik op de dag en het zegenlied.

Inmiddels melden ook groepen zich voor een extra retraitedag. Dit wordt in de toekomst ons verdienmodel. Want mensen betalen van harte een goede prijs voor zo’n dag.

Luis in de pels

Kloosterwelle is nu bijna drie jaar een pioniersplek. Wij worden financieel en moreel gesteund door de vier samenwerkende kerken van Schouwen aan Zee. Op de vergadering van de gezamenlijke kerkenraad worden we kritisch bevraagd op onze ‘resultaten’. Onze integrale retraitedag lijkt meer samenhang te bieden dan vele afzonderlijke activiteiten van de kerken. In de collectefolders van de landelijke kerk wordt ‘Kloosterwelle’ als voorbeeld van een monastieke pioniersplek aanbevolen en gesubsidieerd. We blijven in goed gesprek met de regionale en landelijke kerk. We willen geen nieuwe kerk stichten. Eerder een monastieke vernieuwingsbeweging binnen de Protestantse Kerk mobiliseren. Ten onrechte zijn de kloosters op ons eiland afgebroken rond de Beeldenstorm bij de opkomst van het Protestantisme. Wij willen terug naar de spirituele ‘roots’ van de moederkerk.